Bijna tien jaar oud alweer. Long overdue review? Liggen we al zovér achter op de redactie hier? Niets daarvan, een fraaie reissue en een zowaar Nederlandse vertaling van Hush maken de comic weer actueel genoeg om even in de spotlight te jagen. En geloof me, dat is flink terecht. Het is weer een schimmige nacht als zovelen in Gotham City. Langs de stille kades liggen de vrachtschepen stilletjes te dobberen, alsof ook zij onheil verwachten. In de schaduwen zien we een silhouet van het dak springen. Batman! De vleugels gespreid, een blik koelbloedig op oneindig en klaar voor zijn eerste confrontatie in deze miniserie, met een reusachtige, bloeddorstige Killer Croc.

Maar het zou geen miniserie zijn, als Batman niet vermoedt dat er meer achter de ontmoeting met Killer Croc zit dan het oog toelaat. De detective ontdekt al snel een spannend complot om de Vleermuis te decimeren tot Guano-kruimeltjes. Een plot, waarin DC-favorieten als de Riddler en de Joker even langskomen of zelfs een rol in het web rondom de vleermuis lijken te hebben. Maar waar Batman’s ergste vijand (knijp me if you’ve heard that one before), Hush, vakkundig jacht op hem maakt

Bat-noir

Hush is geschreven door Jeph Loeb, die ook de fraaie Bat-noir novel The Long Halloween op zijn conto heeft staan. In tegenstelling tot die meer uitgesponnen en verhalende novel, ligt het tempo in Hush aanmerkelijk hoger en boordevol heftige actie. Dat is maar goed ook, want daar weet een artiest als Jim Lee natuurlijk als geen ander raad mee. Een beetje Marvel-kenner begint bij het horen van zijn naam spontaan het lichaam rechtop te positioneren, de mondhoeken kwijlend te laten zakken, de handen vooruit en richting bookshop te trekken. Lee maakt namelijk zo ongeveer de meest gedetailleerde, pompeuze, overdadige papieren popcorn die je je maar kunt voorstellen. Vrouwelijke heldinnen hebben steevast een taille waar Adriana Lima een moord voor zou doen en borsten die de plastische chirurgie voor een raadsel zou doen staan. En onze eigen Bas Rutten oogt als een mager scharminkeltje dat je zo het speelkwartier in een vuilnisbak omkiepert vergeleken bij de ronde spiermassas waar Batman mee pronkt dankzij Lee.

Ontdek de detective

Terwijl ik proestend lachend mijn koffie sproei over het toetsenbord, wordt ik weer eens vreemd aangekeken door mijn omgeving. ‘Jamaar..’, sputter ik de nieuwsgierige omgeving tegen, ‘Ze bestaan nog gewoon! 22-Pistepirkko’. Nog altijd bespeur ik weinig verandering in de blikken van mijn directe omgeving, en ééntje haalt zelfs zijn schouders op. Die smokkel ik straks even een verrassing in zijn koffie!

Gabbertje en Robbie Williams

Het moet begin jaren negentig zijn geweest, ten tijde van Gabbertje, nachtjes wakkerliggen voor de SNES en wedstrijden puistjes uitduwen (en wie het eerste dan de Take That cd van je zusje weet te raken). Wanneer in het indie-genre (lees-nog niet door 3FM uitgekauwde navelstaarderige gitaarbandjes die op het punt van wereldwijde roem stonden) een Finse delicatesse opduikt. Onion soup heet het ding, en de song bleek een aangename mix van pop en electronica. Na twee magere albums verloor ik ze uit het oog. En plots is daar dan Lime green Delorean. Misschien genoemd naar de auto uit Back to the Future? Het zou zomaar kunnen. Dat de spil van de band, de broertjes Asko en Esa, zelf ook ondertussen nostalgisch terugdenken aan hun begintijd. De Finse 15 minutes of fame waren in de nineties, maar de band zelf stamt al uit begin jaren ’80. En dus willen ze wel eens smachtend een stapje in zo’n oldschool tijdreismachine maken. Lukt het ze de luisteraar op de achterbank stilletjes mee te voeren?

Nooit weggeweest

Wikipedia leert al snel dat de band nooit gestopt is. Eigenlijk om de paar jaar wel een nieuw, lauw ontvangen album produceerde. Lime Green Delorean wordt over het algemeen iets beter ontvangen door de muziekpers. En terecht. Waren Zipcode (1996) of Eleven (1998) obscure indie-albums waar zelfs liefhebbers toch een paar keer op de tanden moesten bijten om er doorheen te geraken, Lime Green Delorean is stukken toegankelijker, en voor 22 Pistepirrko is dat niet zo slecht. Krijgen ze misschien net dat beetje meer succes dat je de sympathieke Finnen gunt.
Gebleven is het stenenkolen-Engels waardoor de Britse en Amerikaanse markten nog altijd niet voor het oprapen zullen liggen. In Europa is dat wellicht anders. De dromerige opener Lights by the highway klinkt qua productie beter dan ooit en zet de luisteraar even op het verkeerde been. Want het album is niet over de gehele linie zo filmisch sferisch en ingetogen. Bovendien mag de productie opgepoetst zijn ten opzichte van eerder, rauwer werk, de fragiele zang laveert nog altijd ergens tussen Sigur Ros en Ozard Henry. Verre van toegankelijk. Neemt niet weg dat luchtige, zomerse popsongs als Broken Toys toch een paar nieuwe fans moeten opleveren. En ook op het artistieke vlak heeft de band niet veel ingeboet, getuige de spacey titelrocker vol geslaagde harmonielaagjes, die doet herinneren aan die andere Scandinavische sensatie, Motorpsycho.

