De poëtische New Yorkse onderkoning van de alternative muziek die een plaat maakt met de keizers van het metalgenre, het is niet zo vreemd als het klinkt. Metallica experimenteerde eerder al eens – zij het tamelijk artistiek armoedig – met andere stijlen zoals country. En Reed, die bracht in de jaren zeventig al eens een plaat uit die onbeluisterbaar was, Metal Machine Music. Die metalplaat, die zat er ongetwijfeld al jaren aan te komen. Loutellica dook de studio in, en voor de fans konden protesteren, zag Lulu het levenslicht.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Pompende poëzie?

De opening geeft nog even hoop. Tekstueel is Lou best aardig bezig op Brandenburg Gate, al is de combinatie met de pompeuze bombastische metal wel even wennen. Lou excelleert in kleine liedjes, en Metallica juist weer niet. Maar hoezeer je ook een spanningsboog dus verwacht die voelt als het dragen van een Stormtrooper kostuum op een Star Trek conventie, lijkt iedereen zijn schouders op te halen en zijn eigen gang te gaan. Metallica probeert zich wat dienstbaarder op te stellen, maar verliest zich in een hoop moeilijkdoenerij om toch vooral te excelleren wat voor goede muzikanten ze wel niet moeten zijn. Luister naar de afleidende drumpartijen van Pumping Blood. Reed had beter meer moeite gedaan zijn zang in het metalgeweld te laten passen. Poëtische teksten vol suïcide en zelfmutilatie en seksuele uitspattingen zijn niet voldoende om songs overeind te houden. Bovendien lijken de lange nummers hun tol te eisen van zijn teksten, die naarmate het eind van een song nadert vooral beperkt blijft tot het herhaaldelijk monotoon braken van eerdere passages.

Arty metal?

Dat is het grote nadeel van Lulu. Het is niet verfijnd genoeg voor de fans van Lou Reed, wiens zang volledig los van de muziek lijkt te staan. En muzikaal is het dan weer niet de meest overtuigende metal die de Metallica-fanschare gewend zal zijn, waardoor het album eigenlijk tussen twee werelden valt. Het zou kunnen dat beide artiesten worstelen met hun identiteit en een project als Lulu gebruiken om zich los te breken. Lou deed dat ooit door na zijn grootste meesterwerk het experimentele prutsstuk Metal Machine Music uit te brengen. Puur om de fans te provoceren als statement zodat hij niet een leven lang geacht zou worden om dezelfde plaat uit te brengen. Een thematiek waar Metallica zichtbaar mee in het reine probeert te komen in hun documentaire Monster. Maar waar Metal Machine Music een directe rochel in het gelaat van de fans was en aan hun zuurverdiende centjes die ze spendeerden aan de plak vinyl, is er op Lulu best potentie te vinden. Op Little Dog schikt Metallica zich meer naar de song zonder de overdreven riffs of drumslagen en Junior Dad heeft zijn momenten als Lou Metallica meer ruimte geeft. Helaas is zelfs op de beste momenten van de plaat elke song twee keer te lang.

Lulu 2?

Wat een interessante combinatie had kunnen zijn, toont vooral aan waarmee de twee artiesten groot zijn geworden. Hun eigen pad volgen en er niet vanaf wijken. Het lukt dan ook hier slechts matig om die routine achter zich te laten. Het levert niet de iconische, onbeluisterbare stijlbreuk die Metal Machine Music ooit was, en zal ook weinig stof doen opwaaien (behalve onder boze puristen). Vlees noch vis dus. Lou is er wel tevreden mee en kondigde onlangs zelfs een Metallica-loze tournee aan waar hij Lulu integraal zal spelen. Bovendien zinspeelt hij in interviews regelmatig op een deel 2. Het is te hopen dat daarop de muzikanten beter naar elkaar’s ideeën luisteren dan ze klaarblijkelijk op Lulu hebben gedaan.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Vooruit, ik geef het toe. Misschien was het toch wat lastig voor de gemiddelde kijker om vanaf het eerste moment compleet verliefd te worden op het eerste seizoen Boardwalk Empire. Je moest al wel een interesse hebben in het Amerika van de jaren 20 of een geduldige kijker zijn om de wat trage opbouw en soms onduidelijke motivaties van de karakters voor lief te nemen. Nu ik mijn medicatie eindelijk weer eens op reguliere tijden inneem kan ik me dat iets beter voorstellen. Maar voor de twijfelaars en afwachtende types is er goed nieuws! Het tweede seizoen Boardwalk heeft niet alleen een hoger tempo, maar is ook nog eens een stuk heftiger en boeiender geworden. Het is hiermee uitgegroeid tot een bizar sterk crime-drama dat niet bang is om dingen lekker overhoop te gooien. Een zeer bevredigende kijkervaring waar de concurrentie echt nog wat van kan leren. Vanaf dit punt volgen spoilers over seizoen 1!

Het is natuurlijk niet zo dat het eerste seizoen Boardwalk niets te bieden had. Integendeel! De looks, de muziek, de outfits, de uitgebreide cast en de volwassen materie waren allemaal van een hoog niveau. Maar kijkers die een wekelijkse dosis actie verwachtten en hoopten op een Sopranos in de roaring twenties moesten ongetwijfeld even slikken. Nu het tweede seizoen dan achter de rug is blijkt pas hoe belangrijk de opbouw was die eerder plaatsvond. De situatie waar seizoen 1 mee eindigde was dan misschien niet super intens, maar al snel worden dingen een stuk interessanter als hoofdpersoon Nucky Thompson verdacht wordt van verkiezingsfraude, waardoor zijn machtspositie ineens een stuk zwakker wordt. Wie zal hem nog steunen nu dingen de verkeerde kant op lijken te gaan? Zijn als een zoon beschouwde rechterhand Jimmy Darmody in ieder geval niet, die heeft zich aangesloten bij Nucky’s mentor The Commodore. Dit oude fossiel ziet een kans om Atlantic City voor zichzelf te claimen en zo wat oude rekeningen met Nucky te vereffenen. Een heftige showdown lijkt hiermee onvermijdelijk, en als de kogels eenmaal rond gaan vliegen… ooh boy. Bereid je maar voor op een paar grote verrassingen. Na meerdere afleveringen bleef ik geschokt, met open mond achter. Geen wonder dat ik nu zo veel kaakproblemen heb. Maar het was het waard!

De cast is nog steeds indrukwekkend groot en wordt alleen maar groter. Charlie Cox is een zeer welkome toevoeging als de Ierse jongeman Owen Slater die Nucky’s nieuwe muscle man wordt. De classy Julianne Nicholson is de US Attorney genaamd Esther Randolph die druk op Nucky zal zetten vanuit een niet-criminele hoek. Ze is losjes gebaseerd op Mabel Willebrandt, over wie ik in het fijne boek Last Call ook al kon lezen. En petje af voor het genie die dacht aan William Forsythe om de super intimiderende slager/gangster Manny Horvitz te spelen.
De vaste personages worden op goede manieren uitgediept. Nucky en Jimmy zijn nog steeds de sterren van de show, en vooral Jimmy wist mijn aandacht te grijpen. Steve Buscemi is nog steeds een plezier om te bezig te zien, maar Michael Pitt krijgt dit keer gewoon interessantere dingen om te doen. Kelly Macdonald’s personage Margaret komt eindelijk uit haar schulp en voegt nuttige dingen toe. Vooruit, de aflevering waarin ze haar familie opzoekt is een beetje lame, maar een grotere focus op religie en de wrange dingen die daar bij komen kijken vond ik wel interessant. Enzovoort. Er zit geen zwakke rol tussen, maar als ik alle belangrijke castleden langsga dan zit ik hier morgen nog. Hoe dan ook is de tijd die gespendeerd wordt aan de vele personages best goed verdeeld. De types die we het minst zien (zoals Capone en Rothstein) lijken vaak iets boeiender, maar ik vind het juist prettig dat we de focus niet ligt op de figuren die ook echt hebben bestaan. Zo blijft het toch wat spannender wie de eindstreep nu wel en niet gaan halen. En bij deze nog even een respectvolle buiding voor Erik Weiner wiens character Agent Sebso voorheen het loodje legde: zijn op zijn rol gebaseerde nummer is hilarisch en een dikke knipoog naar de serie zelf. (Pas alleen op spoilers bij de Related Videos aan de rechterzijde)

Een fijne verbetering in seizoen 2 is dat we wat vaker de deur uitgaan. Voorheen speelden veel scènes zich af achter gesloten deuren, en als we dan wat frisse lucht gingen happen was het op de steeds terugkerende boardwalk-set. Nu is er meer variatie in de gebruikte locaties en de serie lijkt zo echt z’n benen verder te strekken. Gaaf hoe het Nucky bijvoorbeeld lukt om in Ierland deals te maken waarbij wapens voor drank worden omgewisseld. Boardwalk Empire vergroot hiermee z’n speelveld en houdt mij zonder moeite aan de buis gekluisterd. Dat er daarnaast ook aandacht is voor thema’s als religie, racisme, immigratie en de tegenwoordig primitief lijkende ziekenzorg maakt de serie alleen maar krachtiger.

