Vooruit, ik geef het toe. Misschien was het toch wat lastig voor de gemiddelde kijker om vanaf het eerste moment compleet verliefd te worden op het eerste seizoen Boardwalk Empire. Je moest al wel een interesse hebben in het Amerika van de jaren 20 of een geduldige kijker zijn om de wat trage opbouw en soms onduidelijke motivaties van de karakters voor lief te nemen. Nu ik mijn medicatie eindelijk weer eens op reguliere tijden inneem kan ik me dat iets beter voorstellen. Maar voor de twijfelaars en afwachtende types is er goed nieuws! Het tweede seizoen Boardwalk heeft niet alleen een hoger tempo, maar is ook nog eens een stuk heftiger en boeiender geworden. Het is hiermee uitgegroeid tot een bizar sterk crime-drama dat niet bang is om dingen lekker overhoop te gooien. Een zeer bevredigende kijkervaring waar de concurrentie echt nog wat van kan leren. Vanaf dit punt volgen spoilers over seizoen 1!

Het is natuurlijk niet zo dat het eerste seizoen Boardwalk niets te bieden had. Integendeel! De looks, de muziek, de outfits, de uitgebreide cast en de volwassen materie waren allemaal van een hoog niveau. Maar kijkers die een wekelijkse dosis actie verwachtten en hoopten op een Sopranos in de roaring twenties moesten ongetwijfeld even slikken. Nu het tweede seizoen dan achter de rug is blijkt pas hoe belangrijk de opbouw was die eerder plaatsvond. De situatie waar seizoen 1 mee eindigde was dan misschien niet super intens, maar al snel worden dingen een stuk interessanter als hoofdpersoon Nucky Thompson verdacht wordt van verkiezingsfraude, waardoor zijn machtspositie ineens een stuk zwakker wordt. Wie zal hem nog steunen nu dingen de verkeerde kant op lijken te gaan? Zijn als een zoon beschouwde rechterhand Jimmy Darmody in ieder geval niet, die heeft zich aangesloten bij Nucky’s mentor The Commodore. Dit oude fossiel ziet een kans om Atlantic City voor zichzelf te claimen en zo wat oude rekeningen met Nucky te vereffenen. Een heftige showdown lijkt hiermee onvermijdelijk, en als de kogels eenmaal rond gaan vliegen… ooh boy. Bereid je maar voor op een paar grote verrassingen. Na meerdere afleveringen bleef ik geschokt, met open mond achter. Geen wonder dat ik nu zo veel kaakproblemen heb. Maar het was het waard!

De cast is nog steeds indrukwekkend groot en wordt alleen maar groter. Charlie Cox is een zeer welkome toevoeging als de Ierse jongeman Owen Slater die Nucky’s nieuwe muscle man wordt. De classy Julianne Nicholson is de US Attorney genaamd Esther Randolph die druk op Nucky zal zetten vanuit een niet-criminele hoek. Ze is losjes gebaseerd op Mabel Willebrandt, over wie ik in het fijne boek Last Call ook al kon lezen. En petje af voor het genie die dacht aan William Forsythe om de super intimiderende slager/gangster Manny Horvitz te spelen.
De vaste personages worden op goede manieren uitgediept. Nucky en Jimmy zijn nog steeds de sterren van de show, en vooral Jimmy wist mijn aandacht te grijpen. Steve Buscemi is nog steeds een plezier om te bezig te zien, maar Michael Pitt krijgt dit keer gewoon interessantere dingen om te doen. Kelly Macdonald’s personage Margaret komt eindelijk uit haar schulp en voegt nuttige dingen toe. Vooruit, de aflevering waarin ze haar familie opzoekt is een beetje lame, maar een grotere focus op religie en de wrange dingen die daar bij komen kijken vond ik wel interessant. Enzovoort. Er zit geen zwakke rol tussen, maar als ik alle belangrijke castleden langsga dan zit ik hier morgen nog. Hoe dan ook is de tijd die gespendeerd wordt aan de vele personages best goed verdeeld. De types die we het minst zien (zoals Capone en Rothstein) lijken vaak iets boeiender, maar ik vind het juist prettig dat we de focus niet ligt op de figuren die ook echt hebben bestaan. Zo blijft het toch wat spannender wie de eindstreep nu wel en niet gaan halen. En bij deze nog even een respectvolle buiding voor Erik Weiner wiens character Agent Sebso voorheen het loodje legde: zijn op zijn rol gebaseerde nummer is hilarisch en een dikke knipoog naar de serie zelf. (Pas alleen op spoilers bij de Related Videos aan de rechterzijde)

Een fijne verbetering in seizoen 2 is dat we wat vaker de deur uitgaan. Voorheen speelden veel scènes zich af achter gesloten deuren, en als we dan wat frisse lucht gingen happen was het op de steeds terugkerende boardwalk-set. Nu is er meer variatie in de gebruikte locaties en de serie lijkt zo echt z’n benen verder te strekken. Gaaf hoe het Nucky bijvoorbeeld lukt om in Ierland deals te maken waarbij wapens voor drank worden omgewisseld. Boardwalk Empire vergroot hiermee z’n speelveld en houdt mij zonder moeite aan de buis gekluisterd. Dat er daarnaast ook aandacht is voor thema’s als religie, racisme, immigratie en de tegenwoordig primitief lijkende ziekenzorg maakt de serie alleen maar krachtiger.