Tandenknarsen in Finland

Voornaamste kritiekpunt op de band blijft toch wederom het Engels, met Dream 1987 als tandenknarsend dieptepunt met bovendien een ongelooflijke Mama Appelsap (‘neenee, je kunt niet bij de buslijn’). Waarom deze song pontificaal vooraan het album is geplaatst, en de veel interessantere titeltrack aan het eind, is mij een raadsel. Lime Green Delorean is niet de comeback van de eeuw, maar veeleer een warm onverwachts weerzien met een oud klasgenootje. Zoéén met wie je je nu de komende tien jaar voorneemt écht eens af te spreken. Maar goed, zoals gezegd, de band is nooit weggeweest, slechts deze reviewer. Fijn om te horen dat ze er nog zijn, want in tegenstelling tot de koffie, is Lime Green Delorean best binnen te houden.

Goed… stiekem toch een oudje dan:

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Friends was een verschrikkelijke serie waar niets, maar dan ook niets goeds uit voortkwam. Een afzichtelijke vluchtige serie voor apathische tv-kijkers, hongerig naar een Goede Tijden Slechte Tijden die wél grappig kon zijn, maar nooit over meer dan sex en dating ging. Flauw. Melig. Studentikoos. Wat heeft zo’n serie, die zelf niet eens de verplichte sitcom excuus allochtoon in de gelederen had, nou in vredesnaam te maken met Marvel’s Black Panther?

Blackpanterploitation

Na een aantal jaren afwezigheid en bijrolletjes in de marge, is het zover. Black Panther krijgt weer nieuw leven ingeblazen. Het is de tijd waarin Tarantino’s Blaxploitation-knipoogjes in Pulp Fiction en Jackie Brown, maar ook Shaft’s remake bioscoopschermen veroveren, en waarin Friends op tv is. Pardon? Jawel. Onderschat nooit de invloed van een succesvolle tv-serie. Want kennelijk lag schrijver Priest voortdurend onder de tafel van het lachen bij het zien van Friends. Met als gevolg dat hij, wanneer gevraagd om de Black Panther te re-animeren, onmiddellijk besloot een karakter, genaamd Ross, in het leven te roepen om de comic van een luchtige, komische noot te voorzien.

Volume 1

In Volume 1, een bundeling van de eerste delen uit de serie (aanvankelijk onder Marvel Knights stempel) maakt de onwetende lezer kennis met koning T’challa van Wakanda, van wie algemeen bekend is dat hij in het Marvel-universum ook wel door het leven gaat als de Black Panther. Zwart, donker, krachtig en voorzien van een leger aan technische snufjes. En twee voluptueuze sexy karate amazones, de Dora Milaje. Een superheld zonder superkrachten heeft de rijke bronnen en vergevorderde technologie nodig om het toch te redden in een universum gevuld met de vele webben, wolvenklauwen, en elastic pants. Ross, een afgevaardigde van Buitenlandse Zaken krijgt de ondankbare taak een beetje op de koning te letten wanneer hij de VS aandoet en hem te begeleiden. Koning T’Challa doet New York aan vanwege een schandaal dat rondom een van zijn charitatieve stichtingen is ontstaan, en om dat tot de bodem uit te zoeken. In zijn afwezigheid wordt er echter een coup gepleegd, en zo raakt Black Panther een banneling in New York. In Volume 2 wordt er op het verhaal voortgeborduurd, en doet Black Panther voornamelijk pogingen zijn land terug te winnen.

What’s next? Rachel in tights?

Eerlijk is eerlijk, hoe knullig het Ross-concept ook klinkt (men neme een hommage aan Friends, en dat is meteen leuk, jippie!), volume 1 pakt verrassend verfrissend uit hierdoor. Het extra perspectief en zijn bij vlagen sterk sarcastische opmerkingen zijn een gouden greep en zorgen voor de luchtige noot, die aan het karakter van T’Challa zelf ontbreekt. De stoïcijnse nukkige held die zijn werk doet, met een quirky sidekick die alleen maar in de weg hobbelt. Shrek Panther? Blackman & Robin? Nee, dat wordt het ook weer nergens. Hoe absurd Volume 1 ook bij vlagen wordt, het levert enkele onvergetelijke scénes op (mijn favoriet: Mephisto en Ross-zonder-broek die geduldig gezamenlijk wachten op de terugkeer van de Panther terwijl het gesprek steeds pijnlijker wordt). Priest heeft zo met deze vijfdelige miniserie een ultieme terugkeer bewerkstelligt van de zwarte icoon-ing en de precaire politieke verwikkelingen in zijn thuisland Wakanda. Niet in de laatste plaats overigens door het grove, sfeerbepalende artwork van Texeira, die helaas in het laatste deel vervangen wordt door Vince Evans, met een meer slicke, aalgladde, plastic-fantastic comicstijl die iets te jolig overkomt.