Seks en geweld zijn nog steeds aanwezig, al is het eerste wat afgenomen en het tweede iets groffer geworden. Het is prettig dat er niet meer zo veel focus ligt op rondhuppelende dames met beperkte kledij, omdat het soms wat afleidt van het materiaal zelf. Het is natuurlijk een slimme manier om de mannelijke kijker elke week terug te lokken, maar de serie heeft het niet (meer) nodig. Ik vermoed dat dit element daarom wat terug is geschroefd, de kijkers die zijn blijven hangen gaan gedurende seizoen 2 echt niet afhaken. Daar is het materiaal gewoon te goed voor. Nah ja, als je bestand bent tegen een paar gewelddadige momenten. Een brute afrekening in een vies café was echt even slikken, en hopelijk ben je niet aan het eten tijdens de realistisch ogende scalpering.

Uiteindelijk heeft Boardwalk Empire zich weten op te bouwen tot een van de grote namen in het huidige televisieaanbod. Dit tweede seizoen staat helemaal in het teken van Jimmy’s rise to power en een in het nauw gedreven Nucky. Een sterk uitgangspunt dat niet gerushed wordt, maar zich op een indrukwekkend fijne manier ontvouwt. En als de laatste aflevering afgelopen is zal de dynamiek van de serie weer heel anders zijn. Een situatie die kijkers nogal verdeelde, maar ik geef de makers graag het voordeel van de twijfel. Hoe dan ook is dit seizoen op zichzelf gezien een extreem sterk stukje televisie geworden. Die roaring twenties mogen van mij nog een stuk langer blijven duren.

Iedereen die met plezier comics leest heeft er vast wel eens aan gedacht. “Wat nou als ik zelf een superheld kon zijn?”. Een compleet foute gedachte die geen plaats heeft in een regulier mensenleven, maar toch… Hoe zou het zijn om een ongebruikelijk kostuum aan te trekken en het huis uit te stappen, klaar om misdaad te bestrijden? Nee, wacht, niet langs de voordeur. Dan weten de buren meteen wie er achter dat cheap-ass masker schuilt. Euh, klimmen uit het zolderraam dan. Als je je benen tenminste niet breekt bij de afdaling langs de regenpijp. Hm, ook niet echt ideaal. Dat het superheld-concept in de praktijk onhandig lijkt hield blijkbaar niet iedereen tegen. De documentaire Superheroes uit 2011 vertelt het verhaal van de dappere, gestoorde of ongebruikelijke mensen die het idee ‘de wereld verbeteren’ op een unieke manier in hebben gevuld.

Ik vind mezelf een weirdo, maar het idee van me verkleden en ‘s nachts de straten patrouilleren gaat zelfs mij te ver. Kun je nagaan wat voor types dat zonder schaamte kunnen doen! Types als Mr. Xtreme, een wat chubby jongeman uit San Diego wiens outfit iets wegheeft van een ijshockey-speler, maar dan inclusief een met stickers volgeplakte helm. Xtreme is bij aanvang het enige lid van zijn Xtreme Justice League initiatief, en is zó toegewijd aan dit idee dat zijn persoonlijke leven er flink onder lijdt. Om meer geld over te houden voor zijn superhero-activiteiten kiest hij er zelfs voor om zijn verre van opgeruimde woning op te zeggen en in een busje te gaan leven.
Een ander opvallend figuur dat een tijdje wordt gevolgd is de in Orlando actief zijnde Master Legend. Al meer dan 10 jaar probeert deze langharige man met zijn zilver-zwarte outfit en Duitse legerhelm de straten iets veiliger te maken. Dat hij tussendoor ook de tijd neemt om te flirten met (dronken) jongedames en bier drinkt uit zijn busj- euh, ik bedoel ‘Justice Van’ zal niet zo nuttig zijn voor de lokale bevolking, maar is wel geinig om te zien.
In New York doen ze het allemaal wat serieuzer. Een groepje dat in hun kostuums er eerder uitziet als death metal fans noemt zichzelf New York Initiative en patrouilleert regelmatig specifieke woonwijken op tijdstippen waarin normale mensen lekker in bed liggen. Hier worden zaken een beetje sketchy, zeker wanneer een van de (homoseksuele) leden zich op een uitdagende manier verkleedt om zo gaybashers uit te lokken zodat de Initiative ze te grazen te nemen. In Amerika heet dat entrapment, iets dat uiteraard strafbaar is.

Tijdens het kijken van deze docu zal je mening over de in beeld komende figuren constant veranderen. Eerst vond ik de (letterlijk!) kleurrijke figuren amusant, maar al snel sloeg dit om in een ongemakkelijk gevoel. Zeker wanneer ze wat meer vertellen over hun achtergrond blijkt dat veel van deze supertypes best heftige shit hebben meegemaakt. Een jongen die zelfmoord probeerde te plegen, wat mislukte en hem hierna het besef gaf dat hij beter anderen kon helpen. Anderen werden vroeger gepest of mishandeld. Je krijgt het met ze te doen, en tegelijkertijd maakte ik me ook zorgen; is wat ze doen wel zo gezond? Is het aannemen van dat alter ego niet meer dan het negeren van persoonlijke issues? Maar dan zie je opnames van deze superhelden die dakloze mensen helpen en assisteren bij ongelukken en dan besef je je dat deze types echt een verschil maken en dingen doen waar de gemiddelde burger zijn of haar neus voor ophaalt. Superheroes wordt daarmee een mix van tragische en feel-good elementen, en de helden worden niet verheerlijkt of in een voornamelijk negatief daglicht gesteld. De kijker mag lekker zelf beslissen wat hij van dit fenomeen vindt.

Tussen de superheld-activiteiten door biedt de docu korte interview-segmenten die bepaalde zaken wat relativeren. Een woordvoerder van de politie in San Diego geeft aan op welke manieren dingen mis kunnen gaan wanneer burgers in kostuum het heft in eigen hand nemen, een psychologe gaat wat dieper in op de motivaties van deze ongebruikelijke types. Ook geinig om Stan Lee’s mening over het fenomeen te horen, aangezien zijn werk deels heeft bijgedragen aan de populariteit ervan.

De docu is qua presentatie erg leuk gedaan, en ademt echt een comic book sfeertje uit. Belangrijke gebeurtenissen uit het leven van sommige helden worden zelfs in strip-stijl gepresenteerd. De editing is vrij netjes en zorgt voor constante afwisseling in het materiaal, waardoor goofy en serieuze momenten elkaar prima afwisselen. Ik had graag meer anecdotes gehoord over momenten waarop de helden in actie zijn gekomen, nu zien we ze voornamelijk patrouilleren en trainen, maar regisseur Mike Barnett weet alsnog een hoop gave momenten vast te leggen. Het is tegelijk cool en eng om te zien wat voor wapens sommige personages met zich meedragen. Als ik ooit een supervillain word zal ik Amerika in ieder geval met rust laten.

Al met al is Superheroes een fascinerend kijkje in een hele unieke subcultuur geworden. Tsja, en dan begin je toch te twijfelen. Misschien is er toch wel een manier waarop een super alter ego haalbaar is. Als ik nou eens een gat boor in de kelder, zodat ik via de riolering ongezien de straat kan bereiken? Ik heb nog wat carnavalsrommel op zolder, daar is mogelijk een outfit uit samen te stel- nee, nee! Foute gedachten! Ik moet me neerleggen bij het feit dat een real life superheld zijn voor deze jongen niet gaat werken. Een superdork zijn is al goed genoeg.

“Wat die andere Seth kan moet ik ook kunnen”, zal Seth Green over z’n collega Seth MacFarlane’s Star Wars spoof gedacht hebben. Want in hetzelfde 2007 dat MacFarlane met z’n Family Guy/Blue Harvest ‘film’ kwam, deed Green met Robot Chicken een Star Wars parodie episode.

