1
My Bloody Valentine – Loveless (1991)
Terwijl Nederland nog nasnikt over de Moskouse avonturen van glittermascotte Gordon, gulzig de soapperikelen uit Volendam optekent om erachter te komen of er soms nog explicietere videos circuleren met Yolanthe en Wesley en de rest intens gelukkig blijkt met de terugkeer van 2Unlimited, constateer ik eens te meer mijn medemens niet te begrijpen. Vooral wanneer dan bekend wordt dat My Bloody Valentine een éénmalige clubshow in Nederland verzorgt. Na 25 jaar niet op Neerlandse bodem te zijn geweest. Na het binnenhalen van Zappa speelt Zappa staan er zo plots twee legendes achter elkaar in de Eindhovense Effenaar. Maar terwijl de Engelse reunieshows vorig jaar in zes (!!!) minuten waren uitverkocht, zijn de kaarten in Nederland nu al een slordige week doodleuk beschikbaar. Helemaal voor niets vroeg opgestaan dus om bepakt met koffie en worstebroodjes me voor de ticketservice te nestelen vorige week. Ik had kunnen weten dat men hier de centen liever spendeert aan Guus of Marco (*het geluid op de achtergrond dat U hoort is dat van intens schurend tandengeknars en een ontploffend adertje in mijn voorhoofd*). Eigenlijk wilde ik met deze review wachten op de remastered edition van Loveless in juni, maar nu kan ik niet anders dan een poging te wagen de Effenaar uitverkocht te krijgen en een greintje ‘cultuur’ met een hoofdletter op te dringen. Dit optreden mag je namelijk niet missen. De gemiddelde Dorkside bezoeker slingert ergens tussen ‘mama, mag ik een luier’ en ‘sjeck mijn zelfgemaakte Ghostbusters-rugzak jow!’ op het moment dat My Bloody Valentine eigenhandig een compleet nieuw genre creëert. Hoog tijd voor een eerste kennismaking.
Sprookje
Er was eens een band, genoemd naar een matige horrorfilm. Na wat magere succesjes midden jaren tachtig met wat EP’s (Ecstasy and Wine, een compilatie van 2 EP’s wisselt heden nog regelmatig voor honderd euro van eigenaar op Ebay), neemt de band in 1988 ‘Isn’t anything’ op. Deze slaat in als een bom. Al snel gaat de band aan de slag met de opvolger, maar dankzij de perfectionistische frontman, Kevin Shields, verloopt dat uiterst moeizaam. Een team van 18 (!) engineers (lees, studioslaafjes) wordt ingezet, en label Creation gaat zelfs bijna failliet aan het album dat 250.000 pond kost. Dankzij het tekenen van Oasis in 1994 weten ze het hoofd uiteindelijk nog nét boven water te houden en faillissement te ontlopen. Het was het waard, echter. Loveless ziet begin jaren negentig het daglicht en wordt unaniem lovend ontvangen wereldwijd. Het groeit zelfs uit tot één van de meest invloedrijke albums uit de jaren negentig. Ja, zelfs vóór Nirvana’s Nevermind of Radiohead’s Ok Computer. In 1999 noemt het invloedrijke Pitchfork Loveless zelfs het belangrijkste album uit de jaren negentig.
Neerwaarts
Maar met een perfectionist aan het roer, weten voorman Kevin Shields en de zijnen niet goed raad. Hoe maak je in vredesnaam een opvolger voor een album dat een compleet nieuw genre schiep? Het kan alleen maar minder worden dan zijn voorganger nietwaar? Dat gebeurt dan ook. My Bloody Valentine gaat nog een aantal maal de studio in, om voortdurend het resultaat in de prullenmand te mieteren en in 1997 gaat de band uit elkaar. Wordt gezegd althans, niemand weet het zeker en Shields zegt er niet zoveel over. Hij blijft wel bezig. Prutst wat voor Primal Scream. Pingelt wat voor de soundtrack van Lost in Translation en speelt buiten met Dinosaur Jr. Maar de wereld wacht slechts op wat gekscherend de Guinness Book of Records in zal gaan als het album dat qua opnameduur het huidige record van Chinese Democracy zal overklassen. Tot dusver blijven het slechts speculaties. Dan, vanuit het niets, komt My Bloody Valentine vorig jaar ineens met groot nieuws. Ze gaan optreden. Een handjevol optredens in Engeland, de VS, en Spanje. De optredens worden met veel gejubel ontvangen en dit jaar voegt de band dan nog maar een paar optredens eraan toe. Wederom slechts een handjevol, maar dat mag de pret niet drukken. En er wordt stilletjes weer gedroomd van een volgende cd.