Volume 2

In Volume 2 kan Marvel de hoge inzet van Volume 1 helaas niet volhouden. Een keur aan wisselende tekenaars halen elke schijn van consistentie uit de comic (er wordt o.a. getekend door: Joe Jusko, Mike Manley, Mark Bright, Jimmy Palmiotti, Vince Evans, Nelson deCastro, en Amanda Connor). Priest tekent nog altijd voor het script. Het verhaal volgt ook hier nog de lijn van Volume1, oftewel, Ross vertelt en plaatst zijn befaamde kanttekeningen bij de gebeurtenissen. De verwikkelingen en het script zijn an sich prima, vermakelijk en de intriges rondom de coup in Wakanda maken er een spannend geheel van. Alleen die tekenstijl. Na een aantal vrij redelijke beginissues, wordt er geswitched naar Mike Manley’s kauwgomballenstijl voor een popco(rn)ic, waarvan zelfs de makers van World of Warcraft zouden zeggen: ‘is dit niet een tikje té kindvriendelijk?’ Personages als Kraven the Hunter of de Avengers kunnen zo’n teloorgang niet meer rechttrekken, noch Priest’s pogingen om er een bruisend verhaal in te pompen.

Bad Mutha

En dan. Nét als je denkt dat het niet meer goed komt, verschijnt enkele jaren daarna Black Panther: Bad Mutha, geschreven door Reginald Hudlin (House Party, Boomerang). Deze heeft een rijke geschiedenis in de filmindustrie en ook dat is te merken. Black Panther is nog altijd even serieus als Nolan’s Dark Knight, en hun kostuums zijn wat dat betreft identiek (zwart met puntoortjes). Hudlin geeft ook onmiddellijk toe sterk geïnspireerd te zijn door de Dark Knight, bij het bedenken van zijn interpretatie van T’Challa. Ross is in geen velden of wegen meer te bekennen. Koning T’Challa zwerft nog altijd door de VS, en doet een team-up met die andere zwarte Marvelheld, Luke Cage. Een onnavolgbaar verhaal volgt vol ninjas, sexy chicks (zijn ze weer), vampieren, en vrijwel elk zwart superheld-personage dat het Marvel universum rijk is. Ware het een film, dan zou een logisch vervolg zijn: zwarte superhelden groep in wording? Hoe dan ook, vergeet een Friends-reunie nou maar, Black Mutha is veel leuker. Een prettige mix tussen ouderwets en door Easton (Thor, Captain America) spetterend in beeld gebracht knokwerk (zie ik niet dat er ninjas in zaten?). Bad Mutha heeft niet de gelaagdheid van Volumes 1 en 2, maar leest lekker weg als een fijne actiefilm. Zo eentje voor op zo’n doordeweeks woensdagavondje als er niets anders op het scherm blijkt als Fr…

Met een redactie vol IT-nerds en labjassen verdient een band met bakkebaarden en modieuze, vette retro-zonnebrillen onze redactievergaderingen altijd wat extra aandacht. Zelfs als de band is geformeerd rond de arrogante Liam Gallagher. Na de zoveelste ruzie vertrok broertjelief Noel uit Oasis, waarmee die grote Engelse band ophield te bestaan. Oasis, bekend van de britpophype begin jaren negentig was op dat moment al jaren beruchter om de verwikkelingen rondom de beide broertjes dan om hun songs. Het is dan ook niet moeilijk voor te stellen dat een nieuwe band eindelijk een frisse nieuwe stap betekent in je carrière na twintig jaar gevangenschap in rockmonster Oasis-Rex. Opluchting. Een zucht van verlichting. Liam zou een nieuwe band beginnen, en amper anderhalf jaar na de tumulteuze uiteenspatting, is er dan Different gear, still speeding.

Drugs en hoes-design

Zo afzichtelijk als de hoes wordt de muziek nergens. Zo gewaagd als die hoes overigens ook niet. Beady Eye blijkt namelijk ook eigenlijk in essentie niets meer en minder dan ‘Oasis zonder Noel’. Andere naam, zelfde wijn in het pak. Toch zijn er wel verschillen. Liam is zichzelf meer een zanger dan een zeurdere neuzelaar gaan vinden, en doet werkelijk pogingen om eens te zingen. Ook de productie is bij vlagen luchtiger dan voorheen, hetgeen vooral op meeslepende ballads als Kill for a dream goed werkt. De rocksongs missen dan weer bij vlagen de overdadige bombast waar de albums van Oasis juist vaak aan ten onder gingen.