Robot Chicken? Voor wie het niet kent, sinds 2005 (en al 6 seizoenen lang) de stop-motion creatie van Matthew Senreich, mogelijk bekend van z’n andere stop-motion serie Titan Maximum, en Seth Green. In Robot Chicken wordt met klei-animaties en aktie-figuren (van oud transformers-speelgoed tot barbies tot G.I. Joe) korte absurdistische sketches of parodiën vol (pop-)cultuur referenties uitgespeeld. Van de robot die alles humpt (wasmachines, Herbie; geen onderscheid) tot een gevecht in het bejaardentehuis a la Neo in The Matrix 2 tot het concept ‘Bordspel-verfilmingen’ (denk bad-ass Hungry Hungry Hippos). Kortom van flauw tot melig, en van hoog-conceptueel tot ontzettend puberaal. Meestal het laatste overigens, maar vaak wel leuk. Voor deze Dorksider tenminste.

En nu Star Wars! Bij de eerste special zit een stukje waar de makers hun zegje doen, waar ze vertellen dat dit al lange tijd hun droom is geweest. En ze George Lucas bedanken voor het niet sue-en. Ongetwijfeld is er ook een beetje one-upmanship tussen de Seths gaande, al zal het vriendschappelijk zijn: Seth Green doet namelijk Chris Griffin’s stem in Seth MacFarlane’s Family Guy, en MacFarlane doet verschillende stemmen voor Green’s Robot Chicken, waaronder hier de stem van Emperor Palpatine:

Klik hier om de embedded video te bekijken.

De shows zijn natuurlijk niet te vergelijken: Family Guy doet de films integraal parodiëren, en Robot Chicken doet sketches van random momenten, geplukt uit/gebaseerd op stukjes uit alle (maar voornamelijk de oude) films door elkaar heen. Zo wordt een Cloud City weerbericht kort er op gevolgd door een yo’ mama-fight op de Deathstar tussen Luke en Palpatine (“Your mama is so fat, that Ben Kenobi said: ‘That’s no moon…that’s yo’ mama!’“). Er zit een wat gedateerde sketch tussen waar George W. Bush fantaseert dat hij jedi is (inclusief revelatie aan z’n dochter dat hij toch echt haar vader is, en een light-sabre gevecht met Abraham Lincoln), en gezegd moet worden: er wordt meer dan 1 sketch gerecycled uit de reguliere serie waar ze deze parodiën al eens tussengestopt hadden. Maar dat wordt dan weer ruimschoots gecompenseerd door een scène waar Boba Fett aan het glunderen is tegen een bevroren Han Solo, met creepy ondertonen. Serieus, ik lag dubbel, zo mooi is het gedaan.

Afijn, het beviel zo goed dat ze in 2008 en 2010 nog twee Star Wars specials hebben gedaan, die ook beiden met een flink stuk extra materiaal op DVD zijn uitgebracht. Deel 2 is uiteindelijk op een uur uitgekomen, deel 3 op 44 minuten, waar reguliere Robot Chicken eps normaal 22 minuten zijn. Oh en dit keer geen gerecyclede stukjes; win.

Deel 2 en 3 zijn ook een stuk sterker omdat ze, behalve de random bits (en dit keer ook meer over de prequel films) een aantal sketches ophangen aan een centraal thema: in deel 2 dat de emperor bounty hunters inhuurt (deze kant van Boba Fett, Dengar of Bossk heb je nog niet gezien!), en in deel 3, wanneer de emperor een diepe schacht in wordt gegooid door Vader, kijkt Palpatine terug op z’n leven en vraagt zich af hoe het toch zo heeft kunnen komen. Zo zien we sketches over de jonge Anakin, waarbij de emperor z’n twijfels uit over z’n uiteindelijke keuze voor second-in-command. Ah, de prequels op indirecte wijze belachelijk maken.. I love it.

Iets moet wel gezegd worden van de Robot Chicken crew: they know their shit.. Ze maken grappen over ultra-obscuur Star Wars speelgoed, zoals de Orrimaarko action figure. Wie? PRUNEFACE! Er is een obscure referentie naar de eerste film van George Lucas, en zelfs een grap die je pas volledig waardeert als je de dialoog uit de film herinnert (iets met Toshi Station en power converters). Maar ook bijvoorbeeld een stukje waar gebeld wordt naar een obviously verlaten appartement met rottend voedsel op verschillende plekken; het antwoordapparaat gaat aan: “Greedo, this is your mother. You didn’t show up for dinner last sunday, and I’m worried.”

Er zitten een aantal scènes in over de ‘slachtoffers’ van de goodguys waar gekeken wordt naar hun kant van het verhaal. Sommige hier van gaan iiiets te lang door, maar misschien ben ik gewoon een harteloze bastard en laten we wel wezen: het relaas van een een-armige Wompa die probeert te tanken is mooi verfilmd. Er zit anders zat andere scherpe stukjes tussen om het goed te maken. Oh, en de stemmen van onder andere Mark Hamill, Carrie Fisher, George Lucas himself(!), Joey Fatone (heh, look him up) en Conan O’Brian. James Earl Jones hebben ze wel geprobeerd te krijgen, maar kregen ze niet voor elkaar helaas. Een van de specials op de DVDs is trouwens beelden van een showing op de George Lucas ranch.

Als final words hier ga ik hier de 3 specials aanraden, MET een caveat. Koop de DVDs, er zit zat bonus materiaal op. Maaarr….er is een versie, die uhhh..rondzweeft op de internetten..waar iemand alledrie de specials aan elkaar ge-edit heeft, en alle scènes op chronologische volgorde heeft gezet. Dit kijkt zo veel fijner dan van film naar film te springen, en dit is de versie die ik aanraad. Maar wel eerst de DVDs kopen natuurlijk, mede voor de special features, de commentary, de extra scènes, en de alternatieve sound-takes…en om het legaal te maken, in deze tijden van ophef over kopiëren. Of course.

Een goed dag- en nachtritme, dat is wat ik nodig heb. In de ochtend gewoon op tijd m’n bed uit om de dag met een frisse kop te beginnen. En na middernacht niet al te lang rond blijven hangen en er voor kiezen om m’n te lang niet verschoonde nest weer in te duiken. Dat werkt prima, in theorie. Tot ik Civilization V herontdekte. Had ‘m kort na uitkomen aangeschaft, er niet zo veel tijd ingestopt (Fallout leidde me af) maar de laatste weken heeft het spel me in haar geschiedkundige greep. Tot diep in de nacht worden troepen getraind, allianties gesticht, technologieën ontdekt, wereldwonderen gebouwd en creatieve scheldwoorden naar mijn beeldscherm gespat als China of Mongolië me weer eens backstabte op een onverwacht moment. (JERKS!) Mijn dag- en nachtritme is de laatste tijd even onvoorspelbaar als een Aphex Twin track, maar het is het waard.

Vijf delen al weer! Voor mensen die graag meer willen weten over de oudere Civilization games (en nummer 4 in het bijzonder) verwijs ik u graag naar de uitstekende review van Egregius. Ik ben zelf een relatieve Civ-rookie die pas met deel 4 een kijkje in de serie durfde te nemen. Het idee dat ik een spel ging spelen dat de hele ontwikkeling van een civilizatie omvatte was toch een beetje intimiderend in het begin, plus had het een beetje een nerdy imago. Té nerdy voor mij, zo dacht ik een lange tijd. En het was ook even wennen aan de gameplay. Zo veel opties! Wat is slim om te kiezen? Wat is nuttig om te bouwen? Het duurde even voor ik de basics onder de knie kreeg, maar het haast trotse gevoel dat je krijgt bij het succesvol zien ontwikkelen van ‘jouw’ volkje is erg prettig. Nu weet ik in ieder geval hoe mijn ouders zich niet voelen. Anyways! Dat kijkje in Civ 4 beviel zeker, maar er waren toch wat nadelen. Combat was soms frustrerend dankzij het massaal opstapelen van units per land-eenheid, religie was de ene keer handig en het andere moment een huge bible-thumping pain in the ass, en het was lastig om niet constant aangevallen te worden door je concurrenten. Het vijfde deel in deze reeks biedt een aantal hele interessante vernieuwingen en tweaks die de gameplay wat mij betreft positief hebben beïnvloed.

