1
The Corporation (2003)
Corporaties zijn evil, toch? Althans, dat is wat je zou denken als je elke televisieserie en film ooit gemaakt zou geloven. Of vaak Shadowrun speelt. De bad guys aan de top van multinationals zijn altijd koele kikkers, strak in het pak, die in een minimalistisch ingerichte vergaderzaal met hun evil plannetjes bezig zijn. Natuurlijk is de werkelijkheid stukken anders en zijn de meeste bedrijven gewoon productieve instellingen die bijdragen aan het verbeteren van onze consumptie-geörienteerde samenleving, iets wat de documentaire The Corporation ons vast in klare taal uit gaat leggen, right? …Right?
Oh nee hoor, als we The Corporation mogen geloven zijn we allemaal gedoemd tot een ellendige toekomst waarin bedrijven elk onderdeel van ons leven beheren. Crap! In deze documentaire uit 2003 worden we gedurende 2 uur om de oren gemept met voorbeelden van de meest woedeopwekkende beslissingen en beleidsvormen van een wijd scala aan corporaties die aan het licht zijn gekomen. De informatieve brokken worden afgewisseld met een flinke hoeveelheid interviews, van voorstanders van privatisering, (ex-)directeurs van grote concerns, financiële experts tot meer sensationele types als Michael Moore.
Bij veel documentaires over Een Probleem In Onze Maatschappij kun je je afvragen of alle dingen die verteld worden wel 100% kloppen. Het is natuurlijk makkelijk om bepaalde kritieke feiten te negeren waardoor het punt dat je wil maken extra effectief wordt. Die hele Loose Change ’9/11 was an inside job’ onzin is bijvoorbeeld gebaseerd op het weglaten van cruciale informatie, en een nietsvermoedende kijker wordt zo maar al te makkelijk op een verkeerd denkspoor gebracht. Bij deze documentaire is de mening van de makers dan ook duidelijk; corporaties zorgen voor meer ellende dan goede dingen. De praktijkvoorbeelden die worden aangedragen over wanbeleid en schandalen zijn natuurlijk ook van tevoren gewoon geselecteerd, en zodoende pakt men de ergste opties om hun punt te maken.
En ach, al legt men de focus op de negatieve dingen, so what? Het is niet dat een kijker na het zien van dit werkje ineens met een zooi molotov cocktails de dichtstbijzijnde Hema in de fik zet. Euh, en als dat gebeurt dan had je dat idee niet van mij, ok?
De presentatie van het geheel is vrij netjes. De visuals zijn overzichtelijk en je wordt nergens afgeleid met flashy onzin. Een kalme vrouwelijke stem begeleidt de beelden, en beschrijft zo gedurende de looptijd de geschiedenis van de corporatie, hoe dingen zo uit de hand hebben kunnen lopen, en wat mogelijke oplossingen zijn voor de problemen die zijn ontstaan. Er is een kruiwagenlading aan archiefbeelden gebruikt, en zo is er ook constant wat interessants om te zien tussen de vele soundbytes door.
Het sterkste punt dat wordt gemaakt is aantonen hoe ongezond een corporatie is door deze in een psychologisch profiel te beschrijven. Het is namelijk zo dat deze bedrijfsvorm ooit dezelfde rechten heeft gekregen als een persoon, toegestaan door een paar kortzichtige rechters wiens beslissingen gigantisch heftige gevolgen hebben gehad. Thanks, dicks. Nu werd het voor een corporatie toegestaan om bezittingen te hebben, geld te lenen, anderen aan te klagen, etc.
Maar als een corporatie als een persoon gezien moet worden, wat voor iemand is dat dan? Dit wordt vrij gevat gevisualiseerd door een lijstje met symptomen op te stellen, gedrag van deze ‘persoon’ dat door een hoop praktijkvoorbeelden wordt ondersteund. Dingen als leugenachtig zijn, geen langdurige relaties kunnen vormen, geen rekening houden met de gevoelens van anderen, etc. Punt voor punt worden er zo symptomen geconstateerd die bij een écht persoon al snel tot de eindconclusie ‘psychose’ zouden leiden.
De voorbeelden die worden gebruikt om het wanbeleid van bepaalde bedrijven aan te geven zijn wel bijzonder effectief. Een bizarre ontwikkeling waar ik niet eerder van hoorde, terwijl het niet eens zo lang geleden plaatsvond; de privatisering van de watervoorzieningen in Bolivia in 2000, dat zo gek werd dat zelfs regenwater uiteindelijk eigendom werd van het consortium Aguas del Tunari en de prijzen zo hoog uitvielen dat de bevolking 25% van hun inkomen al kwijt zou zijn om gewoon toegang tot water te kunnen hebben. Pas na langdurige rellen waarbij 6 mensen omkwamen en meer dan 100 mensen zwaar verwond werden kon deze krankzinnige situatie ongedaan worden gemaakt. Helaas is de situatie tegenwoordig nog verre van ideaal.
En er zijn meer voorbeelden van bijzonder dubieuze beslissingen. Zo was daar Coca Cola, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn product in Duitsland niet meer mocht verkopen. Het bedrijf wilde inkomsten uit die markt niet verliezen, en dus werd Fanta uitgevonden en een plaatselijk succes. Tsja, dat zeggen ze niet in die vrolijke reclames natuurlijk.
Ook al worden er op het eind een aantal voorbeelden getoond van manieren waarop het bedrijfsleven en haar extremere uitwassen ingedamd kan worden, dan nog lijkt het een druppel op een gloeiende plaat. Recentere ontwikkelingen lijken ook weinig hoop te geven. Zo mogen bedrijven tegenwoordig in Amerika ongelimiteerd geld stoppen in politieke campagnes. Seriously, kill me now.
Ook al is deze docu niet helemaal objectief, dan nog is het een fascinerend overzicht van een systeem waar wij als gewone burger geen invloed op uit kunnen oefenen en wat in de tussentijd weg kan komen met een hoop nare, nare shit. Omdat het uit 2003 stamt zal niet alles meer even relevant zijn, maar het gaat natuurlijk om de evil kern. De film is in zijn geheel te downloaden als je het aandurft. Je zult na het kijken alleen vermoedelijk gedeprimeerd raken als je langs een winkelstraat loopt vol shoppende mensen met tassen vol luxegoederen van bekende merken. Als dat al niet het geval was, tenminste.
geschreven door Bartelen op 6 juli 2010
Ik heb deze docu ook een tijd geleden gezien, en hij is best goed. Het probleem wat je aanzwengelt is lasig. Wie kun je nog vertrouwen? Alhoewel bedrijven en politici uitblinken in gladde praatjes en glimmende PR, hebben hun tegenstanders ook vaak een eigen agenda, en is niet gegarandeerd dat zij eerlijk zullen zijn. Misschien moeten wij maar eens documentaires gaan maken?