4
Lenny Bruce: Swear To Tell The Truth (1998)
Lenny Bruce is niet direct een naam waar veel mensen in de Benelux van gehoord zullen hebben. Zelf ken ik hem via het programma Comedy Central’s 100 Greatest Standups Of All Time, waar een stel semi-bekende komieken een ogenschijnlijk arbitraire lijst van bekende Amerikaanse komieken afwerkten als aanleiding voor filmfragmenten van de betreffende komieken. Nou ben ik zelf iemand die (het hollandsche) cabaret een hogere vorm van kunst vind dan het Amerikaanse comedy, maar eigenlijk ben ik fan van beiden. Omdat ik opgevoed ben door m’n PC is m’n tweede moerstaal engels, en lachen is..nou ja, gewoon leuk in alle talen.
Van de top 100 uit dat programma toen kende ik de meeste namen wel. Maar van Lenny Bruce had ik dus nog nooit gehoord, en ze hadden hem op nummer 3 gezet. Ze hadden geloof ik ook geen filmfragment van hem, alleen een audiofragment tot m’n grote teleurstelling. Hem aanprijzen als een van de grootsten, en dan niets laten zien? Ik ben er dus zelf achter aan gegaan, want m’n interesse was gepord. Schijnbaar was Lenny Bruce erg vernieuwend en boven alles controversieel voor z’n tijd, en dan spreken we jaren ’50-’60.
Uiteindelijk de documentaire Swear To Tell The Truth opgespoord. Zo’n beetje heel z’n levensverhaal wordt verteld aan de hand van opvallend openhartige interviews met z’n moeder, ex-vrouw, dochter en vrienden. Zelfs tot m’n grote verbazing interviews met een aantal van de officieren van justitie die hem destijds het leven zuur hebben gemaakt, wat indirect leidde tot Lenny’s overlijden in de vorm van een heroine-overdosis.
Lenny’s leven was zowieso ietwat ongewoon: zo vertelt z’n moeder hoe ze hem op twaalf-jarige leeftijd meenam naar een topless dans-show om hem te laten zien hoe mooi vrouwen wel niet zijn. Hij begon trouwens als vrij brave komiek, met als verschil dat de meeste komieken in die tijd blijkbaar schrijvers hadden van wie ze hun act kochten, en Lenny z’n eigen materiaal verzon. Aanvankelijk deed hij nog typetjes, alleen gaandeweg kwam hij er achter dat hij het liefst in seedy nightclubs en als presentator in striptenten werkte, aangezien hij z’n ei daar kwijt kon: hij kon daar alles zeggen wat hij wilde. Vaak improviseerde hij ook en gaandeweg ging het steeds meer over dingen die hij zelf meemaakte of over dacht. Zo ging na z’n scheiding een flink deel van z’n show direct of indirect over relaties in het algemeen of z’n vrouw specifiek. Over hoe hij blij was eindelijk vrij te zijn, maar stiekum liet hij zien dat het van binnen zeer deed.
“I finally did it. After all this time, I finally managed to get rid of my wife.”
“How did you do it?”
“She left me.”
Van de fragmenten die in de docu zitten kun je zien dat Lenny Bruce een komiek voor intellectuelen is. Soms moeilijk te volgen waar hij heen wil, zit er vaak een onderlaag in die je aan het denken zet. Zo deed hij een skit met allerlei racistische termen er in:
“Are there any niggers here tonight? Could you turn on the house lights, please, and could the waiters and waitresses just stop serving, just for a second? And turn off this spot. Now what did he say? “Are there any niggers here tonight?” I know there’s one nigger, because I see him back there working. Let’s see, there’s two niggers. And between those two niggers sits a kike. And there’s another kike— that’s two kikes and three niggers. And there’s a spic. Right? Hmm? There’s another spic. Ooh, there’s a wop; there’s a polack; and, oh, a couple of greaseballs. And there’s three lace-curtain Irish micks. And there’s one, hip, thick, hunky, funky, boogie. Boogie boogie. Mm-hmm. I got three kikes here, do I hear five kikes? I got five kikes, do I hear six spics, I got six spics, do I hear seven niggers? I got seven niggers. Sold American. I pass with seven niggers, six spics, five micks, four kikes, three guineas, and one wop.
Well, I was just trying to make a point, and that is that it’s the suppression of the word that gives it the power, the violence, the viciousness. Dig: if President Kennedy would just go on television, and say, “I would like to introduce you to all the niggers in my cabinet,” and if he’d just say “nigger nigger nigger nigger nigger” to every nigger he saw, “boogie boogie boogie boogie boogie,” “nigger nigger nigger nigger nigger” ’til nigger didn’t mean anything anymore, then you could never make some six-year-old black kid cry because somebody called him a nigger at school.”
En hier werd hij dus ook controversieel mee. Niet zo zeer het feit dat hij ‘dirty words’ gebruikte, maar het feit dat hij tegen het establishment en katholicisme schopte en er mee bekend werd. Toen de politie eenmaal bovenop hem ging zitten en hem gingen vervolgen voor ‘obscenity’ (aanvankelijk in het katholieke Chicago, uiteindelijk zelfs in het liberale New York) ging het berg afwaarts voor Lenny.
De docu was voor mij het kijken waard, als was het maar voor de blik in de comedy semi-underground van begin jaren ’60 en het leven van een tragisch figuur. Uiteindelijk kon ik het niet meer afzetten omdat ik wilde weten hoe het nou precies kon komen dat Lenny in z’n uiteindelijke situatie terechtkwam. En zoals ik zei: de interviews zijn onwaarschijnlijk openhartig. Maar de docu viel eigenlijk ergens ook tegen. Zo heeft de docu wel aardig wat nieuw materiaal van Lenny aan het performen opgespoord (bijvoorbeeld stukjes uit een door de censuur tegengehouden tv-uitzending), maar dat is uiteindelijk nog niet veel. In deze docu van 1 uur en 40 minuten komen meerdere fragmenten twee keer terug. En alhoewel de meeste stukjes wel twee keer kijken waard zijn, vooral als er een nieuw punt mee gemaakt wordt, is dat ook jammer.
Is dit je ding, ook al zijn de hoeveelheid lachers in deze docu beperkt? Vooral gaan kijken. Ondertussen ga ik proberen Lenny Bruce z’n comedy albums op LP op te sporen.
geschreven door Egregius op 5 juli 2009
Zeker een interessante documentaire die ook mij na het kijken aanspoorde tot het zoeken van zijn materiaal. Gaaf dat Robert DeNiro de voiceover doet ook!
Klinkt goed! De Niro heeft al eerder eens een docu over hem ingesproken overigens http://www.imdb.com/title/tt0175844/
En er is ook een film over hem met Dustin Hoffman
http://www.imdb.com/title/tt0071746/
Die ‘andere docu’ is precies degene die ik hier review
Ik was trouwens vergeten dat DeNiro de voiceover doet; wel gaaf maar jammer genoeg niet veel toegevoegde waarde imo.
Wat betreft de film heb ik de mening gezien dat Hoffman =/= Bruce
Op basis van youtube clipje, I agree. Kan nog steeds de moeite waard zijn though.
D’ oh!!! Beter lezen Clavin! Ik dacht dat je wellicht een recentere docu besprak, my bad.