Bij het opstarten van een nieuwe game zijn de opties vergelijkbaar met die van het vorige deel: verschillende map-grootten, moeilijkheidsgraden, spelduur is te tweaken, etc. Maar de eerste verandering is al duidelijk wanneer je een Civilization gaat kiezen om naar de eeuwige roem en glorie te leiden. In IV had elke leider bepaalde Traits (creative, financial, etc.) die het bijbehorende volk al richting een bepaalde strategie neigde. Je koos daardoor een specifieke civ omdat je op een bepaalde manier wilde winnen. Not anymore! Het enige waarin de volken nu verschillen zijn twee unieke units/gebouwen en één unieke eigenschap. Die eigenschappen zijn wel interessant en passen ook echt bij het volk in kwestie. De Egyptenaren zijn 20% sneller met het bouwen van Wonders. De Aztecs offeren graag mensen op en ontvangen daardoor Culture voor het verslaan van units. Als je voor de Duitsers gaat heb je een kans dat leden uit Barbarian encampments die je verslaat zich bij je aansluiten. Undsoweiter. Er zijn 19 verschillende partijen om uit te kiezen, met nieuwe leiders en bijbehorende volkeren zoals Inca, Korea en Spanje beschikbaar als downloadable content.

Als je dan eenmaal het spel zelf betreedt zullen enkele aangepaste of nieuwe elementen al snel opvallen:
- Map tiles. Ze zijn nu niet meer vierkant, maar hexagonaal. Er kan maar één militaire unit op een map tile staan. Geen onoverzichtelijke unit stacking dus, maar beter nadenken over de plaatsing van je troepen. Units en steden zijn nu van meerdere kanten aan te vallen, en de positionering van je mannekes wordt zo een belangrijk leerpunt.
- Grenzen groeien maar met één vakje maar kunnen wel voor goud meteen aangeschaft worden. Een stad kan resources van 3 tiles in elke richting bewerken.
- Happiness is empire-wide, en wordt niet meer per stad bekeken. Dit is prettig voor mensen die niet houden van micromanagen en maakt spelen met een groot rijk ook minder tijdrovend. Puristen claimen tegelijkertijd dat het te simpel en gestroomlijnd is. Is wat voor te zeggen, maar ik klaag niet.
- Een nieuwe toevoeging zijn City states, neutrale mini-civs die geen nieuwe steden stichten en wiens assistentie je kunt krijgen als je ze maar genoeg goud toeschuift. Ook kun je ze units schenken voor extra invloed. Als je een City State bevriend hebt komen ze je te hulp bij oorlogen en schenken ze je resources uit hun territorium. Je kunt ze, net als normale steden, aanvallen en overnemen. Een Diplomatic Victory wordt alleen wel érg makkelijk als je een hoop van deze partijen achter je hebt staan, zij stemmen in de U.N. verkiezingen namelijk ook mee.
- De Civics uit deel IV zijn vervangen door Social Policies. Verzamel X cultuur en je mag een nieuwe policy unlocken. Er zijn 10 policy trees die elk 5 unlockable beleidsvormen hebben. Elke unlock geeft je een direct voordeel, en je bouwt je policies uit gebaseerd op je strategie. Ga je voor de Honor tree die jouw units effectiever maakt op het slagveld? Of kies je voor Piety, die je meer culture-gerelateerde bonussen geeft? Maar als je Piety neemt, kun je later niet meer Rationalism kiezen, die juist je science gaat boosten. Toffe afwegingen, en social policies unlocken is dikke fun.

- Bij het innemen van een stad kun je deze tot de grond afbranden, zelf overnemen en daar een hoop Happiness voor inleveren, of (sinds dit deel) er een Puppet-state van maken. Kost je minder Happiness (het lijkt er immers op dat de stad nog precies zo draait als voorheen) en de stad geeft je alsnog resources, maar je mag niet kiezen wat de stad produceert. Je kunt later de Puppet-state alsnog innemen of vernietigen. Een interessante nieuwe toevoeging. Ook tof dat je een door de vijand overgenomen City state weer kunt bevrijden en onafhankelijk kunt maken.
- Er zijn een X aantal Natural Wonders per map te ontdekken, variërend van El Dorado tot Mt. Fuji. Het ontdekken van een Wonder geeft extra Happiness in je empire, en het bewerken van de tile waar dit ding op staat geeft ook bonussen zoals extra geld of culture.
- Je kunt geen Technologies meer ruilen. In plaats daarvan ga je een Research Agreement aan met een andere civilizatie. Je betaalt beiden een X bedrag, en na een Y aantal beurten krijgen jullie beiden een technologie-boost. Een interessante vernieuwing, zeker wanneer de A.I. deze agreements aan kan gaan om jou een hoop geld te laten spenderen en een beurt daarna de oorlog verklaart, wat dit verbond meteen teniet doet.

De victory conditions zijn nog steeds zoals we gewend zijn. Domineer de hele wereld met je spine-crushing leger, word verkozen tot top dog in de U.N., bouw een ruimteschip dankzij jouw technologische kennis, gebruik je culturele invloed om het Utopia Project te bouwen, of wees de civilizatie de meeste punten als het jaar 2050 aanbreekt. De culturele overwinning stimuleert een speelstijl met weinig expansie (elke stad verhoogt de te behalen hoeveelheid cultuur voor een nieuwe Social Policy unlock), Domination en Science profiteren eerder van een groter imperium. Maar ja, jouw rijk uitbreiden kan tricky zijn, zeker wanneer de computertegenstander zelfs op de kleinste plekjes steden sticht. Laat binnen jouw grenzen ruimte over en de kans is aanwezig dat daar uiteindelijk een lullig stadje van een tegenstander komt, dat zo jouw handelsroutes kan onderbreken.

De A.I. is op dit moment misschien wel een van de grootste minpunten. Deze lijkt niet zo heel effectief oorlog te kunnen voeren. Tijdens een playthrough als Siam, waarbij ik een diplomatische overwinning probeerde te behalen en dus niet al te veel had geïnvesteerd in een sterk leger, kwam Mongolië steden settlen langs de rand van mijn op een uiterste puntje van de kaart gelegen hoofdstad. En ja, je hoofdstad verliezen betekent het spel verliezen. De Mongolen hadden een extreem sterk leger, en zwetend mocht ik toezien hoe ze het Manhattan Project afrondden terwijl ik nog niet eens uranium had ontdekt. Meerdere steden ontstonden langs de kuststroken waar ik het settlen van nieuwe steden niet waardevol genoeg vond, en voor je het weet werd ik langs drie zijden omringd door een troepenmacht die me van de kaart kon vegen als ze alleen maar een scheet in mijn richting lieten. Tot het eind van het spel is dit zwaard van Damocles (Genghis Khanocles?) niet gevallen, waar ik tegelijkertijd verbaasd en blij om was. Door enkele (achteraf zeer nodige) patches is het gedrag van de computertegenstander wel verbeterd, maar dit kan nog wel verder worden aangescherpt.

Er zijn een aantal dingen die je met de A.I. (of je medespelers) kan doen, naast het afsluiten van zo’n al eerder genoemd Research Agreement. Het ruilen of verkopen van je Happiness gevende Luxury Resources of handig voor legers en productie zijnde Strategic Resources, je grenzen voor elkaar opengooien, de oorlog verklaren, dat zijn wel bekende opties. Een nieuwe toevoeging is de mogelijkheid om een ander te Denouncen. Je verklaart hiermee aan de rest van de wereld dat de civ in kwestie een achterbakse eikel(in) is. Dit heeft geinige mogelijkheden, gedurende het spel ontstaan er namelijk vriendengroepjes. Zie het als het speelplein op school: Jantje, Pietje en Gerrit van de Groppelsteeg zijn niet uit elkaar te slaan en komen altijd voor elkaar op. Op een dag besluit Jantje dat Frits een loser is en roept dit heel hard over het plein, en Pietje en Gerrit sluiten zich meteen hierbij aan. Wat doe jij? Kom je op voor Frits? Maar als je juist meeschreeuwt dat Frits inderdaad een bedplassende sukkel is die op moet zouten, dan vinden Jantje en zijn maten dat je eigenlijk wel een toffe peer bent, en is het makkelijker om vrienden met ze te worden. De eerste keren dat een andere civ mij een Declaration of Friendship aan kwam bieden maakte ik de fout om ‘ja’ te zeggen voor ik ging bekijken hoe de haat en nijd verhoudingen precies lagen. Vervolgens werd ik denounced door zo’n beetje al mijn tegenstanders, met excommunicatie en oorlogen als gevolg. Lekker dan! Civ leert ons in ieder geval dat een meeloper zijn helemaal niet zo erg is.
Toch zijn er weinig voordelen te behalen aan een vriendschappelijk verbond met een andere civ. Ze vragen je af en toe om je luxegoederen of een financiële bijdrage (lees: al het goud dat je hebt op dat moment), maar er is geen manier om vriendelijk om eenzelfde iets terug te vragen. Het afsluiten van een defensief pact is mogelijk, waarbij jouw vriend je meehelpt als iemand de oorlog aan je verklaart, maar als er een continent tussen jou en je buddy zit is dit ook niet zo handig.

