0
Tesla : Man Out Of Time
Na het zien van The Prestige werd mijn nieuwsgierigheidsorgaan (gesitueerd naast de lurven, onder de kladden) best wel goed geprikkeld toen Nikola Tesla plots een cruciale rol in het verhaal ging vormen. Het was misschien deels te danken aan David Bowie’s fijne vertolking, maar ik kreeg ineens een gigantische noodzaak om meer te weten te komen over die enigmatische meneer. Hoe treurig dat ik zijn naam voornamelijk kende van de Tesla Coils uit het spel Red Alert. Ik zie mijn geschiedenisleraren al teleurgesteld het hoofd schudden. SORRY!
Tesla : Man Out Of Time is een biografie geschreven door ene Margaret Cheney. Er zijn schijnbaar meerdere boeken over Tesla, maar deze dame legt in den beginne netjes uit waarom deze andere (oudere) boeken allemaal bepaalde elementen missen. Dat er een hoop te melden is over de mysterieuze meneer in kwestie wordt al snel duidelijk. Sterker nog; Nikola Tesla is een van die figuren die fascinerend zijn omdat ze zo heerlijk… afwijkend zijn.
Het begint al in zijn jeugd. Kleine Niko (woonachtig in wat nu Kroatië heet) blijkt een zeer gevoelig kind te zijn dat na de dood van zijn oudere broer opvallende verschijnselen ontwikkelt, zoals worden geplaagd door lichtflitsen en visioenen. Hij ontwikkelt wel meer aparte trekjes in zijn latere leven tot op het neurotische af. Zo kan Tesla niet tegen vrouwen die parels als accessoires dragen, moet hij het kubieke volume van zijn voedsel uitrekenen nog vóórdat hij een hap neemt, kan hij met weinig tot geen slaap dagenlang doorbikkelen en weigert hij mensenhaar aan te raken. Geef hem een laptop en een Green Lantern t-shirt en het lijkt Sheldon wel.
De mooiste periode is Tesla’s vertrek naar Amerika. Hij was letterlijk één van die gasten die met niet meer dan een paar centen op zak aan wal stapt met de gedachte om in het Land of the Free succesvol te worden. Op weg naar zijn eerste sollicitatie stopt hij zelfs om een mopperende winkelier te helpen een van zijn vastgelopen machines te repareren. In deze periode is Edison de player met het monopolie op elektriciteitstoepassingen, en levert stroom aan New York. Dat zijn direct current systeem nog niet werkt zoals het hoort blijkt wel door de ongelukken die dagelijks plaatsvinden met uitslaande brandjes vanwege brakke stroomvoorzieningen en matig onderhoud. De paarden die de plaatselijke koetsen rondtrekken worden ook nog eens wild van de voorbijrazende trams met bijbehorende knetterende vonkenregens. Als Tesla dan als jonge hond voor Edison gaat werken en probeert zijn alternating current concept voor te leggen, ziet Edison de jonge buitenlander meer als een brutale vlerk dan iemand die een plan aanbiedt dat ongetelde miljoenen waard is. De teerling is geworpen en de twee geniale denkers botsen steeds vaker, tot Tesla ontslag neemt en een manier zoekt om zijn eigen ideeën werkelijkheid te maken. Later zal hij nog vaak overhoop liggen met zowel Edison als Marconi, van smeercampagnes tot talloze rechtszaken over patenten.
Hierna volgt een fase in Nikola’s leven waarin hij een geldschieter vindt en helemaal los gaat met zijn concepten voor letterlijk vanalles en nog wat. Het is waanzinnig indrukwekkend om te lezen aan de wieg van hoeveel uitvindingen Tesla heeft gestaan. Radio, televisie, radar, turbines, röntgenapparatuur… the list goes on. Nu heeft hij het natuulijk niet allemaal op eigen houtje uitgevonden, maar er bleken bij veel van deze vondsten al patenten te bestaan die om en nabij 1900 al door hem waren ingediend. Bijkomende bizarre twist is ook nog eens dat Tesla de meeste theorieën en machines alleen in zijn hoofd vorm gaf en er zo aan ‘sleutelde’. Wanneer er dan eindelijk iets op papier kwam, stond al vast dat het precies zou doen wat het zou moeten doen. Deze denkwijze is mede tot stand gekomen door zichzelf jarenlang te verliezen in gedetailleerde fantasiewerelden als kind met een fotografisch(er) geheugen als gevolg.
