1

The Philip K. Dick Reader

The Philip K. Dick Reader. Hmm, that's good Dick.Ik kan me indenken dat de naam Philip K. Dick niet zo snel belletjes doet rinkelen. Maar titels als Blade Runner, Minority Report, A Scanner Darkly en Total Recall zullen een stuk bekender voorkomen. De rode draad bij die films is dat ze allemaal gebaseerd zijn op het werk van dezelfde schrijver. Juistem: mister Dick. Zowat elk boek van deze in 1982 overleden man is de moeite waard om te reviewen en zal ongetwijfeld hier een dezer dagen te vinden zijn.

De Philip K. Dick Reader verzamelt 24 korte verhalen, de meeste geschreven tussen 1953 en 1955. Als je de overkoepelende thema’s gaat analyseren kom je tot een wat narige conclusie. De meeste verhalen hebben een kern in zich van een man die tegenover Het Systeem komt te staan, die nergens veilig is en wanhopig probeert te ontsnappen aan een haast al vaststaande eindconclusie. Paranoia en melancholie hangt als een sluier over de meeste vertellingen. Terugkerende elementen zijn een samenleving die vaak de hoop heeft opgegeven of een weg ingeslagen is waarvan ze niet meer terug kan keren, en het onderdrukken van de waarheid. Je weet wel, de gezellige dingen in het leven.

In latere boeken van de auteur komen deze thema’s nog sterker terug. Dick was dan ook een paranoïde persoon die experimenteerde met geestverruimende middelen en zich bezighield met religie, filosofie en metafysica. Na een heftige reactie op een tandartsverdoving in 1974 kreeg hij een lange periode visioenen die zijn verdere werk flink zouden beïnvloeden. Maar goed, de weirdheidcurve in de Philip K. Dick Reader is gelukkig lang niet zo steil en daarom voor geïnteresseerde lezers best prima. En ook al zijn de thema’s over het algemeen niet zo heel erg positief, dan nog zijn de verhalen zeker de moeite waard.

Nu zijn er in een collectie met korte verhalen altijd een paar missers, waaronder in dit geval de eerste, “Fair Game”, dat te ongeloofwaardig is en waarvan de eindconclusie gewoon een beetje doodvalt. Laat je daarom niet afschrikken bij het lezen want de kwaliteit zal al snel flink stijgen. Wel heel erg snel trouwens, want de direct opvolgende “The Hanging Stranger” is een perfecte mix van een lugubere situatie, paranoia, en het besef dat er iets goed mis is met alle mensen om je heen. Een fantastisch kort verhaal dat 50 jaar na dato qua concept niet meer zo origineel is maar nu toch nog een impact kan maken, mede dankzij dat perfecte einde.

Robots komen regelmatig voor in deze bundeling. Zo is daar “The Last of the Masters” waarin de mensheid na een anarchistische revolutie alle complexe technologie heeft vernietigd, op een goed verscholen groep na die geleid wordt door een iets te fanatieke maar haast uit elkaar vallende bestuurs-robot.
“Sales Pitch” heeft een cynisch en zijn-tijd-ver-vooruit-zijnd beeld over reclame en marketing, waarbij een robot zichzelf probeert te verkopen. De ultieme salesman, want zijn geduld raakt nooit op. Het einde hiervan vond Philip achteraf niet goed en was veel te deprimerend, maar het past desalniettemin zeker in de stijl van deze bundeling.
“To Serve the Master” is 100% prima en heeft een post-apocalyptische wereld waarin een jongeman de amper functionerende resten van een robot in een ravijn ontdekt en deze weer probeert te repareren. Met onverwachte gevolgen, uiteraard.

Oh ja, het einde van de wereld (veelal door kernoorlogen) is ook zo’n gezellige rode draad in veel verhalen. “Foster, You’re Dead!” geeft een naargeestig kijkje in een wereld waar de constante dreiging van nucleaire vernietiging juist het koopgedrag bepaalt. “Pay for the Printer” vindt plaats in de verkoolde ruïnes van onze planeet waarbij buitenaardse wezens de mensheid proberen in stand te houden, maar hier zelf onder lijden. “War Veteran” heeft een creepy uitgangspunt; een haast seniele veteraan van een gruwelijke oorlog die de Aarde vernietigde is op de een of andere manier terug in de tijd terecht gekomen. Zijn aanwezigheid is een groot probleem voor de steeds meer xenofobisch wordende mensheid die schreeuwt om een oorlog die ze dus blijkbaar keihard gaan verliezen.