Beatles, beatles, en beatles

Qua songs is er slechts een minieme koerswijziging waarneembaar. Schurkte Oasis vaker tegen the Beatles aan, Liam zoekt het liever in de jaren zeventig, wanneer de drugs eindelijk grif hun opwachting doen. Het hoekig rockende Wind up dream had van Kula Shaker kunnen zijn bijvoorbeeld, en het opwindende Millionaire is bluesier en rootsier dan Oasis ooit is geweest. Het bijzonder radiovriendelijke The roller, één van de meest catchy nummers op het album, zou zomaar Liam’s Let it be kunnen worden (wel Beatles, toch jaren 70). Al blijven Beatles-referenties volop aanwezig. Verrassend is wel dat de tracks die het meest aan Oasis refereren, niet altijd de meeste succesvolle tracks op het album zijn (zoals de monotone rocker Beatles and stones), al is Four Letter Word een aangename uitzondering.

Noel – Liam: 0 – ehm.. 0,6

Het lijkt of broer Liam zijn ultieme vorm nog moet vinden. Hij zal best een paar albums flink moet stoeien met verschillende stijlen om definitief met zijn verleden te kunnen breken. Different gear, still speeding overtuigt dus niet over de gehele linie. Maar ja, Oasis deed dat sinds What’s the story, morning glory zelf ook al eeuwen niet meer.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Wanneer een artiest een kamer vol captain America-figuurtjes heeft staan en doeken vol ermee kladdert, is het een kwestie van tijd voor zo iemand de revue passeert op Dorkside. Daniel Johnston is zo iemand. Een talentvol singer/songwriter uit Waller, Texas die al sinds de jaren tachtig aan de weg timmert. Nou ja. Sort of. Maar daarover later meer.

Van McD tot MTV

De documentaire ‘The devil and Daniel Johnston’ vormt een autobiografie van zijn leven tot 2005. Want, jawel, de beste man leeft nog steeds en kwakt nog altijd fijne albums vol. Begin jaren tachtig begint hij in de kelder van zijn ouders tapes vol te jammeren met zijn ongepolijste rauwe vocalen en brak orgelwerk. Die tapes deelt hij grif uit aan bevriende bandjes, en eigenlijk iedereen die hij tegenkomt. Al snel is hij een fenomeen bij de McDonalds, waar hij op dat moment werkt. Maar er is iets met zijn muziek. Zijn stem is ontzettend breekbaar en zijn gitaarwerk onnavolgbaar omdat hij orenschijnlijk amper maat lijkt te houden. Het geeft zijn muziek die unieke stempel die zoveel indruk maakt. Maar is het nou werkelijk goed? Daniel is namelijk manisch depressief, en met de snelheid waarmee hij van stemmingen wisselt, slingeren zijn creatieve hersenspinsels ook tussen hopeloos prut en ongekend briljant. Het blijft altijd de vraag in hoeverre zijn stoornis bijdraagt aan zijn muziek. Toeschouwers bij optredens weten doorgaans niet of het nu werkelijk goed is wat ze zien en horen op het podium, of dat ze het goed dienen te vinden vanwege sympathieke, meelijwekkende overwegingen? Niets van dit alles. En zoals gezegd, op zijn best zijn de songs van Daniel briljant. Dat ontdekt de wereld al snel wanneer grote namen als Kurt Cobain van Nirvana plotseling Daniel als grote invloed noemen. Niet dat Daniel doorbreekt, maar de lo-fi muziekscene, de thuisknutselaars met een tapedeck en een tweedehands gitaartje met dito snaren, omarmt hem ruimhartig.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Niet kunnen musiceren is geen hindernis

In de documentaire wordt een beeld geschetst van zijn prille beginjaren tot 2005, rijkelijk doorspekt met commentaar van familieleden, bevriende bandjes, ex-managers en de vrouw-waarvan-Daniel-dacht-dat-het-zijn-vriendin-was-maar-die-dit-zelf-niet-wist. En wát voor leven maakt de artiest Daniel mee. De artiest, die de Beatles roemt als dat ze een prima begeleidingsband voor hem zouden vormen. Als er iets uit de documentaire krachtig naar voren komt, is het zijn onuitputtelijk geloof in zijn eigen artiestieke waarde. Nu is die ook niet gering en met zijn nu al legendarische cultheldenstatus heeft hij het in zekere zin ook bereikt, maar zelden zag je zo’n granieten overtuiging dat de top zodadelijk zal worden bereikt omdat je een geboren kunstenaar bent. Ook al kan hij niet gitaarspelen, Daniel vervangt doodleuk zijn piano daags voor een optreden door een gitaar omwille van zijn imago. Ook al kan hij niet spelen. Dat is toch geen hindernis voor een ware artiest! Maar hoe mooi ook om de keerzijde te zien achter de man en zijn liedjes. De tragische perikelen en de impact op zijn directe familieleden. Of hoe zijn grootste fans uit bevriende bands hem uiteindelijk even liefkozend haast om zeep helpen en door een diep dal laten gaan nadat ze hem in contact brengen met de nodige psychotische substanties, die zijn fragiele brein net dat extra zetje geven dat het niet kan gebruiken.

