1

Vanishing Point (1971) vs (1997)

Tijdje terug, toen ik nog jonger en naïever was, zag ik ooit een film over een man die door een flink stuk van de Verenigde Staten racete om bij z’n zieke vrouw te komen; vrij heftige film mede door het dramatische einde. Op imdb zoekende, er van uit gaand allerlei lovende reviews te zien, was het merendeel vrij negatief. De teneur was: ‘Ja aardig, maar het haalt het bij lange na niet bij het origineel. Vooral omdat de hoofdpersoon een motivatie heeft gekregen die hij in het origineel niet had.’

Origineel? Mijn interesse was gewekt. En na wat speuren..

Beide films openen met shots van 2 bulldozers die een wegversperring maken in opdracht van de highway patrol, en een witte Dodge Challenger 1970 die er op af stormt, achtervolgd door politie. We spoelen terug in de tijd: Kowalski is een man (1971) die schijnbaar niet veel heeft om voor te leven. Hij stormt om middernacht met een zwarte Chrysler een garage binnen tot de geïrriteerde opluchting van de garage-houder (beter laat dan nooit), maar hij dringt er op aan meteen aan z’n volgende auto delivery job te beginnen. En weg scheurt hij in een witte Dodge Challenger, met een snelle tussenstop bij de lokale biker-bar, waar hij van een vriend speed koopt:

Jake    : 'Gotta get moving, gotta hit the road.'  Bullshit.  How 'bout them 2 chicks
          over there to slow you down, huh?
Kowalski: Yeah, they're beautiful.
Jake    : So drop out and join the cause.
Kowalski: Look, no offense Jake, but I gotta be in 'Frisco 3 o'clock tomorrow afternoon.
Jake    : Aaaah, you're puttin me on, right?
Kowalski: I wish to God I was.
Jake    : Well then you're bullshitting yourself, because you cannot make it!
Kowalski: You wanna bet?

Naar  een punt op de horizon

En zo scheurt hij weg, weddend om de prijs van de pillen dat hij de volgende dag in San Francisco is, zo’n 2000 kilometer verder op. Al scheurend trekt hij de aandacht van motor-agenten die hij van de weg rijdt danwel kwijtraakt, maar niet zonder te checken of ze wel ok zijn. Motor agenten laten niet zomaar op zich zitten natuurlijk, dus hij trekt de aandacht van de autoriteiten, en ook van een radio DJ (met eigen politie scanner) genaamd Super Soul (jaja, de jaren ’70) die in hem een nobele rebel ziet. Hoe verder in de film, hoe heviger de politie van de verschillende staten waar hij door heen racet hem te pakken willen krijgen, en hoe meer media-hype rond hem komt, hoe harder de vraag klinkt: ‘Waarom?’. Vooral als je er achter komt dat de aflevering van de auto niet per sé die zaterdag hoeft te zijn maar voor maandag staat. We zien flashbacks van z’n leven als coureur die eindigde met een tweetal ongelukken; we zien dat hij agent was, maar een collega verhinderde een jong meisje te verkrachten; we zien hem met z’n geliefde die hij eigenlijk moest arresteren, vlak voor ze de golven in zwemt om in de winter te surfen. Maar we komen telkens terug bij het desolate landschap van het zuid-westen van de VS waar op hoge snelheid van de ene kant naar de andere kant van het scherm gescheurd wordt, langs blokkades, langs agenten, langs het lege landschap, door Super Soul verheven tot held en zelfs gegidsd.


Super Soul: And there goes the Challenger, being chased by the blue blue meanies on
    wheels.  The vicious traffic squad cars are after our lone driver, the
    last American hero, the electric sitar, the demigod, the super driver
    of the golden west.  Two nasty Nazi cars are close behind the beautiful
    lone driver.  The police numbers are gettin' closer, closer, closer to
    our soul hero in his soul mobile, yeah baby.  They're about to strike,
    they're gonna get him, smash him, rape the last beautiful free soul on
    this planet.  But, it is written, if the evil spirit arms the tiger with
    claws, Brahman provideth wings for the dove.  Thus spake, the super
    guru.