Er zijn meer nadelen te vinden, zeker als je echt hardcore fan was van Civ 4. Er is een iets beperkter aanbod van gebouwen en units om aan te werken, en enkele toffe Wonders die in de latere eras te vinden waren ontbreken nu. Er zijn sowieso weinig opties voor spelers die met hun technologies in het moderne tijdperk terechtkomen. Er zijn veel soorten vliegtuigen en oorlogsmateriaal (en het is erg tof om je Fighters in dogfights te zien raken met aanvallende vliegtuigen), maar geen wonders of hele speciale gebouwen. Als je gaat voor een culturele of diplomatische overwinning zal er tegen het eind van het spel niet zo veel gebeuren behalve op de knop ‘next turn’ drukken. Dit verandert allemaal als je in een oorlog betrokken bent, maar het gemis aan leuke zaken in latere tijdperken is alsnog wat zonde. Dit zou met een dikke, sexy expansion opgelost kunnen worden. Helaas is er een jaar na release nog geen expansion te ontdekken, behalve nieuwe downloadable content die op nieuwe Civs na niet super veel toevoegen. Kom op, Firaxis! Regel die meuk!

Omdat ik Civ 4 nooit zo gruwelijk uitgebreid heb gespeeld wordt het iets lastiger om met volle overtuiging te kunnen beweren dat deel 5 een stap vooruit is. Het is eerder een afweging; deel 4 heeft dankzij een paar goede expansions meer opties en vraagt iets meer van de speler. Dit nieuwe deel is gestroomlijnd, vergt minder micro-management, maakt oorlog voeren overzichtelijker en lijkt meer new-user-friendly te zijn. De user interface is erg prettig, en een mouse-over geeft vaak de informatie die je zoekt. Mods zijn makkelijk te vinden en installeren. Ik heb me helaas (nog) te weinig verdiept in multiplayer om daar hele concrete dingen over te zeggen, maar qua single player ervaringen is het voor mij allemaal positief uitgevallen. Het enige wat ik écht nog mis is het kunnen spelen van den Hollandschen Beschaeving. Unieke unit: de Geus, die 25% extra schade doet aan vijandelijke units binnen je eigen grenzen. Uniek gebouw: Dorkside Hoofdkantoor, geeft extra Happiness en verdubbelt de Culture output van de stad waar je het bouwt. Tadaa! Firaxis, ik zie de cheque graag tegemoet. Dan probeer ik in de tussentijd het spel maar eens uit te spelen op de allerhoogste difficulty. Ooit zal het me lukken, verdorie! Het op orde krijgen van mijn dag- en nachtritme kan wel even wachten.

Er zijn comic-schrijvers wiens werk vaak een kern van optimisme heeft. Hoe donker het ook mag worden voor de hoofdpersonen, er ligt altijd wel iets goeds in het verschiet. Warren Ellis is niet echt zo’n type. Een hoop van zijn werk zit vol zwarte humor, cynisme en thema’s als het verliezen van menselijkheid. Dat klinkt allemaal wel heel erg somber en ongezellig, maar het lukt Ellis tegelijkertijd ook om deze concepten in een zeer vermakelijk jasje te steken. Transmetropolitan is hier een goed voorbeeld van. Maar Ellis in twisted evil dark mode is ook zeker een kijkje waard. In de uit 2009 stammende serie Supergod maakt hij het wel heel erg bont: hierin wordt religie gecombineerd met wetenschap, en in plaats van verlichting leidt dat tot totale vernietiging. Gezellig!

Supergod is een 5-delige stand-alone comic die uitgegeven is door Avatar Press. Hierin zien we de Britse wetenschapper Simon Reddin rondhangen in een in de fik staand Londen. Hij heeft telefonisch contact met een Amerikaanse collega en doet hem zijn hele verhaal uit de doeken. De wereld is namelijk helemaal naar de kloten, en dat is allemaal de schuld van agressieve legerleidingen en extreem denkende wetenschappers. Het kwam allemaal neer op een uniek soort wapenwedloop; de race om het eerst een onder controle te houden superwezen te maken. Een wezen dat zó sterk is, dat het niet van een god te onderscheiden is. What could go wrong, right?

Het begon allemaal met Engeland, dat in het grootste geheim in de jaren ’50 een raket lanceerde met een 3-koppige bemanning. Deze raket was expres slecht geïsoleerd, met de bedoeling om de crew gedurende een week bloot te stellen aan onbekende soorten straling. Dat ging zó goed dat de raket terugkeerde met een ondertussen letterlijk 3-koppige bemanning. Samengesmolten en geïnfecteerd door een schimmel-achtige levensvorm werd deze nieuwe entiteit Morrigan Lugus genoemd, die communiceerde met geluid, radiogolven, of door sporen uit te stoten. Maar Engeland was niet de enige die bezig was met dit soort experimenten. In India wordt een wezen gecreeërd dat de naam Krishna krijgt, een gefuseerde mens-machine met maar één doel: India verbeteren. Dat dat gebeurt door om te beginnen de bevolking te decimeren zag men niet aankomen. Als Pakistan in paniek zijn hele nucleaire arsenaal richting India stuurt, gaan dingen pas écht fout.

En zo voltrekt Supergod zich eigenlijk constant. Simon Reddin beschrijft de opeenstapelende ontwikkelingen aan zijn collega (en dus meteen ook de lezer) en we zien de meest relevante gebeutenissen plaatsvinden. Nieuwe projecten met bijbehorende supercreeps worden geïntroduceerd, zoals de Iraanse entiteit Malak die dode materie om zich heen afbreekt, de Chinese Maitreya die levende wezens op cellulair niveau kan manipuleren en de mentaal instabiele Amerikaanse supersoldaat Jerry Craven die denkt dat hij in de hemel woont. De ene bijna-god is onder controle te houden, de andere vernietigt alles om zich heen en gaat z’n eigen weg. Uiteindelijk lijkt alles zich te gaan richten op India, waar Krishna god(!) weet wat aan het doen is.

Het is eigenlijk wat jammer dat we door de flashbackstructuur al in grote lijnen weten wat het eindresultaat is van deze Super Smash Brothers : God Edition. Toch biedt Ellis ons genoeg interessante momenten op de weg naar de apocalypse. Soms creepy, soms hilarisch, soms compleet over the top. In een van de laatste showdowns zien we hoe Maitreya een gigantisch Cthulhu-achtig monster creeërt uit de lichamen van talloze onschuldige mensen, iets dat zó onverwacht was dat ik als lezer niets anders kon dan lachen. De conflicten tussen de superwezens zijn het hoogtepunt van Supergod, maar zó veel heeft de comic ook weer niet te bieden buiten deze rakkers om. Naast Reddin worden er geen andere personages uitgediept, en omdat we de tientallen jaren aan gebeurtenissen zo gefragmenteerd zien wordt de lezer van hot naar her gestuurd. Je wordt niet echt het verhaal ingezogen, daar is het allemaal iets te klinish en abstract voor.

Het tekenwerk van Garrie Gastonny past prima bij de tekst. Het is realistisch wanneer nodig, en ongemakkelijk gruwelijk op de juiste momenten. De superwezens zijn altijd duidelijk van elkaar te onderscheiden en de apocalyptische momenten zijn best goed overgebracht. Het eindresultaat is niet echt van een hoog literair niveau, daarvoor is er iets te veel herhaling en is de essentie (man makes god-like beings, they fight and destroy planet) te simpel. Maar mensen die iets anders zoeken dan traditionele superhelden en willen lezen over een serie conflicten van een haast onvoorstelbaar destructieve schaal vol freaky wezens wiens motivaties haast niet te doorgronden zijn… ja, die kunnen zeker terecht bij Supergod. Als je me gelooft, tenminste.

