5
Moon (2009)
Science fiction is voor mij zo’n fijn genre omdat de verhalen die verteld worden echt alle kanten op kunnen gaan. Waar fantasy meer dient als escapisme, werkt (goede!) sci-fi juist meer als exploratie van wat het betekent om een mens te zijn. Sci-fi legendes als Philip K. Dick wisten zo meesterlijk elementen uit de toenmalige samenleving te nemen en deze in een futuristische setting op een unieke manier onder de loep te nemen. Goede sci-fi zet je aan het denken en werpt een nieuw licht op dingen die we normaliter als vanzelfsprekend zien.
Bij aanvang hoopte ik hard dat Moon dat ook zou doen. De trailer wist in ieder geval een sfeertje neer te zetten dat me allerlei Solaris flashbacks gaf, en dat is precies het soort film waar ik geen genoeg van kan krijgen. En ook al bevat de trailer van Moon een vrij grote spoiler, wist het me wel op de juiste manier te prikkelen. Ik ging al bij voorbaat allerlei scenario’s bedenken waarin de film wilde, onvoorspelbare kanten op zou gaan. Niet slim, want zo heb ik te hoge verwachtingen gekregen terwijl de film juist de subtiele weg kiest en een mooi ingetogen geheel bleek te zijn. Het is alsnog een van de betere sci-fi producties van de laatste tijd, dat in ieder geval.
Sam Rockwell speelt Sam Bell, een man die een wel heel erg unieke baan heeft; toezichthouder op een maanbasis, een onbekend aantal jaren in de toekomst. Omdat de energiereserves van de Aarde niet onuitputtelijk bleken te zijn werd de mensheid gedwongen creatiever te gaan denken. Zonne-energie bleek de oplossing, opgeslagen in het stof van het maanoppervlak. Dat wordt nu automatisch door harvesters verzameld, en Sam’s taak is om toezicht te houden op deze machines en te zorgen dat de collectoren vol met waardevolle potentiële energie richting de Aarde gelanceerd worden.
Het is eenzaam werk, want Sam doet dit in z’n eentje. Hij heeft een contract van 3 jaar, en bij aanvang van de film zijn er nog 2 weken te gaan voor de reis naar huis gemaakt mag worden. Omdat geen enkel mens alles alleen kan wordt Sam begeleid door Gerty, een kunstmatige intelligentie wiens bestaan draait om Sam’s welzijn. Kevin Spacey verzorgt de kalme stem van Gerty, en dat werkt prima. En voor je denkt “Oh god, een A.I. in space, die wordt natuurlijk evil”, nee, dit is gelukkig niet het geval.
Maar goed, Sam is dus niet helemaal alleen, maar tegelijk ook weer wel. Communicatie met de Aarde is niet mogelijk in real-time vanwege technische problemen, en in zijn eenzaamheid begint Rockwell een beetje loopy te worden. Hij ziet soms dingen die er niet zijn en praat in zichzelf. En voor je denkt “Oh god, een eenzame man in space, die wordt natuurlijk helemaal gestoord”, nee, dit is gelukkig niet het geval.
Maar wat is dan wel ‘de deal’ met Moon? Tsja.. het is wat lastig om De Grote Twist niet weg te geven, ook al zit hij in de trailer en vindt deze in de film al na zo’n 20 minuten al plaats, dan nog is het fijner om ineens met Sam’s nieuwe situatie verrast te worden en dán pas te gaan denken over wat dit voor hem betekent. Ja, wat zijn we weer frustrerend vaagjes hè? Het voornaamste thema is in ieder geval identiteit, en de waarde van een mensenleven. Rockwell weet hoe dan ook prima raad met het materiaal dat hem hier gegeven wordt en is gewoon helemaal geschikt voor de rol. Hij is afwisselend kwetsbaar, gefrustreerd, verward en vastberaden.
