0

George R. Stewart – Earth Abides

Bij de term ‘post-apocalypse’ zul je al snel denken aan uitgebrande ruïnes van wat ooit grote steden waren, hongerige mensen gekleed in vodden, gemuteerde wezens en dergelijke narigheid. Deze invulling geeft dan ook een hoop mogelijkheden voor film, televisie en games. Maar dat het einde van de mensheid niet altijd een doffe ellende hoeft te zijn bewijst George R. Stewart in het in 1949 verschenen boek Earth Abides. Hier zien we hoe een groep mensen omgaat met het feit dat de samenleving die ze kenden en waar ze van afhankelijk waren er niet meer is. Hoe moet het nu verder met de mensheid? Het eindresultaat is een zeer rustig, maar erg bijzonder boek wat mijn kille, getransplanteerde varkenshart meermaals wist te raken.

Het begint allemaal met een zekere Isherwood Williams, een ecoloog die tijdens een verblijf in de bergen van Californië wordt gebeten door een ratelslang. Hij keert zo snel mogelijk terug naar het huisje waar hij verblijft en is daar meerdere dagen aan het bijkomen in bed. Als hij zich beter voelt en terugkeert naar het dichtsbijzijnde dorp lijkt alles verlaten. Al snel wordt duidelijk dat in zijn afwezigheid, waarin hij geen contact had met andere mensen, een dodelijke en onbekende ziekte zo goed als heel Amerika en mogelijk de hele wereld heeft getroffen. Waarom Isherwood (die zichzelf Ish noemt) gespaard is, durft hij niet met zekerheid te zeggen. Dat zijn leven voor altijd is veranderd is hoe dan ook een feit.

“I suppose,” he thought again, “I ought to be considering suicide. No, too soon. I am alive, and so others probably are alive. We are just like gas molecules in a near-vacuum, circulating around, one unable to make contact with the other.”
Again a kind of dullness verging on despair slowly came settling upon him. What if he did live on, eating as a scavenger at all those great supplies of food which were piled up in every storeroom? What if he could live well and even if he could draw together a few other survivors? What would it all amount to?

Ish beseft na wat introspectie dat hij een reden heeft om te leven. Hij was altijd al een loner-type met zwakke social skills, en in deze nieuwe wereld zal hij niet door eenzaamheid worden getroffen. Aangezien hij in zijn studies al gewend was zijn omgeving te observeren besluit Ish om ditzelfde te doen met heel Amerika. Wat zijn de gevolgen voor land, dier, en de overgebleven mensen? Hij verkent nabijgelegen San Francisco en omgeving, waar meerdere overlevenden rondwanen. Deze mensen lijken te lijden aan een vorm van shock: sommigen hebben alle remmingen opgegeven en drinken zich kapot, anderen proberen ondanks alles hun eerdere leven op eenzelfde manier voort te zetten omdat ze niks anders kennen. Ish laast deze mentaal gebroken mensen achter zich en reist verder, een heuse road trip langs de veiligste snelwegen en grootste steden om te zien wat er nog van over is.

Het ontdekken van de ramp die de mensheid trof en de reis door Amerika vormt het eerste deel van het boek. Het tweede deel houdt zich bezig met de wederopbouw van de samenleving. Is dit überhaupt mogelijk? Wat is er allemaal verloren gegaan? Hoe zullen mensen opgroeien die na de ramp geboren zijn, voor wie deze nieuwe wereld veel makkelijker te accepteren is? Hier krijgt Earth Abides een antropologische insteek die ik best fascinerend vond. Een fragiele commune ontstaat die zich overeind kan houden door de materialen en ingeblikte voeding die om hen heen te vinden is. De meeste mensen zijn simpele zielen die geen interesse hebben in ver vooruit denken, en zijn niet voorbereid op de problemen die opduiken. Ish, als enige intellectueel, vreest voor de toekomst. Of houdt hij te veel vast aan het verleden?

Tussen de passages die betrekking hebben op Ish door lezen we ook over de vele veranderingen die plaatsvinden op deze wereld waar de mens bijna verdwenen is. De gevolgen voor gewassen, huisdieren, huizen, grote bouwwerken, parasieten, etc. Deze momenten deden me denken aan het zeer interessante boek The World Without Us. De manier waarop deze passages geschreven zijn hebben soms iets bijbel-achtigs, de gebruikte taal doet denken aan een alwetende observant met een ietwat klassieke stijl. George R. Stewart was dan ook een Professor of English aan de University of California, dus geen wonder dat het soms wat wetenschappelijk/gentlemanly overkomt. Een beetje jammer van die paar momentjes die ietwat racistisch aanvoelen en de manier waarop sommige vrouwen als simpele wezens worden neergezet. Tsja, het boek is daarmee een product van z’n tijd, dus hopelijk kun je je daar overheen zetten. Earth Abides is overigens Stewart’s enige fictieve boek.

Earth Abides biedt geen rondreizende Mad Max-stijl psychopaten, geen Super Mutants en geen deprimerende laatste ademteug van een stervende mens zoals we die in The Road wel vonden. Niets meer en minder dan mensen en de onverwachte problemen die zij voorgeschoteld krijgen in een wereld die plots een stuk eenvoudiger maar ook onbekender is geworden. De thema’s zijn interessant en vooral de tweede helft bevat een paar emotionele momenten. Je gaat je betrokken voelen met de kleine commune, en het is voor de lezer even pijnlijk als voor Ish om te zien dat bepaalde dingen nooit meer hetzelfde zullen zijn. Als er nare of pijnlijke dingen gebeuren dan gaf ik daar ook werkelijk een moer om. En de persoon die bij het eind geen brok in de keel krijgt is een beter (of slechter!) mens dan ik.

Het boek is opgenomen in de SF Masterworks collectie, een serie die de toppers in het sci-fi genre bevat. Eerdere op Dorkside besproken boeken hieruit zijn Gateway en Flowers For Algernon. Earth Abides mag dan niet ‘echt’ sci-fi zijn, ik ben alsnog blij dat ik het een kans gegeven heb. De angst voor de apocalypse die dit jaar zal plaatsvinden is in ieder geval iets afgenomen.

avatar geschreven door op 7 februari 2012

Reageer

Anti-Spam vraag :