Om niets

De film heeft z’n context: waar Woodstock in augustus 1969 als hoogtepunt van het hippie-tijdperk gezien kan worden, zien velen het  Altamont Free Concert van 4 maanden later als het einde daarvan: onder invloed van bier en amphetamines eindigde dat festival op een grimmige noot, en was de vrede en liefde in de ogen van velen ver te zoeken. Nadat het hippie ideaal om begon te slaan in cynisme bleef er een leegte achter, en in die periode van existentialistische vragen kwam er een aantal road-movies uit die over die vragen gingen: Easy Rider, Two-Lane Blacktop, Electra Glide in Blue, en dus Vanishing Point. Het frappante van Vanishing Point is dan ook dat alhoewel de auto’s snel gaan, het verhaal dat eigenlijk niet doet. Gedeeltelijk is dat te wijten aan het feit dat wij van de ADHD generatie zijn, en films/series alsmaar vlotter gaan en alles afwisselender moet zijn (vergelijk films van nu met willekeurige films uit de jaren ’50 of  ’20). Maar gedeeltelijk is dit denk ik expres gedaan als deel van de boodschap. Later in de film komen er ook steeds meer mystieke elementen voor, en alhoewel je de film op puur het niveau van een achtervolgingsfilm zou kunnen kijken, mis je dan het gedeelte dat de film compleet maakt; zonder de Boodschap is het een wat kaal geheel. Moet er overigens bij gezegd worden dat één scène uit de Amerikaanse release gehaald is omdat men bang was dat het publiek het niet zou snappen (zoek dus naar de UK release).

Saillant detail: de studiobaas die over promotie ging had een hekel aan de film, en deed dus nul komma nul aan marketing omdat hij toch geen publiek verwachtte. Tot het een kleine hit werd in Europa, waarna de film alsnog beter verspreid werd. Het is dan vooral ook een cult-hit geworden onder muscle car-fans en mensen uit de counter-culture. Quentin Tarantino refereerde er zelfs herhaaldelijk aan in z’n film Death Proof.

Back to the recent past

Maar dus terug naar de 1997 versie. Fox heeft de rechten op de film, en op een gegeven moment moet iemand gedacht hebben dat het concept leuk zou zijn voor een made-for-tv remake.  Kleine updates natuurlijk: Viggo Mortensen vervangt Barry Newman, Super Soul is vervangen door een blanke libertarische radio pundit, de CBS newsvan bij de roadblock in de flashforward aan het begin van de film wordt vervangen door een nieuwshelicopter. Gilda Texter is vervangen door Peta Wilson*. De hippie groupies die zich bij het radiostation van Super Soul verzamelen zijn vervangen door (hoe ironisch eigenlijk) een groep mensen die conform onze tijd er uit zien als een rag-tag zooitje half-gedesillusioneerde mensen die je in een protestmars tegen zou kunnen komen. Maar er zijn andere, grote veranderingen. Zo is 99% van de mystieke elementen er of uit gesloopt of gemisinterpreteerd (zoals de vervanging van de ratelslangvanger die slangen levert aan de lokale Pentecostal kerk door cliché spirituele indianen). Maar belangrijker ook: in plaats van iemand die z’n grote liefde kwijt is, leeft de vrouw van Kowalski in 1997 nog, en is haar bevalling met complicaties juist de reden dat hij 2000 kilometer hals over kop door het land scheurt.