Het blijft een fascinerend concept; verhalen over ‘secret histories’, vol onthullingen die gebeurtenissen of personen uit het verleden in een heel nieuw daglicht plaatsen. Lekker rommelen met geschiedenis dus, en als een grote comics-uitgever als Marvel daar ook aan begint dan ben ik zeker van de partij. Ik ben een groot fan van de Marvel setting en heb ondertussen best wat van de oudere comics gelezen. Als schrijver Jonathan Hickman dan alles wat ik dacht te weten overhoop gaat gooien en tegelijkertijd een kruiwagenlading aan weirde, high-concept meuk aflevert, dan maak ik mijn autogordel vast en bereid me voor op een wilde rit.

In de serie S.H.I.E.L.D. gaan we terug in de tijd. Ver terug. Voor de opkomst van de eerste superhelden (in de Marvel tijdlijn was dit in de 40′s) waren er namelijk andere bijzondere mensen die hun leven wijdden aan het beschermen van onze wereld en zorgen dat de mensheid haar volle potentieel zou kunnen bereiken. Een uurtje MTV kijken bewijst dat we dit doel nog lang niet bereikt hebben, mgoed. Als het alien ras The Brood onze wereld in het jaar 2620 v.Chr. binnenvalt is het Imhotep die de Brood Queen verslaat, de invasie tegenhoudt en zo de eerste mens wordt in een lange traditie van beschermers. De organisatie die hierna ontstaat ontleent haar naam aan zijn iconische schild, en wordt dus Shield genoemd.

Het eerste (uit 6 issues bestaande) volume van de comic zelf begint met de jongeman Leonid, die in 1953 wordt opgewacht door Howard Stark en Nathaniel Richards. Juist, de vaders van Iron Man en Mr. Fantastic. Leonid blijkt kosmische krachten te bezitten en wordt meegenomen naar een ondergrondse stad in Rome waar Shield al eeuwenlang verblijft. Hier wordt hij ingewijd in deze organisatie, geleid door een onsterfelijke Isaac Newton, om zo veel mogelijk kennis te vergaren en in de toekomst een verschil te maken voor de mensheid. In de jaren die volgen worden dingen in gang gezet die Shield van binnenuit en buitenaf zullen bedreigen. Leonid’s vader bijvoorbeeld, meer machine dan man, wiens identiteit voor mij als grote verrassing kwam. Of een tijdreizende Leonardi DaModdafokkinVinci die qua ideologie lijnrecht tegenover Newton komt te staan.

Schrijver Jonathan Hickman is een man van de Grote Ideeën. Dat merkte ik al in zijn werk aan Secret Warriors en de Fantastic Four. Denken op de lange termijn geeft alleen wel enkele problemen. Dit eerste volume bevat eigenlijk alleen maar opbouw en kan best verwarrend zijn af en toe. Er worden ontzettend veel zaken geïntroduceerd zonder al te veel uitleg, en er wordt bijzonder vaagjes gedaan over de grote lijn van het verhaal. Er is time travel, characters sterven en keren terug uit de dood, je ziet mysterieuze items en hoort vage voorspellingen. Dat vraagt allemaal wel wat geduld van de lezer, en als bijkomend probleem worden de personages heel beperkt uitgediept. Ze zijn haast allemaal onderhevig aan de epische gebeurtenissen die om hen heen plaatsvinden, en we krijgen zo weinig inzicht in hun persoonlijkheden. Vooral Leonid is hier het slachtoffer van. Het artwork van Dustin Weaver compenseert voor de soms wat abstracte inhoud, zijn scherpe visuals passen bij het materiaal en zitten vaak vol met kleine details die de speurneuzen onder ons wel zullen bekoren.

Als Marvel fanboy was het een geweldige ervaring om de vele verwijzingen op te pikken die de serie S.H.I.E.L.D. linkt met het overkoepelende universum van deze comic-uitgever. Zo zien we tussen Imhotep’s troepen in het oude Egypte een jonge versie van Apocalypse en de allereerste Moon Knight staan. Een Celestial bezocht blijkbaar de Aarde in het jaar 114, en dankzij het ingrijpen van de Chinese astronoom Zhang Heng zijn we onze wereld niet kwijtgeraakt. In de verre toekomst zien we ruïnes van wat wel eens het imperium van Immortus kan zijn. En als je geen kippevel krijgt van het idee dat Galileo in 1582 een machine bouwde om een aanval van Galactus tegen te houden, dan kunnen we vermoedelijk nooit buddies worden. Gaaf ook hoe Secret Warriors tegen het einde van haar run een directe link gaat krijgen met S.H.I.E.L.D., maar dat is voor een latere review.

Dit eerste volume, Architects of Forever, is een type comic dat Marvel niet zo vaak uitgeeft. Veel wilde ideeën, een plot dat de lezer niet bij het handje neemt en echt een puzzel waarbij de stukken op de lange termijn op z’n plaats moeten vallen. Maar zo lang is die termijn ook weer niet. Uiteindelijk moeten we het met een issue of 12 in totaal doen. Dat al die larger-than-life concepten daardoor in het tweede (en vermoedelijk laatste) volume niet helemaal tot hun recht zullen komen is een risico. Maar met een eerste volume dat me zó wist te prikkelen is het een risico dat ik graag wil lopen. Of je moet een betere comic weten waarin tijdreizende uitvinders in de zon gebaarde hyperintelligente ruimtegoden onder hun hoede nemen.

Horror is een tricky genre, zeker in boekvorm. Ik vind het altijd een knappe prestatie als iemand met alleen tekst een emotionele reactie in me teweeg kan brengen, en dat is David Wong (echt naam Jason Pargin) deels gelukt in zijn boek John Dies At The End.

Nah ja… ik kan dit boekwerk geen straight-up horror  noemen, het is eerder een freaky, ranzige en absurde horror-comedy die bijzonder eigenwijs en onverwacht uit de hoek kan komen. Klinkt al meteen een stuk interessanter, toch? Het ontstaan van dit boekwerk is overigens iets waar alle beginnende schrijvers van dromen. Wat namelijk in 2001 begon als een serie losse hoofdstukken die online werden gepubliceerd is door word-of-mouth uitgegroeid tot een mini-culthit, met uiteindelijk dus een boek en zelfs een verfilming gepland voor 2012. Niet slecht voor iemand zonder schrijf-achtergrond die in z’n vrije tijd wat dingen online gooide om een creatieve uitlaatklep te hebben die in zijn hersendode baan niet te vinden was. Dat dit boek überhaupt een film gaat worden vind ik bijzonder knap, want John Dies At The End lijkt op het eerste gezicht onverfilmbaar.

Het begint allemaal als een jongeman genaamd David Wong tijdens een concert van zijn vriend John een vreemde gast met dreadlocks  tegen het lijf loopt die unieke gaven lijkt te bezitten, en een drug verkoopt die deze gaven zou overdragen. John en Dave krijgen (door wisselende omstandigheden) beide deze drug genaamd “Soy Sauce” binnen, en dan begint de trippy shit. Het blijkt dat Soy Sauce je vreemde dingen laat zien, dingen die voor ‘normale mensen’ onzichtbaar blijven. Alsof er een sluier voor je ogen wordt weggehaald en je de realiteit ziet zoals ‘ie echt is. David vindt het moeilijk om te accepteren, tot hij encounters heeft met pratende honden, aangevallen wordt door de vliegende snor van een niet-bestaande politieagent en instructies ontvangt via een braadworst. Dingen worden niet minder weird als blijkt dat er meer jongeren Soy Sauce hebben genomen en de meeste van hen op dit moment niet meer leven. Nare wezens zijn nu op de hoogte van het bestaan van David en John, en hun simpele levens zullen nu voor altijd getekend zijn door bizarre en levensgevaarlijke gebeurtenissen.

Nah ja, een boek met 466 pagina’s in een alinea beschrijven is zo makkelijk nog niet. Zeker als het zo veel kanten opgaat als John Dies At The End. De proloog is het eerste deel dat Wong heeft geschreven en vormt zo een typische cold open die je wel vaker op televisie ziet. De rode draad door het boek heen is een interview dat David heeft met een journalist, die constant op het punt staat om weg te lopen van deze geflipte jongeman en zijn ongelooflijke anecdotes. De 160 pagina’s na de proloog vormen een verhaal op zich, dat een opbouw en climax heeft. Hierna begint een tweede verhaal dat een stuk langzamer op gang komt maar qua schaal ook meteen een stuk groter is. Het is wel apart om dit tijdens het lezen te ervaren, alsof je twee boeken direct achter elkaar afwerkt. Het eerste deel is qua pay-offs en sfeer iets sterker dan het tweede, maar beide delen hebben zo hun sterke punten.