Seks en geweld zijn nog steeds aanwezig, al is het eerste wat afgenomen en het tweede iets groffer geworden. Het is prettig dat er niet meer zo veel focus ligt op rondhuppelende dames met beperkte kledij, omdat het soms wat afleidt van het materiaal zelf. Het is natuurlijk een slimme manier om de mannelijke kijker elke week terug te lokken, maar de serie heeft het niet (meer) nodig. Ik vermoed dat dit element daarom wat terug is geschroefd, de kijkers die zijn blijven hangen gaan gedurende seizoen 2 echt niet afhaken. Daar is het materiaal gewoon te goed voor. Nah ja, als je bestand bent tegen een paar gewelddadige momenten. Een brute afrekening in een vies café was echt even slikken, en hopelijk ben je niet aan het eten tijdens de realistisch ogende scalpering.

Uiteindelijk heeft Boardwalk Empire zich weten op te bouwen tot een van de grote namen in het huidige televisieaanbod. Dit tweede seizoen staat helemaal in het teken van Jimmy’s rise to power en een in het nauw gedreven Nucky. Een sterk uitgangspunt dat niet gerushed wordt, maar zich op een indrukwekkend fijne manier ontvouwt. En als de laatste aflevering afgelopen is zal de dynamiek van de serie weer heel anders zijn. Een situatie die kijkers nogal verdeelde, maar ik geef de makers graag het voordeel van de twijfel. Hoe dan ook is dit seizoen op zichzelf gezien een extreem sterk stukje televisie geworden. Die roaring twenties mogen van mij nog een stuk langer blijven duren.

Een tweede kans. Je leven opnieuw beginnen en daarin andere keuzes maken, met uiteindelijk een nieuwe jij met nieuwe ervaringen als gevolg. We hebben er vast allemaal wel eens aan gedacht. Hoe zou jouw leven er anders uit gaan zien? En wat nou als je contact zou kunnen maken met een andere versie van jezelf? In Another Earth, een indie productie uit 2011, worden dit soort vragen ineens een stuk relevanter als er (zoals de titel al doet vermoeden) een andere Aarde opduikt. Say whaaat?

In Another Earth leren we Rhoda Williams (Brit Marling) kennen, een jongedame die een succesvolle toekomst tegemoet gaat. Tot ze ietwat aangeschoten naar huis rijdt en op de radio een vreemd bericht hoort: er is een nieuwe planeet in ons zonnestelsel ontdekt, een die verdacht veel wegheeft van de Aarde. Hij is zelfs met het blote oog te zien. Rhonda, met een voorliefde voor astronomie, raakt even afgeleid door dit bizarre nieuws. En dat korte moment is genoeg om het leven van William Mapother (John Burroughs) en dat van haarzelf overhoop te gooien.

Sci-fi freaks opgelet; Another Earth is geen actiespektakel met sexy CGI en freaky aliens. Voor een 2Aard2Furious moet je toch echt ergens anders wezen. Dit is in de kern gewoon een sobere dramafilm die soms wat aan 21 Grams doet denken; een verhaal over schuld, boetedoening en hoop. Twee levens die verstrengeld raken en die op een kromme manier van elkaar afhankelijk gaan worden. Het feit dat er een kopie van onze planeet door de ruimte zoeft is niet de kern, maar het is erg fijn hoe deze in de meeste buitenscènes op de achtergrond te zien is en daarmee altijd z’n aanwezigheid laat gelden.

De momenten dat deze mysterieuze nieuwe wereld wél relevant wordt zijn dan weer erg boeiend. Contact maken geeft problemen, maar het moment waarop dat wel gebeurt is bijzonder effectief. De flarden aan discussies in de media over deze tweede Aarde en de filosofische vraagstukken die het met zich meebrengt zijn ook erg tof. Als het drama-element tegen het eind dan een climax bereikt, komen alle elementen uit de film mooi samen. Misschien iets te makkelijk, zul je als cynische kijker mogelijk denken, maar het laatste shot van de film is dan weer een geniaal moment dat alles overhoop gooit. Het beste eind van de films uit 2011 die ik tot nu toe heb gezien, een waar ik uren later nog bij stilstond.

