0
It’s a wonderful life (1946)
Muffe pepernoten kweken inmiddels nieuwe kapsels op mijn dressoir, een subtiele hint dat tijd wordt de zingende Wookie-kerstballen tevoorschijn te toveren. Als kind begreep ik de kerstheisa niet zo. Niet geheel vreemd, aangezien de voor Nederlandse kids coolste feestdag dan ook alweer twee weken voorbij is en zijn cadeauprins met de easysteam richting Hispaniola is teruggekeerd. Sint equals better presents, en dus een toffer feest. Maar goed, je hebt een aantal dagen vrij om met je Star Wars figuurtjes te spelen en dat is altijd welkom. Zelfs nu nog. Ahem.. Alleen jammer dat je die speeltijd moet spenderen in gezelschap van ome Arie, die altijd drie kwartier voor het diner in de schommelstoel ligt te snurken. Met je pa en ma, die het nut van RPG’s voor een glorieuze lifestyle waanzinnig onderschatten. Met broers, zusjes, en een hoop aanhang die eigenlijk alleen maar over voetbal en de Viva kunnen praten en die menen dat een D20 een nieuw chemisch stofje is, dat dat weirde familielid met zijn elfjes beslist niet vreemd zal zijn. Ze hebben half gelijk. Hoe dan ook, je bent niet de enige. De gezelligheid is bij de meeste kerstdiners te herkennen aan een doordringende walm van kerststol en oudbakken prietpraat. Verplichte bezoekjes terwijl iedereen liever een leveltje had gewonnen in World of Warcraft, de auto had gewassen, of die van Sinterklaas verworven dvd nu eens te bekijken. Maar nee.. Iedereen moet die ene zeldzame vrije dag opofferen aan – worst of the worst – familie. Tis helemaal geen wonderful life. Of wel?
Klassieker
It’s a wonderful life is één van de bekendste kerstfilms. Er is geen Amerikaan die deze film niet heeft gezien. Al was het maar om twee uur de familiaire besognes te ontvluchten tijdens zo’n gezellig samenzijn. Toch is het niet voor niets zo’n beroemde prent, daarover later meer. Eerst, het verhaal. It’s a wonderful life draait om George Bailey (een fantastisch acterende James Stewart), een doorsnee dorps dromertje. Hij heeft grootse plannen. Hij zal later het ingeslapen rotgehucht ontvluchten, om te zwalken over de straten van Parijs, de toren van Pisa te zien, te studeren, alles om maar uit Bedford Falls te kunnen ontsnappen. Wanneer hij op het punt staat een en ander te verwezenlijken, sterft zijn vader. Uit angst dat de door hem opgebouwde en voor de community tamelijk belangrijke leen-bank failliet gaat en wordt overgenomen door de plaatselijke Dagobert Duck (Mr Potter; Lionnel Barrymore), neemt hij tijdelijk het stokje over. Tijdelijk wordt langer tijdelijk en nog veel tijdelijker, en jaren later wordt hij wakker en is er van zijn dromen niet veel terecht gekomen. Dan, plotseling, is er een gat in de boekhouding en ziet hij alsnog zijn schamele bezittingen en verworvenheden in het gevaar komen. Wat nu?
Oh man… zwart/wit
De film dateert uit 1946, en oogt op sommige punten onvermijdelijk wat gedateerd. Zo zal het voor jonge kijkers even wennen zijn dat de gehele film zwart-wit is, maar ook dat diverse apparaten volstrekt anders werken dan tegenwoordig. Zo is een telefoon niet draadloos, en bestaat zelfs uit twee componenten. Dat gebeurt hier alleen als je je iPhone van de Euromast aflazert. En Twitteren doe je hier door hard naar de overkant van de straat te schreeuwen. Ja, ook het tempo van de film is even snel als een Lada zonder wielen, maar toch is het ook weer niet storend traag, en over het algemeen precies goed. Tot zover de minpunten. Frank Capra’s meesterwerk is namelijk nog altijd actueel. Verrassend actueel zelfs. Gaandeweg moeten diverse dorpelingen de oorlog in, en ja, ook heden ten dagen verkeert Amerika in staat van oorlog (Irak/Afghanistan). Er is een recessie geweest en de gemiddelde doorsnee burger heeft de grootste moeite rond te komen (ook niet geheel wezenlijk verschillend van de huidige situatie van voedselbanken en doorwerken tot je 67e). En ja, er staan ook hier banken op het randje van de afgrond. Sterker nog, ze komen op het randje van de afgrond doordat er vuile spelletjes worden gespeeld door grotere bankiers die de kleine, sympathieke bank van George geen daglicht in de ogen gunnen. Ik moest onmiddellijk aan de Robin Hood van Workum denken, en de gretigheid waarmee een misdadige kunstroof werd gepleegd.
Kerstgedachte
In tegenstelling tot de realiteit redt de kleine man het wél. Het zou natuurlijk anders ook een waardeloze kerstfilm zijn. Wat de film zo mooi maakt, is dat er voortdurend een menselijk element verweven zit in het verhaal. George helpt de gewone mensen met het financieren van de bouw van hun dakkapelletjes, so to speak. En wie heeft er geen grote dromen die hoogstwaarschijnlijk nooit uitkomen? Ik zie nog altijd geen replica van de Enterprise in mijn achtertuin of een groene minnares zoals Kirk hem had in mijn bedstee kruipen. Dromen genoeg, maar de hele film speelt in op het leren berusten in de situatie. Leven blijkt balanceren op een wankele draad tussen innige verlangens en de kille waan van alledag. Een ander belangrijk menselijk thema, is eigenwaarde. Zelfs de grootste minkukel vormt een onmisbare schakel voor zijn omgeving. Maar ook naastenliefde maakt George tot iemand die op Kerstdag oogst wat hij jarenlang heeft gezaaid. Helpen waar je kunt, en er een beetje voor elkaar zijn. Wat dat betreft is een sterk punt van deze ‘kerst’-film, dat het overgrote deel dan ook juist helemaal niet tijdens Kerst afspeelt. De kerstgedachte telt. De boodschap is belangrijker dan een met dikke lagen kunstsneeuw overgoten houten décor vol jolige kindertjes die bollen wol naar elkaar smijten. Er is menselijke maat in deze film, het speelt in het klein met grote thema’s als volwassen worden. Een ware klassieker. Kijken dus, als je de kans krijgt. Wie weet doe je er nog een wijze raad op voor je eigen kerstmarteling, dat je geen grootse dingen nodig hebt om er iets van te maken. George leert onder meer dat zelfs zijn onbeduidende kleinschalige leventje van onschatbare waarde is voor de mensen om hem heen. Ook al snappen ze niets van een D20.
Voor diegenen zonder tijd, de gehele film in anderhalve minuut:
geschreven door Doctor Clavin op 25 december 2009