I turned to see what was so compelling as to draw a room full of frozen stares.
Robert the pseudo-Jamaican’s body was curled up on the floor, twitching. He was saying, “I’m okay, I’m okay, mon! Just give me a minute now! I’m feelin’ better!”
His words would have been more reassuring if his head hadn’t been separated from his body, laying a good two feet away from the shredded pink stump of his neck.

David Wong doet meerdere dingen in zijn boek erg goed. De weirdheidsfactor ligt bijzonder hoog. Regelmatig ging een wenkbrauw van me een stukje omhoog, en dacht ik ‘ok, dat is.. ongebruikelijk‘. Wat in ieder geval helpt is dit boek niet al te serieus nemen. Sommige monsters zijn nogal apart (hoeveel dodelijke wezens ken jij die een pruik dragen?) en er zijn een hoop absurde momenten die je maar moet accepteren voor wat ze zijn. Een ‘go with the flow’ houding is aan te raden bij het lezen. Toen ik dat eenmaal deed vermaakte ik me meteen een stuk beter hiermee.
En ja, vermakelijk is het zeker. De humor zit echt wel snor hier, en dan heb ik het niet over die vliegende snor. Zo zijn demonische entiteiten gevoelig voor power-ballads, blijkt het échte McDonalds logo een stuk naarder te zijn en na het innemen van Soy Sauce krijgen de meeste nummers die je op de radio hoort ineens racistische en vulgaire teksten. De soms ranzige gebeurtenissen versterken de aanwezige absurde humor. Zo hangt de uitkomst van een showdown die het lot van al het leven op onze wereld zal beïnvloeden af van een hond die op het ideale moment last moet krijgen van explosieve diarree. Eet u smakelijk.
De horror wisselt een beetje. Een hoop individuele momenten verliezen wat van hun kracht door de eerder genoemde weirdheidsfactor, maar andere zaken zijn echt indrukwekkend goed getroffen. Dit is een van de eerste keren dat de immense macht van een soort demonische entiteit á la Cthulhu écht goed op me werd overgebracht. Ook wordt er op een waanzinnig vette manier gespeeld met het concept ‘iemands bestaan wordt compleet gewist’.

Er zijn wat nadelen aan het boek. In het begin worden een hoop zaken geïntroduceerd die we voor lief moeten nemen. Een deel daarvan wordt later in een bepaalde context gebracht die de overkoepelende storyline wat sterker maakt, maar toch blijven er een hoop zaken vaagjes. Dit kan een beetje frustrerend zijn. Het voelt soms alsof David Wong, euh, Jason Pargin is gaan schrijven en niet al te vaak terugkeek naar het werk dat al af was. In een bepaalde passage schrijft hij bijvoorbeeld “I reached out and, with a small move of my body, did something that would change my life forever. I gently moved Amy aside and stepped down ahead of her, putting myself between her and the shadows”. Na uitlezen van het boekwerk heb ik niet kunnen achterhalen hoe die beslissing van de hoofdpersoon zijn leven voor altijd anders heeft kunnen maken. Kleine slordigheidjes die mogelijk alleen een zeikerd als ik wat uitmaken.

John Dies At The End voelt echt als een horror-boek voor een nieuwe, jongere generatie. Het durft risico’s te nemen, verdraait pop-culture op een geinige manier en is doordrenkt van zelfspot. Ook al vormt het geen literair meesterwerk, dan nog wilde ik constant verder lezen, benieuwd naar wat voor ongebruikelijke shit er nog ging plaatsvinden. En ik heb echt geen idee hoe ze dat allemaal in die aankomende film willen gaan stoppen. Een vervolg is al gepland en ik ga dat zeker checken. Of John bij aanvang van dat tweede boek nog leeft zul je alleen zelf moeten ontdekken. Ik ga geen spoilers weggeven over John Dies At The E- oh, wacht. Oeps.

Op jonge leeftijd was ik niet weg te slaan van mijn Kuifje, Asterix en Robbedoes strips. Geloof me, mensen hebben het geprobeerd. Toen in het begin van de jaren ’90 werd aangekondigd dat er een heuse Kuifje televisieserie zou komen was ik dan ook helemaal enthousiast. Het enige probleem met de letterlijke vertaling van boek naar beeld werd bij die eerste afleveringen pijnlijk duidelijk: het tempo was te laag en de inhoud was door mijn bekendheid met de strips niet spannend meer. Diezelfde fout zou regisseur Steven Spielberg zo’n 20 jaar later niet maken. Voor de computer-geanimeerde film The Adventures of Tintin: The Secret of the Unicorn leende hij elementen uit verschillende Kuifje strips en brouwde er een herkenbaar en tegelijkertijd verfrissend geheel van.

Sterker nog, Tintin is wat mij betreft de meest avontuurlijke film van 2011 geworden. Dat kwam best als een verrassing, want de naam ‘Spielberg’ staat de laatste jaren niet meer garant voor kwaliteit. Veel dingen waar hij aan meewerkt (vooruit, vaak als executive producer, maar dan nog) zijn onder de maat. De serie Falling Skies, die Transformers bullshit, Indiana Jones 4… zelfs Super 8 was niet al te bijzonder. Met Tintin bewijst hij gelukkig nog steeds de skills in huis te hebben om een avonturenspektakel af te leveren dat zowel jong als oud vermaakt. De film is prima gebalanceerd: humor, actie, mysterie en rustmomentjes wisselen elkaar goed af. En het beste? Het geheel voelt ook écht Kuifje-ig.

Het verhaal bevat elementen uit de strips De krab met de gulden scharen, Het geheim van de Eenhoorn en De schat van Scharlaken Rackham. Het gedoe begint allemaal als Kuifje (Jamie Bell, mogelijk bekend als de hoofdrolspeler uit Billy Elliot) op een rommelmarkt een scheepsmodel koopt, en meerdere mensen interesse in datzelfde item hebben. Voor je ‘Rastapopoulus’ kunt zeggen wordt kuifje beschoten, achtervolgd, gekidnapt en meer van dat moois. Het duurt ook niet al te lang voor we kapitein Haddock (Andy ‘Gollum’ Serkis) leren kennen, een full-time dronkelap die als enige character echt een arc gekregen heeft. Haddock is zo’n sterke aanwezigheid dat hij zijn gekuifde collega soms overschaduwt. Kuifje is als character dan ook iets te nobel, braaf en oncorrumpeerbaar. Haddock is een stuk interessanter als een aan lager wal geraakte loser die een hoop (nog onbenutte) potentie tot heldendaden bevat. Gelukkig zijn zowel Kuifje als Haddock niet vies van pistolen en het betere knokwerk. Aangezien Spielberg het qua geweld de laatste jaren nogal op safe speelt is het fijn om te zien dat de gevaarlijke wereld van Kuifje in deze film nergens echt veilig aanvoelt. Andere bekende gezichten zijn de twee stuntelige detectives Jansen en Janssen (Simon Pegg en Nick Frost) wiens capriolen voornamelijk leuk zijn voor de jongere kijkers, en een toffe cameo van Bianca Castafiore.

Qua animatie is Tintin erg indrukwekkend. De gezichten zien er in de screenshots misschien wat vreemd vervormd uit, maar als de characters eenmaal op het scherm rondlopen dan klopt de visuele stijl gewoon. Een goede mix tussen cartoony en realisme. Alle characters bewegen bijzonder vloeiend (dankzij motion capture), de camerahoeken zijn goed gekozen en de actie is heerlijk spectaculair. Dat komt deels door de bijzonder goed toegepaste 3D. Tintin is een film waarvan de kijkervaring met 3D alleen maar fijner wordt, iets dat je me niet vaak hoort zeggen. De combinatie computeranimatie en 3D zorgt voor scènes die in het echhie nooit mogelijk waren, en de makers toveren dan ook een paar hele sterke momenten uit hun mouw. Het absolute hoogtepunt is een lange achtervolging door de straten van het Marokkaanse stadje Bagghar, die in één smoothe beweging wordt gebracht. De gigantische grijns op mijn bakkes tijdens deze scène was vermoedelijk vanuit de ruimte te zien. Wat mij betreft hét filmmoment van 2011.