En zo wordt Kowalski van bizarre anti-held die achtervolgd wordt omdat hij vlucht, opeens een super sympathiek persoon die om overduidelijke redenen de bevolking aan z’n kant heeft en geen tijd heeft om te stoppen. En aan de ene kant maakte dat de film spannender, aan de andere kant is dat best jammer. Don’t get me wrong: als tv-vermaak is de remake best geslaagd, maar het doet het origineel simpelweg geweld aan. Plus:  een auto die van links naar rechts over het scherm racet door een wijds landschap is niet half zo imponerend in 4:3 tv verhouding, als met breedbeeld. Als laatste punt van kritiek (minor spoiler): na het werkelijke einde is in de film van 1997 nog een einde geplakt, vermoedelijk onder dwang van studiobazen, dat gezien de film er voor nergens op slaat.

En de muziek

Zoals wel meer road-movies uit begin jaren ’70 speelt in Vanishing Point (iig in 1971) muziek een grote rol. Ik moet zeggen, de soundtrack is wel lekker, en past ook goed, maar ik had veel meer stevige rock verwacht. Meer het Easy Rider gevoel. In plaats daar van hebben we een mix van rock, bluegrass, country, soul en, houd je hart vast, christelijke folkrock. Regisseur Sarafian wilde oorspronkelijk de hele soundtrack door Delaney, Bonnie & Friends laten doen, die songs zoals Let’s Love One Another in hun repertoire hebben (ze spelen overigens mee in de film als zingende kerkgroep).

Daarentegen zitten er ook hele lekker nummers tussen; de banjo/gitaren combo op de instrumental Welcome to Nevada heeft een groovy laid back country feel, en de andere instrumental Freedom of Expression is precies wat je bij een vlotte roadmovie verwacht: snelle opzwepende, ritmisch opbouwende electrische gitaren op experimentele tour, dat af en toe bijna uit de bocht lijkt te vliegen. Afijn, je moet er maar van houden, en dat geld voor de hele soundtrack eigenlijk.

Als je een alternatieve soundtrack zoekt, dat is precies wat de Glasgowse alternatieve rockers Primal Scream hebben proberen te doen met hun 1997 album genaamd Vanishing Point. De single Kowalski heeft zelfs allerlei quotes van Super Soul uit de film. Zelf beschrijven ze het als een drug-fueled roadtrip, en het album heeft er wel wat van weg (tenminste, zo stel ik het me voor). Ik ben niet bekend met ander werk van PS, maar het gaat van trippy Fluke-achtige songs, tot trippy dub-beïnvloedde rock-ambient, tot trippy trance, trippy lounge, en vage britpop.

Afijn, ter conclusie: Vanishing Point (1971) is niet voor niets een cult-klassieker met thema’s zoals rebellie tegen het systeem, existentialistische vraagstukken en de spektakel-maatschappij, de remake van 1997 is daarentegen okay als hol tv-vermaak met thema’s zoals ‘de politie is stom’ en uhh… dat was het eigenlijk. Voor beiden geld dat je er maar net zin in moet hebben en de juiste mindset moet hebben.

En als laatste: Fox is bezig met een nieuwe remake. Ik houd m’n hart vast. But not really.

************************

*In de 1971 versie komt er een naakte hippie-chick op motor voorbij die in de woestijn rondjes rijdt, dat gewicht geeft aan wat van de boodschap van de film, en in de 1997 remake kwam daarvoor in de plaats een schaars-gekleede Peta Wilson die Kowalski uit de woestijn redt. Of dit een verbetering of juist niet is laat ik aan de verbeelding van de lezer over.

avatar geschreven door op 16 februari 2010

Een reactie op “Vanishing Point (1971) vs (1997)”

  1. avatar Bartelen schreef:

    Heb de 1971 versie kort geleden gezien, en het gegeven dat de hoofdpersoon ineens een nieuwe motivatie moet hebben voor de tv remake is echt waanzinnig krom. De ambivalentie in het origineel maakt de kijkervaring juist zo interessant, en langzaam beseffen waaróm Kowalski doet wat hij doet is best goed gedaan. Ik vond de muziek overigens erg prettig. Echt prima passend bij het droge, lome, en tegelijkertijd bedrukkende sfeertje.

Reageer

Anti-Spam vraag :