De looks van de film zullen de sci-fi freaks vermoedelijk een beetje week van binnen maken. Er zijn qua vormgeving en tempo een hoop knipogen naar Alien, 2001, Solaris en Outland. De maanbasis is op geen enkel moment niet geloofwaardig en je houdt er op den duur ook een beetje een gevoel van claustrofobie aan over. Sam maakt ook af en toe een uitstapje naar buiten, en voor een productie die slechts 5 miljoen dollar in totaal kostte is het gevoel van op de maan rondbanjeren zeker goed overgebracht. De zeer sfeervolle soundtrack van Clint “The Fountain” Mansell maakt de ervaring compleet. Een beetje kil en afstandelijk, precies zoals meneer Bartelen ze het liefst heeft. Net als zijn prostitue- euh, moving on.
Jammer dat er wel wat zwakke punten in het overkoepelende verhaal zitten. Als de energie uit het maanstof zo belangrijk is voor de Aarde, waarom hangt het hele circus dan af van één man? Was het niet handiger om een kolonie daar te stichten en daarmee een hoop risico’s in te dammen? Er moeten vast wel genoeg idioten te vinden zijn die het op deze planeet wel gezien hebben (mememe pick me) en op een honest to freakin’ god maanbasis willen rondhangen en spacebabies maken.
Ook is Rockwell’s personage nogal naïef. Waarom is hij niet verontwaardigd over het feit dat hij al zo lang zonder real-time communicatie zit? Is hij nooit verleid geraakt om het maanoppervlak wat verder te verkennen? Hij beweert de maanbasis zo goed te kennen dat hij elke centimeter heeft bestudeerd, maar waarom zag hij dan al die tijd een nogal opvallend voorwerp in een kamer die later belangrijk blijkt te zijn over het hoofd? Kleine issues die het kijkplezier niet weghalen maar later wat zitten te wringen dus.
Over kijkplezier gesproken; Moon is best wel subtiel en zal de behoefte naar ruimteschepen en snelle actie niet weten te stillen. De film is juist een langzame ontdekkingstocht waarbij het leven van de hoofdpersoon ineens een hele andere betekenis krijgt. Een paar emotionele momenten, een wat melancholisch gevoel waar de film van doordrenkt is, en de kijker krijgt genoeg tijd om de ontdekkingen die Sam doet te absorberen. Er zit nou ook weer niet zo veel vlees aan dit maan-kippetje, en ergens kan ik me voorstellen dat je denkt “Is dit het nou?”. Maar zelf vond ik het prettig om de aliens, explosies en achtervolgingen achterwege te kunnen laten en je langzaam te laten overspoelen door interessante vraagstukken.
Engelsman Duncan Jones is de regisseur, en ook nog eens de zoon van David Bowie. Moon is zijn eerste feature film, met plannen voor een vervolg. Voor een debuut is dit zeker indrukwekkend! Ik hoopte misschien dat het geheel wat meer onverwachte bochten zou maken, maar eigenlijk is het eindresultaat wel prima zo. Moon is mooie, ingetogen sci-fi die weer eens bewijst dat de beste verhalen voortkomen uit introspectie en morele kwesties.
geschreven door Bartelen op 6 februari 2010
*over het HOOFD. tsk. en iek. ik zit nu hard te bedenken wat dan de twist kan zijn. ik moet hem snel gaan kijken want anders ga ik t wiki-en denk ik.
must. work.
Ugh, ik haat het maken van achteraf zulke obvious fouten. Ketracel White is one helluva drug.
gaat deze nog in de bios komen btw?
Hij is er al weer uit zelfs! For shame.
Net gezien, en hij is fijn. Overigens een correctie op je review: het is niet zonne-energie opgeslagen in het maanstof, het is dat maanstof Helium-3 bevat waarme kernfusie bedreven kan worden, net als in de zon gebeurt. Voor iemand die docus over Science kijkt beetje tegenvallende fout, herr Bartelen
Film was mooi vormgegeven, al kreeg ik erg veel 2001/Solaris-remake flashbacks. Het uitgangspunt is trouwens best naar als je er over na gaat denken, maar het maakt dit wel de eerste film (dat ik weet) die de ethiek van [spoiler] behandelt. Het brengt iig interessante vragen omhoog.
En dat hij dat voorwerp later pas ontdekt kan ik best inkomen…niet zo vaak gebruikte kamer, non? Ingetogen, niet overweldigend, maar erg fijn om te zien.