1
Death By Black Hole
Nee, het is niet de naam van een black metal band, maar een geweldig boekwerk dat de complexiteit en pracht van het universum uit de doeken zal doen. Klinkt als een lastige opgave? Is het ook. Maar astrofysicus Neil DeGrasse Tyson krijgt het zowaar voor elkaar in deze verzameling van eerder gepubliceerde columns. Ben je geïnteresseerd in zaken als ontstaan van het leven op aarde, de toekomst van het universum en de vele kleurrijke manieren waarop we als mensheid aan ons lullig einde kunnen komen, ook al ben je een leek en heb je nooit echt de moeite genomen je kennis hierover te vergroten? Dan klinkt Death By Black Hole als een prima optie.
De opzet van het boek zit uitstekend in elkaar. Stap voor stap wordt de schaal waarop we informatie binnenkrijgen vergroot. Sectie 1 is getiteld ‘The Nature of Knowledge’ en gaat over onze zintuigen, de ontwikkeling van ons observatievermogen en manieren waarop we té veel informatie kunnen krijgen. Dit segment eindigt met een beschrijving van alle informatie die je over ons deel van het universum te weten kunt komen met slechts een lange stok die je in de grond zet bij 365 dagen semi-onbewolkt weer. Gaaf!
In sectie 2, The Knowledge Of Nature, gaan we dieper in op de grote rakkers in onze directe omgeving; de zon, planeten, asteroïden, de manier waarop deze elkaar aantrekken en afstoten.
Hierna volgt Ways And Means Of Nature, waarin de focus ligt op zaken als universele constanten, dichtheid, kleur en de extremen van de temperatuur in het universum. Klinkt dat saai? Ik durf te wedden dat je er een hoop interessante brokjes info uit zult meekrijgen.
The Meaning Of Life is een waanzinnig fijn stuk waarbij je na het lezen alleen maar respect kunt hebben voor de manier waarop allerlei factoren op elkaar inwerken om leven te creëeren. Dit was een van die segmenten waar ik eigenlijk veel te weinig over wist. Je kent vermoedelijk de uitspraak ‘we are all made of stars’ wel, maar als je eenmaal tot je neemt hoe die kosmische vork precies in de steel zit kun je niets anders dan met heel andere ogen naar je bestaan kijken. Je kunt bijna indenken waarom mensen in een god geloven. Bijna…
Sectie 5, When The Universe Turns Bad, is een hilarische en tegelijk verlammend enge reis langs de vele manieren waarop de mensheid aan zijn (haar?) eind kan komen. Het is haast pornografisch materiaal voor emo types, en nog verrekte interessant ook. Leuk om te weten dat ons zonnestelsel op een ramkoers met het Andromeda-stelsel ligt.
Het boek sluit af met Science And Culture en het korte Science And God, waarbij we helaas een flinke stap terug nemen qua onderwerpen. Het is niet zo indrukwekkend om na heftige globale vernietiging te lezen over hoe Hollywood stomme wetenschappelijke fouten maakt in grote films en hoe problematisch lichtvervuiling is voor astronomen.
Voor het grootste deel is het boek goed te volgen ook al heb je écht geen kaas gegeten van dat hele universum en wetenschapsconcept. Tyson pakt regelmatig herkenbare voorbeelden uit het dagelijkse leven om complexe situaties eenvoudiger te kunnen presenteren. Dit werkt verbijsterend goed:
When you leave the galaxy, you leave behind nearly all gas and dust and stars and planets and debris. You enter an unimaginable cosmic void. Let’s talk empty: A cube of intergalactic space, 200,000 kilometers on a side, contains about the same number of atoms as the air that fills the usable volume of your refrigerator. Out there, the cosmos not only loves a vacuum, it’s carved from it.
Toch is enige kennis van wiskunde, natuurkunde, biologie en/of scheikunde best prettig. Natuurwetten, chemische processen, wiskundige formules… je middelbare school hebben afgemaakt is wel een must. Afhankelijk van hoe hard je de disciplines in je verdere carrière bent blijven gebruiken zal dit boek je waarschijnlijk dingen vertellen die je al lang weet. Ook fans van (hard) sci-fi zullen een hoop normaliter wilde theorieën al eerder gehoord hebben. Het blijft toch een boek dat een breed scala aan informatie wil presenteren aan non-specialisten en dan kun je ook weer niet té diep op de meer ingewikkelde meuk ingaan. Het helpt wel dat Tyson een flair heeft voor charmante beschrijvingen en humor verkiest boven droge analyses. Dit maakt het gewoonweg een plezier om te lezen.
Most plasmas are not friendly to organic matter. The person with the most hazardous job on the Star Trek television series is the one who must investigate the glowing blobs of plasma on the uncharted planets they visit. (My memory tells me that this person always wore a red shirt.) Every time this crew member meets a plasma blob, he gets vaporized. Born of the twenty-fifth century, you’d think these space-faring, star-trekking people would have long ago learned to treat plasma with respect (or to not wear red).
Genoeg van al die kazige fantasy paperbacks en superheldencomics? Zin in iets meer wetenschappelijks? Kennisverbreding hoeft helemaal niet vervelend te zijn. Als je net als ik graag op een zomerse avond dromerig de sterrenhemel in tuurt weet je nu in ieder geval welk boek je tegelijkertijd op je schoot zou moeten hebben.
geschreven door Bartelen op 22 juni 2009
Voor de fans: Neil deGrasse Tyson geïnterviewd op 1 maart bij de Daily Show. http://www.thedailyshow.com/full-episodes/mon-march-1-2010-neil-degrasse-tyson