Fraai

The devil and Daniel Johnston is een prachtig document over een bijzonder singer/songwriter, en zijn zijdelings inkomstenbron, het verkopen van tekeningen van Captain America en oogbollen (en waarmee hij menig art-galerie wereldwijd mee weet uit te verkopen). Mooi, omdat het naast de kleurrijke anecdotes en de lofbetuigingen van diverse grote namen uit het indie-genre ook de diepe dalen laat zien waardoor de mentaal fragiele artiest gaat, en de indruk die het op zijn omgeving maakt. En of het nu een sympathieke cultheld is  met een eigen visie of gewoon een koppige gek, het levert een onwaarschijnlijk intrigerende autobiografie.

Vooruit, voor al jullie beginners in Daniel Johnstonland:

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Gimmicks zijn belangrijk. Van het chagrijnig geprevel van de bloempotbroertjes van Oasis tot de bril van Elton John, ze moeten de band onderscheiden van de kleurloze middelmaat. Sommige vallen in de categorie ‘karikaturaal’, zoals het anonieme personage in het populaire spel Guitar Hero, waarvan iedereen weet dat dit hardrockgitarist Slash is vanwege zijn iconische hoge hoed.

Guns’n'wie?

Begin jaren negentig schreef Slash liedjes in de hardrockgroep Guns’n’Roses samen met Axl Rose (van die andere gimmick, de bandana). Maar zo snel als hun wereldfaam groeide, rezen ook de ego’s binnen de band. Al snel stort het kaartenhuis in. Axl spendeerde veertien jaar en 13 miljoen dollar (!) aan de tenenkrommende cd Chinese Democracy, Slash’ voornaamste job was lead-gitarist bij Velvet Revolver. Nu die band zonder zanger zit, besloot hij werk te maken van een solo-album. Maar kan Slash naast dubieuze fashion-statements ook fraaie rocksongs uit die hoge hoed toveren?

Solo-album

Opvallend is dat dit album Slash heet, maar de show volledig door anderen gestolen wordt. Noem het vreemd. Noem het kennis hebben van de hoed en de rand. Ofwel, beseffen dat je geen groot zanger bent en dat je beter collega’s uit legendarische en contemporaine bands kunt inhuren. Zoals Ozzy Osbourne, Lemmy van Motörhead of Andrew Stockdale van Wolfmother. Slash houdt zijn gitaarsolo’s opmerkelijk kort en beperkt zich tot wat scherpe riffs. Slechts in het muzikale What’s this (met Dave Grohl) zet hij even de hoed van orkestmeester af om te laten horen wat hij allemaal kan. Verder krijgen de gastmuzikanten alle ruimte. Zo klinkt Ghost (met Ian Astbury van The Cult) als een doorsnee nummer van The Cult, en is Gotten gladde softrock die van Adam Levine’s Maroon 5 had kunnen zijn.

En?

Maar hoezeer Slash en zijn gasten ook onder één hoedje spelen, het songmateriaal is niet overtuigend. De muzikale stijlen liggen te ver uiteen. De overwegend bluesy hardrock is té gedateerd en té middle of the road. Je hebt het allemaal eerder en beter gehoord. Misschien toch een ander hoofddeksel? Een bandana wellicht?

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Zeven lange jaren zaten er tussen het wisselvallige album 100th Window en het recentelijk verschenen Heligoland. Het zou zomaar kunnen dat het moeizame opnameproces de bandleden van Massive Attack aan het twijfelen hebben gebracht of ze de vereiste creativiteit voor een volgend meesterwerk nog wel in zich hadden.

In de prullenmand

Aan de welwillendheid van de gastvocalisten heeft het niet gelegen. De triphoppioniers uit Bristol hebben wel vaker gastvocalisten ingehuurd om de voorgeprogrammeerde beats en baslijnen te vergezellen, maar nooit zoveel. Alleskunner Mike Patton, rapper Mos Def, Cocteau Twins-zangeres Elizabeth Fraser (inderdaad, van de grote hit Teardrop), allen werkten mee, om vervolgens hun bijdrage afgekeurd te zien door het creatieve duo achter Massive Attack, Robert ‘3D’ del Naja en Grant ‘Daddy G’ Marshall. Minstens één dubbel-album aan materiaal werd weggegooid.

Tijdbom

Ondertussen tikte de tijd weg. Vergeet niet dat in zeven jaar tijd enthousiast puberende fans veranderen in gehoorzame burgers met banen. Op een nieuwe generatie zou dan Massive Attack’s duistere triphop anno 2010 wel eens akelig gedateerd kunnen overkomen.  Fans hadden in ieder geval de hoop op een nieuw album al opgegeven. Toen het was volbracht, waren de verwachtingen hooggespannen, ook vanwege de grote impact van het derde album, Mezzanine. Tel daarbij op dat de crème de la crème van de alternatieve muziek meedoet, zoals Tunde Adebimpe (TV on the Radio), Damon Albarn (Blur), en Guy Garvey (Elbow). Toch lijkt de creatieve visie vanuit het Massive-kamp minimaal te zijn geweest, want bijvoorbeeld Splitting the Atom en de fraaie popsong Saturday Come Slow dragen eerder het stempel van Damon Albarn dan van Massive Attack.

