0
Mary and Max (2009)
Gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Het lijkt de doodsteek voor elke animatiefilm. De grote studios houden zich immers enkel bezig met het scheppen van een vermakelijk grappencircus vol jolige papegaaitjes. Soms doorspekt met wat meer diepgaande menselijke emoties, maar vaker een achtbaan voor de gulle lach waarin er vooral ruimte moet zijn voor fantasie. Hooguit staat er nog op een filmposter: gebaseerd op deel 1 maar nu met 200% meer pinguins. Mary and Max kiest duidelijk een andere route. Bovendien komt de animatie niet uit een pc, maar koos regisseur Adam Elliott voor ouderwets handwerk, claymotion. Kleipoppetjes boetseren en duizenden fotos maken. Een techniek die, getuige de stroom animaties van Pixar en Dreamworks, hopeloos uit de tijd lijkt en waar enkel studio Aardman commercieel succes mee weet te genereren. Nu heeft Elliott eerder al furore gemaakt met Harvey Krumpet, maar dit is zijn eerste full-length.
Buitenbeentje
Het Australische 8-jarige meisje Mary (Toni Colette) is een buitenbeentje. Gezegend met een bril die zelfs Nana Mouskouri zou dwingen tot contactlenzen, heeft ze geen enkel vriendje. Wat nu, als je er zelf ééntje maakt? Ze scheurt een willekeurige pagina uit een telefoonboek, en schrijft deze persoon een brief. Max. Uit New York. Hij is al ouder. Veel ouder. Maar ook de Joodse Max Jeffrey Horowitz (een weeral weergaloze Phillip Seymour Hoffman) is een loner zonder vriendjes. Hij heeft het syndroom van Asperger, is verslaafd aan chocolade hotdogs en de lotto, en verzamelt dezelfde figuurtjes van een tv-serie als Mary. Er bloeit een levendige vriendschap op tussen de twee, met alle pieken en dalen die daarbij horen. Inderdaad, dit klinkt veel minder hip en stormachtig als robotjes op zoek naar de sleutel tot het universum of pinguins die moeten leren dansen om boosaardige tapdansende leeuwen op afstand te kunnen houden. De penvriendschap tussen de twee door hun leven heen, is feitelijk waar de hele film om draait. Mary and Max stelt dan ook beslist het geduld van liefhebbers van al het CGI-geweld ernstig op de proef. Bovendien voelt de film hopeloos uit de tijd voor jongeren en is doorspekt met zware thematiek als depressie, alcoholisme en zelfmoord. En kennen jongeren eigenlijk nog wel het fenomeen brieven (of penvrienden?) of doen ze alleen nog maar aan emails en Facebook? Wat is in vredesnaam een typemachine en sinds wanneer heeft een telefoon een kabeltje en een draaischijf?
Gitzwart hartverwarmend
Toch is Mary and Max één van die zeldzame animaties die ver boven het genre uitstijgt. De film straalt een gevoel van nostalgie en volwassenheid uit dat vrij ongebruikelijk is in animatiefilms en katapulteert je regelrecht de jaren tachtig terug in. Het filmtempo is trager maar past daardoor prima in het tijdsbeeld dat de film probeert op te wekken door een handjevol slimme tegenwoordig reeds ‘teloorgegane’ begrippen als een brief sturen. Boordevol gitzwarte humor en met een perfect gekozen soundtrack (onder andere het wonderschone Penguin Café Orchestra). Ook de veelvuldig aanwezige ‘verhalende’ voice-over draagt veel aan de sfeer bij. New York mag dan grijs en kil overkomen, de grauwe sepia-tinten in Australië ogen niet aantrekkelijker. Een simpele oplossing voor een gelukkig leven is dus niet eenvoudig te vinden. Elliott weet de tragiek passend in zijn klei-figuren te boetseren en overtuigend over te brengen. Zonder qua boetseerstijl al te veel te lenen van andere ‘grimmigere’ animaties zoals Tim Burton’s gemiddelde werk. Een fantastisch zwart comedydrama in de geest van Amélie, Coraline, of Rain man. Sympathiek, verbluffend en bovenal, hartverwarmend.
geschreven door Doctor Clavin op 5 juli 2011