Klinkt als..
Hou in je achterhoofd dat 1988, als Isn’t Anything uitkomt, de hoogtijdagen waren van Phil Collins, te krappe maatpakken, hairmetal en artiesten met drie lagen latex op hun tronie. My Bloody Valentine daarentegen was rauw maar poppy, punk verpakt in wolken van suikerspinnen, maar bovenal noise van de bovenste plank. Isn’t anything verbrijzelt de dan bestaande definitie van ‘noise’. Goed, the Velvet Underground en Sonic Youth toonden al aan dat piepen en knarsen op ontstemde gitaren ‘noise’ was, en the Jesus and Mary Chain voegden daar merg-en-been-doorklievende-stofzuigerruis aan toe, maar My Bloody Valentine maakte daar korte metten mee door de beste gitaarmuziek zonder herkenbare gitaren te maken. Noise kon vanaf nu ook gezocht worden in helse effectenmuren. Geen solo’s van een half uur. Geen clean/scheur-gitaar. Er wordt zo aan de knoppen gedraaid in de studio dat de gitaar niet meer als een gitaar klinkt. Studioband, zou je zeggen. Maar nee, ze bleken een vermaarde live-act, al stonden ze navelstaarderig op het podium. Wel herrie maken, maar geen contact met het publiek dat MBV bijgevolg snel doopte met de titel ‘shoe-gazers’. Het is haast onmogelijk ‘Loveless’ in woorden samen te vatten. Dit is de muzikale variant van de impressionisten die de schilderkunst enkele eeuwen geleden een nieuwe dimensie gaven. Een betere vergelijking is er niet dan dat het album zich bevindt tussen Monet’s ‘Waterlelies’, één van zijn befaamde zonsondergangen, en de dansers van Degas. Het album rekent af met traditioneel songwriterschap. Prijsnummers zijn misschien ‘To here knows when’ dat als een dromerige wolk voorbij trekt, de gruizige ballad Sometimes of het meer toegankelijke en meer dansbare ’Soon’. De zwevende gitaren vliegen als driftige penselen over de plaat, de vocalen lijken voortdurend in de mist van een Wall of Sound en sonische verfspetters te verdwalen – al vinden ze net op het juiste moment een gaatje , terwijl de drums hypnotiserend hun ding gestaag doen. Wonderlijk. Meerdere bands hebben geprobeerd een vleugje My Bloody Valentine in hun muziek te stoppen, zoals Ride, NoAge, MyVitriol, Lush, maar geen ervan maakte een plaat zo geslaagd als ‘Loveless’. My Bloody Valentine schiep een genre, dat na hun eigen album feitelijk al meteen weer dood was want zo volmaakt zou het nooit meer worden. Ook door henzelf niet.
Live
Hoewel navelstaarderig, was de band een goede live-act. Ze konden de excentrieke plaat prima vertolken, al deden ze het loeihard. Oorverdovend. Anders dan de platen misschien op het eerste gehoor doen vermoeden, gaan de versterkers harder dan bij Spinal Tap. En bedenk, zij draaiden de knop op ‘elf’. Omdat het kon. Hoewel er oordoppen voorradig zijn (en pak ze gerust aan!), wis je die avond zeker enkele frequenties uit je gehoor. In ruil krijg je er een prachtige ervaring voor terug. Mis het niet, maandag 25 mei in de Effenaar. Vorig jaar heb ik ze alvast voor je getest in Manchester, en ja, na twintig jaar kunnen ze het nog steeds. Vertrouw er maar op, als My Bloody Valentine met iets komt, is het goed. En nu opschieten, want wie weet hoeveel lezers je inmiddels al voor zijn. Tenzij je liever samen met Jeroen, Gordon, en René tranen biggelend op de sofa je avond doorbrengt..
geschreven door Doctor Clavin op 22 mei 2009
Well, ik ben nu uit de luiers, dus vanavond gaan we het dan echt eens te horen krijgen…Ben benieuwd!