Eindoordeel

Opener Pray for Rain begint broeierig, sfeervol en diens trage, subtiele opbouw doet even vermoeden dat Heligoland wellicht Mezzanine gaat benaderen. Het vervolgens te drukke, jachtige, en toch te uitgeblust klinkende Babel maakt met die gedachte korte metten. Aan de productie ligt het niet, die is warm en helder, maar helaas wel zonder het authentieke LP-gekraak waar Mezzanine in werd gedrenkt. Een enkele uitschieter (Paradise Circus) en enkele aardige nummers die weinig indruk achterlaten blijkt de eindbalans. Tot in 2017 dan maar?

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Geen idee waar ik het destijds gehoord heb, maar ik ging er jarenlang van uit dat Delicatessen een vrij nare film was met flink wat ranzige/shockerende onderdelen. Iets met mensen die werden opgegeten en een hoop bijkomende (ongetwijfeld bloederige) ellende. Het zegt misschien te veel over me dat ik ondanks dat vooruitzicht alsnog een kijkje wilde nemen, en verrek… ik werd aangenaam verrast. Voor mij ontvouwde zich juist een zwarte komedie met een absurde en tegelijk charmante kern. Een film waarin alsnog mensen worden opgegeten, vooruit. Waren die geruchten van vroeger toch niet 100% incorrect.

Na een sinistere intro en hele gave opening credits wordt al snel duidelijk dat de wereld van Delicatessen geen gezellige plaats is. Ruïnes zijn zichtbaar aan de horizon, een ongezond ogende waas hangt over alles heen en fatsoenlijk voedsel is een luxe geworden. Het is fijn hoe nooit wordt uitgelegd hoe de wereld tot dat punt is gekomen; de film creëert een eigen universum dat op zichzelf staat en niet in een specifieke tijdsperiode hoort. Voornamelijk gebruik maken van ouderwets ogende machines en technologie maakt alles ook net iets… schattiger. Het kleurenpalet is voornamelijk oranje en bruin, wat vermoedelijk na een tijdje wel vervelend wordt, maar wel meteen een passende sfeer neerzet.

De film wist me al snel te amuseren, ook al is de setting dus niet de vrolijkste. Vooruit, het zal helpen als je gevoel voor humor een beetje cru is. Anders kun je misschien niet grinniken om een dame die steeds op de meest omslachtige manieren zelfmoord probeert te plegen, of twee mannen die bovenop een dak in een doodsstrijd gewikkeld zijn met de televisie-antenne als wapen, terwijl een vrouw op een lagere verdieping instructies uit het raam schreeuwt om de antenne zo te positioneren dat deze de beste ontvangst op haar toestel geeft.  Ondanks een hoop geslaagde momenten is Delicatessen geen comedy te noemen, daar is het te absurd en ook wel grimmig voor af en toe. De meest creepy dingen komen overigens niet in beeld, dus je hoeft niet bang te zijn voor bloederig hak- en prakwerk. Fans daarvan kunnen bij de 3e Pusher film terecht.

Maar het verhaal verdient wat meer aandacht, gewoon omdat het gegeven zo heerlijk afwijkend is. We volgen de levens van enkele gezinnen die in een oud en uit elkaar vallend appartementencomplex wonen, ergens buiten de grote stad. De huisbaas is tegelijk ook de eigenaar van de slagerswinkel op de begane grond, en weet die twee functies prima te combineren door nieuwe huurders om te toveren tot smakelijke stukken vleeswaar. Deze worden vervolgens weer verkocht aan de vaste bewoners, die zich tegelijk schuldig voelen maar een gevulde maag belangrijker vinden dan het welzijn van hun medemens. Toch is hun bestaan niet helemaal zeker; als er geen nieuwe hapje- euh, huurders  beschikbaar zijn dan moet de slager maar een keuze maken uit zijn vaste klantenkring.

De bewoners zijn lekker verschillend. Het standaard gezinnetje met een grootmoedertje en kids die in de categorie ‘belhamelsch ende kwaejonghens’ vallen, twee uitgebluste broers die muziekdoosjes maken, de eerder genoemde suïcidale dame die denkt dat ze stemmen hoort en haar high-society man, een oude knakker die in een vochtige kamer woont vol met slakken en kikkers… Het is een aparte verzameling met lekker overdreven karakters die duidelijk van elkaar te onderscheiden zijn en allemaal wat toevoegen.

