3
Pi, of: het verhaal over 3,1415926535897932384626433832795…
Het is ongrijpbaar, ondenkbaar en oneindig. En daarom zo fascinerend en ronduit obsederend. Het getal pi houdt de wiskundige en nerdy gemoederen al eeuwen bezig. Het verdient dus zijn eigen dag. Het is vandaag 14 maart (3/14 in de Amerikaanse notatie) en dus officieel Pi-dag. Dat wordt wereldwijd natuurlijk gevierd met mooi ronde apple-pi en ook zijn de nodige Pi-shirts te koop. Het lijkt me passend dat ik op deze dag mezelf met de gordijnen dicht nog eens een gulle blik gun op Darren Aronofsky’s duistere debuutfilm Π (1997).
I prefer pi
Hoofdpersoon Max (Sean Gullette) is een wiskundige met een dwangmatig obsessie om het universum te begrijpen. Het symbool pi uit de titel staat symbool voor die dwangmatige obsessie. Voorbeeld: het vinden van zoveel mogelijk decimalen van het getal pi is zowat een extreme sport. Er zijn er inmiddels 10 tot de macht 12 bekend. Voor de liefhebber: de eerste 100 miljard decimalen zijn hier in 1000 zip files van gemiddeld 57 MB per stuk te downloaden. Pi is namelijk niet te definiëren in een mathematische functie of een breuk. 22/7 is een benadering, net als het getal in de titel van dit bericht. Pi is de omtrek van een cirkel gedeeld door de diameter. Het getal duikt op in de gekste uithoeken van de wiskunde, uithoeken die in eerste instantie niks met cirkels te maken hebben. Pi is niet vast te pinnen en daarom een doorn in het oog van autistische definitiefreaks als wiskundigen, maar tegelijk ook een heilige graal. De vraag die altijd zal blijven bestaan: wie lost pi op?
Π
Niet dat de film Π direct over pi en zijn decimalen gaat. Maar de geniale Max is wel een man die hopeloos probeert om niet gek te worden van zijn mathematische gave. Hij leeft voor hypothesen en bewijzen. Om de zoveel uur benoemt hij zijn aannames: 1. Wiskunde is de taal van de natuur. 2. Het hele universum kan belichaamd en begrepen worden door nummers. 3. Als je de nummers uit welke systeem dan ook nader bekijkt, zie je op den duur patronen en modellen ontstaan.
Max probeert orde te scheppen in een voor hem onuitstaanbare chaotische wereld. Om precies te zijn: hij probeert de cijfers van de effectenbeurs te voorspellen. Daarbij stuit hij op een merkwaardige numerieke reeks van 216 getallen. Als blijkt dat zijn oude mentor gedurende ‘zijn werk aan pi’ een zelfde soort reeks vond, voelt Max aan dat hij op het juiste spoor is. Het zal niet nodig zijn te zeggen dat hij niet snel daarna dramatisch ontspoort.
Als Max tot de ontdekking komt dat de gulden snede precies de spiralen beschrijft, waaruit volgens hem heel de wereld is opgebouwd, crasht zijn supercomputer. Hij wordt achtervolgd en gebeld door Wall Street-types die zijn kennis willen kopen. Zijn toevallen worden heviger. Hij komt in aanraking met fanatieke, orthodoxe Joden, geobsedeerd door de numerologie van de Tora, die op dezelfde reeks van 216 gestuit zijn en er de naam van God in zien. Kortom: hij wordt gek.
Go
Als Aronofsky iets goed doet in deze zwart-wit film, dan is het Max’ ondergang minutieus verbeelden. Hoewel aanstellerigheid en effectbejag op de loer liggen (pretentieus zwart-wit, wiskundig geniën en een gewelddadige conspiracy zijn grote middelen voor een kleine film), trapt de regisseur en schrijver zelden in die val. Het beweeglijke camerawerk, de grauwe beeldkwaliteit en een neurotische, elektronische soundtrack van de geniale Clint Mansell zijn hier effectief. Aronofsky gaat in de eerste plaat voor sfeer, en niet voor een realistisch verhaal. Hij heeft ook duidelijk goed gekeken naar David Lynch’ Eraserhead, waar Π’s esthetiek soms veel van weg heeft. Niet dat de film kan tippen aan dat meesterwerk, daar is het dan weer net niet visionair of eng genoeg voor.
Mooi zijn de scènes waarin Max op de bank zit bij zijn mentor Sol en ze het Chinese bordspel Go spelen. Een oase van rust tussen alle chaos en hectiek. Zo wordt de spanning opgebouwd tot een daverend apotheose waarin Max uiteindelijk het licht ziet, het 216-cijferige getal, de sleutel tot het snappen van de hele wereld, begrijpt en rare dingen doet met een boormachine. Wie ondanks alle waarschuwingen toch recht in de zon kijkt, wordt verblind. Maar mad Max kan zichzelf niet helpen. De patronen zijn overal om ons heen. Oneindig en niet te bevatten. Zelfs op Pi-day.
De film duurt exact 1:23:45.
geschreven door V op 14 maart 2009
De soundtrack is inderdaad erg fijn! Quotes uit de film duiken bijvoorbeeld ook op in het nummer “Killing You” van Manufactura (lekker stampende dark electro)
yep. grote namen ook voor een soundtrack van een in principe obscure cultfilm. Check die tracklist: Orbital, Massive Attack, Autechre, Aphex Twin, Roni Size. Hm, jaja, eind jaren 90, die goede tijd … waar zijn de jaren gebleven?
HEYY!!