0

The Civil War

De filmklassieker Gone With The Wind, u kent hem vast wel, is best een boutfilm. Ook al zijn er best wat mooie of indrukwekkende shots te vinden, de inhoud is een stuk zwaarder te verteren. Niet alleen duurt die moddafukka meer dan 3,5 uur, het is ook nog eens een verhaal met onsympathieke personages waarin racisme no big deal is en de kijker nostalgisch moet worden van dat ‘nobele zuiden’ van Amerika. Opzouten met die rommel! Maar het kijken van die ‘klassieker’ heeft wel één positief effect gehad: ik besefte me dat ik bijzonder weinig van de Amerikaanse Civil War wist, en ging hierna op zoek naar meer info. En zo kwam ik op de in 1990 verschenen televisie-miniserie The Civil War die me alles gaf wat ik zocht, en veel meer. Zo veel meer. Een van de meest indrukwekkende documentaires die ik ooit heb gezien.

Een waarschuwing vooraf; The Civil War bestaat uit 9 afleveringen en duurt in totaal meer dan 10 uur. Maar voordat je “Aw HELLS naw!” roept en deze review wegklikt wil ik je graag overhalen om het toch een kans te geven. Niet alleen omdat de oorlog in kwestie in een geschiedkundige context erg belangrijk is geweest, maar ook omdat de presentatie een diepe indruk op me wist te maken. En dat terwijl je voornamelijk naar foto’s kijkt en quotes hoort, met af en toe een geschiedkundige die wat specifieke dingen toelicht. Ik vind het niet gek dat deze docu twee Emmy Awards, twee Grammy Awards en nog een hele rits aan prijzen in de wacht heeft gesleept; er is zo waanzinnig veel werk in gestoken dat ik er duizelig van word. Maar ja, er is dan ook waanzinnig veel te vertellen over dit conflict. Een oorlog waarin 2% van alle Amerikanen sterft, eindelijk een einde werd gemaakt aan slavernij, één uitvinding de vloten van elk ander land meteen achterhaald maakte, heldendaden en incompetentie elkaar constant afwisselden, ziekten meer slachtoffers maakten dan wapens, en een president uiteindelijk werd vermoord. En nu mis ik nog tientallen andere fascinerende elementen.

De beste beslissing die documentairemaker Ken Burns maakt is om de mensen die bij de burgeroorlog betrokken waren zelf aan het woord te laten. Nee, niet dankzij een Ouija board, maar door goede stemacteurs (Morgan Freeman!) bewaard gebleven correspondentie, dagboekfragmenten en dergelijke teksten te laten lezen. Het interessante is ook dat we de hele serie lang op deze manier de belevenissen volgen van een aantal specifieke mensen, die je steeds beter leert kennen en wiens ervaringen zo nog meer impact maken. Van jonge soldaten die ons een beeld geven van hoe vreselijk de dagelijkse gang van zaken tijdens de oorlog kon zijn, tot Lincoln zelf, die zijn geliefde land wanhopig bijeen probeert te houden. En ook al luister je alleen naar een stemacteur en zie je zwart-wit foto’s voorbijkomen, je wordt geraakt. Dat zal deels komen door de classy manier waarop men vroeger schreef en deels door de heftige, wrange of hartverscheurende momenten die plaatsvonden tussen 1861 en 1865.

Maar we horen niet alleen wat mensen Back In The Day te zeggen hadden. Tussendoor krijgen we verhelderend commentaar van geschiedkundigen of andere experts. Van de geïnterviewden zal de bebaarde Shelby Foote ongetwijfeld positief opvallen. Zijn southern accent klinkt heel soothing, hij heeft altijd interessante dingen te zeggen en brengt de informatie alsof het gaat om een recent conflict, niet iets dat 150 jaar geleden plaatsvond. Foote werd na het succes van deze docu zelfs een nationale celebrity. Ik kan niet wachten tot iemand me interviewt voor een docu over creepy comic book nerds en hetzelfde met mij gebeurt.

De muziek is over het algemeen waanzinnig sfeervol, al zul je de Battle Hymn of the Republic regelmatig (in verschillende uitvoeringen) voorbij horen komen. Maar ja, dat nummer is geschreven tijdens de oorlog zelf, dus niet meer dan logisch dan het nadrukkelijk aanwezig is. De getoonde foto’s zijn haast allemaal indrukwekkend, en in grote getale aanwezig. Kudos voor de mensen die ze hebben geselecteerd, dat moet een monsterlijk karwei zijn geweest. En hopelijk kun je tegen het geluid van artillerie, want bij de beschrijving van de veldslagen worden geluidseffecten gebruikt om het juiste sfeertje neer te zetten. Op zich wel gaaf, maar zet je volume te hoog en de buren denken vermoedelijk dat de Derde Wereldoorlog aan het uitbreken is in je woonkamer.

Zoals gezegd maakte The Civil War een grote indruk op me. Ook al is de totale speelduur nogal intimiderend raasde ik er als een idioot doorheen. Dat krijg je als alle individuele elementen gewoon zó goed in elkaar steken. Vooruit, als je normaliter een hekel hebt aan geschiedenis of snel verveeld raakt dan is dit mogelijk niet je ding. Maar als je ook maar enige interesse hebt in Amerika in de 19e eeuw dan is dit een onmisbare ervaring. Van de akelige taferelen in Gettysburg tot de woede-opwekkende onthullingen over het Confederate POW-kamp Andersonville en spanningen rond Lincoln’s presidentschap, ik kon mijn ogen maar moeilijk van het scherm houden. En die laatste aflevering, waarin de op dat moment hoogbejaarde veteranen bij de allereerste Gettysburg reënactment op elkaar afstormen om daarna de ‘vijand’ juist als broeders te omhelzen… probeer daar maar zonder weggepinkt traantje doorheen te komen. Zal moeilijk worden.

The Civil War is een kijkervaring die je niet snel zal vergeten. Dat de serie Community in haar huidige/derde seizoen gewoon een awesome parodie van deze docu als uitgangspunt heeft bewijst maar eens hoe invloedrijk ‘ie is geweest. Een terechte moderne klassieker. Daar kun je toch wel 10 uurtjes voor vrijmaken?

avatar geschreven door op 27 april 2012

Reageer

Anti-Spam vraag :