Als de nieuwe huurder Louison (Dominique Pinon) intrekt zullen er dingen voorgoed gaan veranderen. Julie, de dochter van de slager probeert hem te beschermen voor haar vader, de agressieve postbode is jaloers op de aandacht die Louison van haar krijgt, en vadertjelief zit in dubio omdat deze nieuwste aanwinst een goede klusjesman blijkt te zijn en eerst het appartementencomplex op mag knappen voordat hij aan het spit gerijgd wordt. Uiteindelijk komt alles in één gestoorde avond tot een chaotische conclusie.

Bij het kijken van Delicatessen had ik constant een frustrerend gevoel van herkenning dat ik niet thuis kon brengen. Het kleurgebruik, de wat onwerkelijke locaties, de vreemde personages… Waar had ik dit nou toch eerder gezien?? Uiteindelijk besefte ik me dat dit aanvoelde als een combinatie tussen Amelie, Little Shop of Horrors en Alien : Resurrection. Beetje vreemde mix, maar vooruit. En uiteindelijk niet eens zo gek, want wat blijkt nou… regisseur Jean-Pierre Jeunet was ook de man achter 2 van die 3 producties. Van een zekere consistentie in stijl is dus wel te spreken, en het wordt toch maar eens hoog tijd om zijn 4 jaar later uitgekomen ‘La cité des enfants perdus’ te checken. Benieuwd wat hij daar van gemaakt heeft.

Delicatessen was een bijzonder aangename verrassing. De perfecte verhouding van absurd, hilarisch en wickedly twisted. Een smakelijk hapje voor de fijnproever.

Ah. Twintig jaar geleden. De tijd van dikke lagen Clearasil op vet-geisers, Milli Vanilli als the-next-best-thing sinds Michael Jackson, en mijn poging tot breakdance die eruitzag als een defect rondtollende ananas op Cowabunga-Bart’s nieuwe single, Do the Bartman. Toen the Simpsons écht grappig en ondeugend waren. Tijden veranderen, en de serie is de laatste jaren door het publiek regelmatig vergruisd. Onder meer omdat er inmiddels geen grijze hersencel meer in Homer’s brein valt te bespeuren. De Halloween-episodes vormden echter altijd een uitzondering. Niet verwonderlijk, de schrijvers konden hier hun fantasie laten varen met verrassend creatieve resultaten. Van onvergetelijke filmparodieën (een real-life Homer in een Tron-parodie of King Kong Homer) tot gedichten van Edgar Allen Poe (The Raven) of scherpe maatschappijkritiek (zo keken Kang en Kodos uit over een door hen verwoeste aarde, zich verwonderend waarom ze niet als bevrijders onthaald waren, een politiek incorrecte knipoog naar Bush en de Irak-oorlog). De karakters hoefden niet kindvriendelijk te zijn, en de grenzen van de serie werden opgerekt. Dit jaar’s aflevering begint met een aantal iconen uit de horror, o.a. Dracula en Frankenstein, die opgelucht over straat zwalken tijdens Halloween. De enige avond in het jaar dat ze ongestoord over de straten van Springfield kunnen dolen. Gepest door Jimbo en consorten over hun ouderwetse kostuums, besluiten ze nieuwe kostuums te halen en weldra maken Harry Potter en Spongebob de straten onveilig. Ze belanden op een feestje bij huize Simpsons, en spoedig is er de bloedige aftiteling, met een leuk gevonden ‘XX’ op het scherm. Tijd voor drie verhalen vol jubilerend bloed.

Dial M for Murder (or dial # to return to main menu)
Met deze spitsvondige titel begint de masters of non-sense hun eerste verhaal, een hommage aan Alfred Hitchcock, the master of suspense. Feitelijk incorrect, want het verhaal lijkt meer over Strangers on a train te gaan, maar goed, een comicbook-guy (of Dorkside-reviewer) die daarover zeurt. Lisa is verbolgen wanneer de lerares haar een keer overslaat, en beklaagt zich bij broerlief Bart. Bart, zelf al twintig seizoenen niet op zo’n goede voet met mrs Krabappel, sluit een sinister pact met haar. Als Lisa nu Krabappel een streek levert, doet hij dat met mrs. Hoover. Geheel in zwart-wit gestoken, en als fan van Hitchcock, is de Halloween-episode al meteen goed begonnen. Het is genieten als Bart Ome Alfred (die zoals bekend zelf altijd in zijn films een keer een bijrolletje had) van zijn eigen décor van North by Northwest laat tuimelen, als scénes overgaan als in de serie ‘Alfred Hitchcock presents.. ‘ met een silhouet van de meester zelve of tijdens de klassiek Alfrediaanse bedreiging in de speeltuin.En ofschoon ik aardig wat Hitchcock’s heb gezien, weet ik zeker dat zelfs ik niet alle hints en verwijzingen heb opgemerkt. Ken je echter Hitchcock niet, besteed dan de eerste tien minuten van de Halloween aflevering maar even in de filmencyclopedie om erachter te komen welke films onmisbaar zijn voor elke filmliefhebber (tipje: North by Northwest en Psycho, om mee te beginnen).

