0
Up (2009)
Up was alweer van het grote witte doek verwijderd vooraleer ik de tijd zag om eens richting de cinema te trekken, en bijgevolg was het een lange zit tot de dvd dan in de winkels zou liggen. Die is – uiteraard – vlák voor Kerst verschenen, wanneer mensen overtollige centjes naar nijverige winkeliers brengen die de werkende mensch daar zo dankbaar voor zijn dat zij zelfs hun sluitingstijden loyaal verruimen. Die tijd is weer voorbij, en dus resteren er nu enkel nog troosteloos lange winteravonden. Waarin nu wél Up bekeken kan worden om er een terecht plekje in de Dorkside-archieven mee te bemachtigen. Overigens, Up is Pixar’s tiende film, een jubileum dus. Zouden de grootmeesters van de Animatie er iets speciaals van hebben gemaakt?
Een eigen huis, een plekje tussen de wolken
De eerste tien minuten van Up volgen we het levensverhaal van de zwijgzame goedzak Carl Fredrickson en zijn vrouw Ellie. Daarna slaat het creatieve team op hol, en ontspint zich een scenario dat je met de beste wil niet nuchter had kunnen verzinnen. Carl besluit na het overlijden van Ellie op een eenzame middag vol overpeinzingen over een futiel incident als over verloren dromen, hun laatste gezamenlijke droom waar te maken. En wel, een huisje planten bovenop Paradise Falls, een schitterende waterval ergens in Zuid-Amerika, en hoe beter dan door je huis mee te nemen door er honderden ballonnen aan te bevestigen. Eenmaal onderweg wordt er op de deur geklopt, en blijkt een overijverig dikzakje van de scouting zich aan zijn huis te hebben gehecht op het moment dat zijn luchtvaartuig het ruime op koos.
Van hemels drama naar hilariteitscabinet in 690.12 seconden
Aanvankelijk lijkt Up korte metten te maken met geldende conventies in animatie- en familiefilm-land. Zo zijn er in den beginne slechts twee noemenswaardige personages, drie als je de overleden Ellie meetelt. Het tempo is beduidend trager in vergelijking met bijvoorbeeld Monsters vs Aliens of Ice Age 3, de andere kaskrakers afgelopen jaar. De animatie is weer mooi, maar ook weer niet zo verbluffend als in eerdere animaties van dezelfde studio, denk aan Wall-E. Slechts in de kleine details blijkt de animatie weer top. Wanneer het regent. Een gordijn wordt dichtgetrokken. Ballonnen die weerspiegelen in een raam. Up mikt dan ook niet op een spervuur aan lachsalvo’s, hetgeen de eerste ontroerende tien minuten meteen overduidelijk maken. Echter, na een minuut of twintig gaat het tempo omhoog, en binnen een half uur is er alweer een kleine, eigenaardige kliek personages waarvan het als kijker meteen duidelijk is dat zij gezamenlijk zich door het broodnodige spectakel moeten worstelen. Spectakel ja, want met het aanbreken van meerdere karakters, doemt eveneens een onvermijdelijke ‘bad guy’ op om de sfeer en de rust in Up te verzieken.
Verwacht wat je van Pixar gewend bent. Fijne animaties. Een kleurig décor en een verbluffend sfeervolle muzikale omlijsting. Iets minder grappen en grollen dit keer, maar wél een boodschap. Het is nooit te laat dromen te verwezenlijken. Maar verwezenlijk je ze eigenlijk ook niet al gaandeweg het najagen ervan? Moet je eigenlijk wel dromen bereiken? Bovendien zullen veel mensen herkenning vinden in de worsteling van Carl, die moeite heeft zijn overleden geliefde los te laten. Het zijn dergelijke diepgaande vraagstukken die films als Up (en Wall-E, for that matter) een volwassen indruk geven. Voor kinderen zijn er de honderdéén sullige pitbulls met ADHD, voor volwassenen is er een gelaagde verhaallijn. Zo kan ieder iets van zijn gading vinden in Up. Up is zeker een geslaagde combinatie voor jong en oud, al rijst door de sterk afwijkende, prachtige beginminuten van de film meteen de vraag of Up misschien eerder een idee was voor Pixar’s befaamde ‘Short films’. Toch was het ook wel weer jammer om Up uiteindelijk te zien ontaarden op dezelfde weg van andere animaties. De eerste tien minuten doen werkelijk hopen op een ander type animatiefilm. Volwassener. Met meer psychologische diepgang. Een fantasievolle film wellicht zónder een onvermijdelijke ‘bad guy’. Het had Up’s onderliggende boodschap, dat de reis minstens zo belangrijk is, stukken krachtiger gemaakt. Wel was Up dan beduidend minder kind-vriendelijk. Het huidige eindresultaat is desondanks een evenwichtig en waardige opvolger in het rijtje Successen dat Pixar reeds op haar naam heeft. Als jubileumprent had er een artistiek meer gewaagde keuze mogen worden gemaakt, maar goed, de bioscoopzalen moeten ook gevuld nietwaar?
geschreven door Doctor Clavin op 31 januari 2010