Na die waanzinnige achtervolging kan de film dat niveau helaas niet meer evenaren. Alles wat hierna volgt voelt daardoor een stukje tammer in verhouding, en de actie-climax van de film is niet zo heel bevredigend. Dat komt deels ook doordat de villain Ivan Sakharine niet echt intimiderend is, ook al voorziet de altijd coole Daniel Craig hem van zijn stem. De laatste minuten lijken voornamelijk bedoeld om mensen hongerig te maken naar een haast onvermijdelijk vervolg. Maar als Spielberg voor een tweede deel net zo enthousiast knipt en plakt uit verschillende Kuifje verhalen om tot zo’n allround geslaagd eindresultaat te komen, hoor je mij echt niet klagen. Een nieuwe Tintin? Heb er zin in!

Ondanks mijn zachtaardige persoonlijkheid ben ik een groot fan van epische gangster-storylines vol verraad, moord en intrige. Films als The Godfather en Goodfellas, televisieseries als The Shield en The Wire… het gaat er allemaal in als koek. Enige minpuntje is dat het allemaal westerse producties zijn en een goede oosterse variant in dit genre was maar niet echt te vinden. En dat terwijl ik Yakuza best interessant vind als concept, en graag meer vette films over ze zie. Blijkbaar heb ik niet goed genoeg gezocht, want in 1973 en 1974 is een serie van 5 films uitgebracht die precies aansluiten bij mijn verwachtingen. Sweet!

Onder de noemer The Yakuza Papers zijn de volgende films verschenen: Battles Without Honor and Humanity (1973), Deadly Fight in Hiroshima (1973), Proxy War (1973), Police Tactics (1974) en Final Episode (1974). Het feit dat deze vijf films in zo’n korte periode zijn gemaakt is niet alleen erg knap, maar het komt de consistentie ook ten goede. De cast is steeds hetzelfde (nah ja, op de vele characters na die het loodje leggen) en qua cinematografie, soundtrack en inhoud vormen alle delen ook echt één geheel. Best een indrukwekkende prestatie van regisseur Kinji Fukasaku, die meerdere gangsterproducties op zijn naam heeft staan en in 2000 ook de beruchte Battle Royale zou maken.

De eerste film, Battles Without Honor and Humanity, was een grote hit en blies nieuw leven in het tot die tijd nobele Yakuza genre. De titel zegt het al: achterhaalde concepten als ‘eer’ en ‘menselijkheid’ zijn hier niet te vinden. Het gaat allemaal om hogerop komen, je machtspositie versterken en alle concurrentie bruut omleggen, het liefst zonder zelf je handen vies te maken. De nobele crimineel bestaat hier niet, en iedereen is een opportunist of wordt door een slimmer iemand ge- of misbruikt.
In deze eerste film leren we Shozo Hirono kennen, een ex-soldaat zonder doel in zijn leven, die kort na de Tweede Wereldoorlog door de straten van Hiroshima struint. Na een gewelddadig incident komt hij in de bak terecht en wordt daar vrienden met de gangster Hiroshi Wakasugi, die hem de Yakuza wereld inhelpt. Shozo begint bij de Yamamori familie onderaan de ladder, maar problemen steken al snel de kop op: verraad, lullige acties, overlopers, etc. Bij wie sluit hij zich aan? Zal zijn keuze gevolgen hebben voor anderen? Is het hoofd van de Yamamori familie wel te vertrouwen? Het leidt hoe dan ook tot een uitgebreide serie moordaanslagen waar The Godfather nog een puntje aan kan zuigen.

Uiteindelijk wist Battles Without Honor and Humanity me nog niet echt omver te blazen. Een deel van de tijd ben je bezig met uitpluizen wie nou precies bij welke familie aangesloten is en hoe de belangenverstrengeling in elkaar zit. Dit is een terugkerend issue, The Yakuza Papers is namelijk vrij complex en heeft een zéér uitgebreide cast. Mensen die snel namen vergeten kunnen deze films beter skippen, want voor je het weet ben je de gewelddadige draad kwijt. Vaak krijg één keer in een flits de naam van een personage te zien en zijn functie binnen een familie, en that’s it. Ezelsbruggetjes bij namen van characters verzinnen is bijna een noodzaak.

Het vervolg, Deadly Fight in Hiroshima, is in grote lijnen vergelijkbaar met het eerste deel, maar het menselijke element is hier beter uitgewerkt. Er zijn meer personages waar je ook werkelijk een moer om geeft, en een romantisch subplot deed het gal eens niét bij me opkomen. Als dikke, dikke bonus vult Sonny Goddamn Chiba de cast aan als psychotische eikel, iets waar hij prima mee uit de voeten kan. Check zeker ook zijn hilarisch badass film The Street Fighter als je hem hier wel kan pruimen.

Proxy War en Police Tactics zijn wat mij betreft het hoogtepunt van de serie en hebben de beste balans tussen character drama en yakuza actie. Het is op dit punt wel duidelijk wat de formule is: een lullig misverstand of een ietwat egoïstische actie van een hooggeplaatst Yakuzalid verzoorzaakt frustraties, wat al snel leidt tot uit de klauwen lopende schermutselingen, moordaanslagen en het onder druk komen van machtsposities. Vaak zijn er vergaderingen of diplomatische missies die tijdelijk de problemen oplossen, maar altijd één of meer partijen onbevredigd achterlaten. Wat later komt het zootje opnieuw tot een kookpunt. De jonge gangsters komen bij bosjes om het leven terwijl de (eikelige) leiders vaak ongedeerd blijven. Best cool in principe, maar ja, steeds hetzelfde concept terugzien… is dat leuk? Persoonlijk heb ik me er prima mee vermaakt, maar deze serie past dan ook precies in mijn straatje qua inhoud. Het helpt ook dat The Yakuza Papers vanuit een technisch oogpunt goed in elkaar steekt. De soundtrack is waanzinnig lekker en kreeg ik maar niet uit m’n kop. De cinematografie is dik in orde: de sobere presentatie van de Yakuza meetings en zakelijke gesprekken clasht mooi met de broeierige atmosfeer in de straatscènes, waarbij de verlichting voornamelijk komt van neonborden en de afgevuurde pistolen felroze lichtflitsen veroorzaken.

Ook al is er niet al te veel variatie in het overkoepelende Yakuza Papers thema, dan nog zijn er wel wat subtiele verschillen in de individuele films. In Proxy Wars wordt het speelveld bijvoorbeeld groter, waarbij gebeurtenissen in andere steden gevolgen hebben voor de families in Hiroshima en omstreken. Grotere families worden in het verhaal betrokken en de allianties tussen de personages worden zo nóg ingewikkelder. In Police Tactics spelen de media en de politie een grotere rol, en komen alle Yakuza onder grotere druk te staan. Het eind van dit vierde deel is ook dik in orde en maakte me echt benieuwd naar de conclusie.

Final Episode heeft als laatste film één groot nadeel: het voelt niet echt als een afsluiter. Er is nergens echt een ‘wow’ moment wat de film memorabel maakt, en het lot van veel characters zal onduidelijk blijven. Nu kan dat inhaken op het idee dat de Yakuza-cyclus van geweld nooit zal ophouden, maar als dat een bewuste keuze was dan is dit thema wel heel oppervlakkig aan bod gekomen. De nieuwe richting die de Yakuza in dit vijfde deel wil inslaan, namelijk het vormen van een politieke coalitie om het gewelddadige imago van zichzelf af te werpen is dan weer een hele interessante. Hier wordt helaas niet zo super veel mee gedaan, het is eerder het raamwerk waar de conflicten door ontstaan. Dat is wel fijn en zo, maar conflicten tussen Yakuzafamilies hebben we al genoeg gehad. Iets meer vernieuwing was op dit punt niet verkeerd geweest.

Ook al mag de serie dan niet helemaal super bevredigend eindigen, dan nog is The Yakuza Papers als totaalplaatje pretty goddamn awesome. Vooruit, er zijn nog enkele andere vervolgen verschenen onder de noemer New Battles Without Honor and Humanity, maar we houden het in deze review gewoon bij de initiële vijf titels. Alle delen kort achter elkaar kijken is overigens niet de slimste keuze omdat je dan wel héél erg het ‘more of the same’ gevoel kunt krijgen, maar als je net als ik wel houdt van gangsters, diplomatiek gerommel, backstabberij en ietwat nihilistische thema’s, dan is dit een hele geslaagde reeks die je innerlijke Yakuza weer even tevreden zal stellen.