Don’t have a cow, mankind
Met een stevige verwijzing naar Bart’s eerste zinnetje, trekt het tweede deel van start. Alsof de schrijvers lijken te hebben willen zeggen, na de klassieke periode volgt een nieuw begin. De tweede aflevering sluit dan ook bij recentere en hippere films aan die bij een jonger publiek zeker bekend zullen zijn. Krusty Burger heeft een nieuwe hamburger op het menu, een vlezige klomp varkensgriep op een droog broodje. Het vernieuwende recept blijkt echter voorzien van een vervelend neven-effect: je wordt er wel een boosaardige zombie van. Zo ongeveer ’28 days later’ is gans Springfield verworden tot brain-burgersna(c)kende zombies. En terwijl buiten zombie-Ralph zichzelf opeet, moeten de Simpsons zien te overleven in een vijandige wereld. Tien minuten lang is het buitelen over referenties naar films als Zombieland, 28 whatever’s later, Dawn of the Dead (remake versie), en I am Legend. Genoeg voer voor bloeddorstige horror-insiders en Simpson-fans die weleens het hoofd van Apu’s lijf getrokken willen zien. Ook wemelt het van de fijne quotes in het tweede deel, zoals wanneer Rainier Wolfcastle, Simpsons’ eigen Schwarzeneggert, de familie met getrokken pistolen te hulp schiet om luttele secondes later door zombies te worden verscheurd. Homer schudt zijn hoofd: ‘Alweer een politicus die zijn belofte niet houdt’. Priceless. En zo zijn er nog talloze te vinden in het meest ‘komische’ deel uit dit jaar’s Halloween-aflevering.

There’s no business like Moe’s business
En na een klassiek begin gevolg door een hip tussenstuk, is het dan de tijd uiteen te zetten wat ons verder nog in komende Simpsons te wachten staat? Wat volgt, is het meest originele stukje in Treehouse XX. Op de eerste plaats, omdat er amper geparodieerd wordt. Ten tweede, omdat het de eerste musical is van alle Halloween-episodes.  Het doek gaat opzij, en de musical begint te Moe’s. Homer spiest zichzelf op een vat bier in de kelder per ongeluk, en zijn bloed sijpelt in het bier. Vreemd genoeg blijkt het als een krachtige afrodisiac te werken in combinatie met het goudgele Duff, en Moe beleeft zijn hevigste opleving sinds de Flaming Moe’s. Echter geen Aerosmith op bezoek nu, Moe zingt zijn eigen liedje wel. Of eerder, een serenade richting Marge om haar hart te winnen. D’oh no! Toegegeven, de liedjes bevatten sterke teksten en met name Homer’s moment in de spotlights steelt de show, maar het derde deel voldeed niet geheel aan de verwachtingen. Misschien omdat de musical iets te veel deed hopen op een tweede Sweeney Todd met een op hol geslagen Moe die zodra Homer als een overrijpe sinaasappel was uitgeperst, in Chief Wiggum of Apu een nieuwe bron voor zijn geheime ingrediënt zou zien. Het derde deel vormt een vreemde eend in de bijt omdat er verder niemand écht doodgaat, en de kijker niet tot zijn oksels in afgehakte ledematen en soppend in het bloed komt te staan. Het is en blijft een toneelstuk voor de burgers van Springfield. Misschien omdat de makers geen enkele andere kans zagen Kang en Kodos in de aflevering te kunnen verwerken? Originaliteitsprijs van deze Treehouse of Horror, die wint dit deel wel, maar na twee bloedige tafereeltjes blijft de horrorlustige kijker met kleine vraagtekentjes achter over dit stukje M-oëzie.

Dus..
Zoals bij de beste episodes, worden de Martin Princes en Doctor Frinks het er niet over eens. Comicbook-guys op ‘het net’ geven de aflevering een dikke acht, Millhousjes vonden het weer niets. De katholieke kerk in de VS was in ieder geval niet blij met een snedige vondst uit het tweede deel, die ik niet zal verklappen. De animaties zijn beter dan ooit, en alle vaste elementen van de Halloween afleveringen (o.a., Kang en Kodos, het vernachelen van de namen van alle medewerkers) zijn verder eveneens aanwezig. Natuurlijk, het is niet continu schaterlachend over de vloer rollen van het lachen. Het nieuwe is wel van the Simpsons af, zelfs van de Halloween-afleveringen. En ja, een beetje horror-fan bedenkt al snel dat ze wellicht ook een District 9 spoof met Kang en Kodos hadden kunnen maken, een Twilight rip-off met Lisa, het vegetarische vampiertje, of een 30 days of night parodie wanneer Burns zijn oude zonneschotel nogmaals de zon laat blokkeren. Ideeën te over, en dan blijkt maar weer dat dertig minuutjes verdomde kort zijn. Toch valt er genoeg ouderwets te genieten, en zit elke deel vernunftig in elkaar. Een waardig twintig-jarig jubileum voor de Halloween-afleveringen. Of ben ik nu slecht nostalgisch, bedwelmd door de kleffe geur van Clearasil?