Verder zijn er nog vertellingen over een dame die geobsedeerd is door het hiernamaals en de sinistere wezens hierin, een goudkleurige jongeman wiens onweerstaanbaarheid voor het andere geslacht de toekomst van de mensheid in gevaar brengt, freaky slak-baby’s, een kolonie die óf constant wordt bedreigd door buitenaf óf waarvan iedereen misschien niet helemaal in orde is, oorlog tegen een ras insekt-achtigen die zich in ons zonnestelsel bevonden, etc.

De laatste 4 verhalen zijn extra smakelijk omdat ze verfilmd zijn en het best interessant is om boek en film te vergelijken. Wat sowieso opvalt is dat in K. Dick’s werk de meeste hoofdpersonen wat oudere of onaantrekkelijke mannen zijn, maar in de films worden diezelfde personages gespeeld door bioscoop-publiek-trekkende namen als Cruise, Affleck en Schwarzenegger. Vrij hilarisch en tegelijk ook wel sneu/begrijpelijk.

trecall

“We Can Remember It for You Wholesale” zal een stuk minder spectaculair zijn dan Total Recall. In tegenstelling tot de film wordt de planeet Mars niet bezocht en ligt de focus veel meer op een onderbewuste drang naar verlangens die we niet kunnen onderdrukken, met een fijne twist in het hele ‘we kunnen je elk type herinnering geven die je wil’-concept. De verfilming krijgt wel dikke thumbs up door het uitgangspunt op een spectaculaire manier aan te vullen.
“Minority Report” wijkt in grote lijnen niet zo af van de Spielberg-Cruise versie, beide hebben een man op de vlucht bij wie al is vastgesteld dat hij in de toekomst een moord zal plegen. De film heeft wat toegevoegde actie-momenten om de bioscoopbezoeker wakker te houden maar doet niet ál te veel dingen storend anders.
De verfilming van “Paycheck” heb ik tot nu toe nog moeten missen, al vermoed ik dat het concept ‘man heeft gat in geheugen en aantal items bij zich die helpen de missende tijd te reconstrueren’ als film niet boeiend genoeg is zonder toevoeging van auto-achtervolgingen en romantische ontwikkelingen. Plus, you know, Ben Affleck. Ugh.
“Second Variety” is de afsluiter van de bundeling en viel op door verhaal-elementen die in de Terminator films en de nieuwe Battlestar Galactica ook prominent terugkeren. Mensen die worden uitgeroeid door een niet tegen te houden stroom van steeds geavanceerdere robots gesitueerd in een post-apocalyptisch landschap? Yes please. Ik ben nu in ieder geval benieuwd naar de film “Screamers” met Peter Weller die hier op gebaseerd is.

Het enige echte punt van kritiek dat ik heb is de rol van vrouwen in Dick’s werk. Nu had de man misschien gewoon wat issues of kon zich niet goed in de Sexier Sekse inleven, maar de vrouwelijke personages zijn veelal óf zeurende obstakels óf wat simpele lustobjecten. Na de 5e beschrijving van een volle boezem word het een beetje awkward. Philip, you horndog.

Ik heb een diep respect voor Philip K. Dick. De man zat vol met briljante ideeën en wist het nog op een prikkelende manier te brengen ook. Dat zijn thema’s over het algemeen wat duister zijn maakt het voor deze reviewer extra de moeite waard. Met de Philip K. Dick Reader krijg je een fascinerende verzameling sci-fi die je creativiteit en fantasie ongetwijfeld zullen stimuleren.

avatar geschreven door op 9 november 2009

Een reactie op “The Philip K. Dick Reader”

  1. avatar Egregius schreef:

    Wat betreft Screamers kan ik je alvast een teleurstelling besparen: ik heb de film gezien zonder het verhaal al te kennen, en het is een niet bijster goeie film. Het einde zag ik wel aankomen, en alhoewel het een aantal sfeer dingetjes goed neerzet (het hele idee van regering voert oorlog tegen corporatie, met gedemoraliseerde troepers in grootse bunkers gered door hun speciale wapen), is de film een beetje vervelend om te kijken. De reviews die ik las melden ook dat de film het bij lange na niet haalt bij het ‘boek’ zelf.

    Verder: two thumbs up voor Philip K. Dick recommendaties!

Reageer

Anti-Spam vraag :