Al die productiviteit heeft bijkomende voordelen; je naam zowat elke dag in de krant, chillen met de high-society, internationale roem. Tesla is een zeer snel rijzende ster, maar kan hij die druk wel aan? En zoja, is de wereld eigenlijk wel klaar voor zijn wilde ideeën?
Maar goed, deze halfslachtige review is niet bedoeld als een halfslachtige Wikipediapagina. Tesla: Man Out Of Time is een boek dat er bijzonder goed in slaagt om het leven van deze briljante denker uit de doeken te doen. En dat is geen makkelijke klus, gezien de vele tegenstrijdige brokken informatie die over hem bestaan. Toch wordt er een goed beeld geschept over niet alleen het leven van Nikola, maar ook de tijdsperiode waarin hij zich bevindt om het in context te kunnen zien. Zo kan hij als man met Victioriaanse mentaliteit bijvoorbeeld weinig aansluiting vinden in de wilde Roaring Twenties, of wordt hij tegen het eind van zijn leven ingezet als propagandamiddel voor zijn landgenoten gedurende WOII.
De eerste paar pagina’s zijn geschreven vanuit Tesla’s point of view, en ik was even bang dat het hele boek deze stijl zou hanteren. Gelukkig schakelen we snel over tot de geschiktere biografie-manier van schrijven wat de geloofwaardigheid in ieder geval ten goede komt. Het boek zit vol met referentiepunten en citaten van een wijd scala aan bronnen. Specifieke onderwerpen opzoeken is een eitje dankzij een prettig uitgebreide index. Wat ik alleen miste waren meer schetsen of voorbeelden van de machines/concepten die worden besproken. Mevrouw Cheney is duidelijk geen dombo waar het op wetenschappelijk jargon aankomt, maar voor een simpele ziel als mezelf is een visueel hulpmiddel soms wel fijn om wat sneller te begrijpen waar men over spreekt. Gelukkig is het boek voor mensen met een gemiddelde kennis van den Engelschen Tael over het algemeen prima te doen. Oh, en meer foto’s was ook niet verkeerd geweest.
Mijn honger naar kennis over Nikola Tesla is zeker gestild. Na het omslaan van de laatste pagina zul je hopelijk nieuw respect en begrip hebben voor dit excentrieke heerschap. Nu is zijn leven ook weer geen rollercoaster geweest aan wereldschokkende events. Rond de helft van het boek komen we in de periode waarin de geldkraan dichtgaat en de rest van zijn leven zal hij bij jan en alleman moeten smeken om financiële ondersteuning. Zijn vele verzoeken om centen zijn niet al te spannend om te lezen. Maar er is een hoop boeiends voor lezers die een interesse hebben in de grote denkers uit onze geschiedenis. Of het nou een van zijn concepten is om de hele aarde in een Leidse Fles om te toveren, plannen om met andere werelden te communiceren of een ring om de aarde te bouwen die mensen makkelijk zou kunnen transporteren, het is allemaal fascinerend materiaal. En de roddels over bijvoorbeeld Tesla’s seksuele geaardheid (of juist complete afwezigheid van) en vermoedens over een bijzonder heftig moedercomplex laten de man zelf ook meer tot leven komen in de geest van de lezer.
En als sinister einde is er de Amerikaase overheid die na Nikola’s dood al zijn geschreven materialen in no-time verzamelt en naar een opslagcentrum brengt, wat zo als einde van Raiders Of The Lost Ark voor te stellen is. Mochten de Yanks binnen korte termijn ineens met space lasers of een heuse Death Ray aan komen zetten, dan weet ik in ieder geval op welke onderzoeksnotities die wapens zijn gebaseerd. Dan wordt mijn droom waarbij ik in een Tesla Trooper armor dingen aan gort blaas misschien toch nog werkelijkheid.
geschreven door Bartelen op 18 mei 2009