Another Earth is geen gezellige film die je met z’n tweeën op de bank kijkt tijdens het eten. Je moet echt wel even zin hebben in drama, kille cinematografie, soms een tikkie amateuristisch acteerwerk en een sci-fi element dat soms frustrerend subtiel wordt gebruikt. Al met al is Another Earth bij deze jongen goed bevallen, en het feit dat het een debuutfilm is (de regisseur is de Amerikaan Mike Cahill) maakt het alleen maar extra indrukwekkend. Het enige gevaar is dat je tijdens en na het kijken stil gaat staan bij enkele existentialistische vraagstukken. Wat nou als er écht een andere versie van mij ergens rondloopt? Zou hij gelukkiger zijn? Betere keuzes hebben gemaakt in het leven? Of, ergste van allemaal, precies hetzelfde zijn als ik? Dingen die je ‘s nachts wakker kunnen houden, als je niet oppast. Al weet ik zeker dat een andere Dorkside nooit op kan tegen deze versie. Laten we eerlijk zijn.

Met de 31e oktober in het vooruitzicht wordt het horror-genre een stuk relevanter. We hebben recent al gekeken naar een specifiek soort horrorfilm, maar monsters, geesten of camera-gimmicks zijn niet altijd nodig om de kijker zich ongemakkelijk te laten voelen. Een film die een grotere emotionele impact op me had recente horrorwerkjes kreeg dat voor elkaar zonder bovennatuurlijke dreigingen of jumpscares. De uit 1998 afkomstige Franse productie Seul Contre Tous (I Stand Alone) is naarder dan welke geest-, slasher- of monstermovie dan ook. Het kruipt onder je huid en laat je op het eind als ellendig hoopje kijker achter. Dit is pas materiaal voor Halloween zeg!

Philippe Nahon speelt The Butcher, de hoofdpersoon wiens echte naam we niet leren kennen. De opening van de film vertelt ons wat meer over zijn achtergrond: hij heeft een dochter die doofstom is, de moeder heeft hen beide verlaten. Door een misverstand belandde de slager in de gevangenis. Na enkele jaren kwam hij vrij, maar aangezien zijn dochter in een instituut is opgenomen en zijn slagerij overgenomen is, is het vooruitzicht niet positief. Bij gebrek aan opties gaat hij in op de avances van een mollige vrouw die hem kan onderhouden. Ze raakt zwanger en samen verlaten ze Parijs om in te trekken bij haar moeder tot hij een nieuwe slagerij kan beginnen. En daar begint de film, waarna we een non-stop afdaling in de meest duistere krochten van de menselijke ziel gaan meemaken.

Het grootste deel van de film bestaat uit voice-over narratie van de slager. Zijn gedachten, frustraties en cynische observaties worden constant over de kijker uitgestort, en het wordt al snel duidelijk dat het hier gaat om een krom, miserabel persoon. Ergens is het begrijpelijk, want alles in zijn omgeving is ellendig. Zijn onaantrekkelijke vrouw draagt een kind met zich mee dat hij nooit wilde. Er is geen werk te vinden, en geld is schaars. Het kleine dorpje waar hij verblijft is zielloos en beklemmend. Een nieuwe start, dat is wat de slager nodig heeft. Ontsnappen aan de verstikkende situatie waar hij zichzelf in begeeft. Als de focus later naar Parijs verschuift worden de dingen er niet beter op. Hier komt de deprimerende cinematografie tot z’n recht: straten zijn verlaten, verval is overal aanwezig en er hangt een bruin/oranje waas over elke scène. Dit is een Frankrijk waar niets positiefs te vinden is, waar onaantrekkelijke mensen dag in dag uit hun irrelevante bestaan proberen in te vullen met nutteloze dingen.

De inhoud is op bepaalde momenten best schokkend. De slager is dan ook een naar karakter dat hele nare dingen doet om zijn laatste beetje zelfrespect te redden. Hij is een racist, homofoob, en lijkt geen sympathie op te kunnen brengen voor anderen. Als zijn laatste geld op begint te raken wordt hij steeds wanhopiger. Dreigingen duiken overal op. Iedereen lijkt hem tegen te werken, niemand is te vertrouwen. Het lijkt alsof de hele wereld hem kapot probeert te maken. Wat kan hij doen om zichzelf te redden?

Seul Contre Tous is de debuutfilm van Gaspar Noé, die we hier op Dorkside al eerder langs zagen komen in Enter The Void. De man heeft zeker talent, al zal zijn neiging om mensen te shockeren met zijn werk niet door iedereen worden gewaardeerd. In 1991 produceerde hij de 40-minuten durende korte film ‘Carne’ die het levensverhaal van The Butcher in beeld brengt, wat in deze film dus in de eerste minuten wordt beschreven. Het is niet noodzakelijk om Carne gezien te hebben, al maakt het bepaalde motivaties van de hoofdpersoon iets duidelijker. Qua stijl zijn deze twee producties vergelijkbaar, dus als je na Carne al depressief van het dak wil springen zal Seul Contre Tous dingen niet beter maken.

Maar ja, de grote vraag blijft vermoedelijk: waarom zou je een film als deze kijken? Dit is niet iets wat je ziet voor je plezier. De hoofdpersoon is een onsympathiek figuur die overloopt van woede en frustraties, en we worden steeds geconfronteerd met zijn vreselijke gedachten en beslissingen. Toch gaat er iets fascinerends uit van zijn gedrag. Wanneer de slager in het nauw komt neemt de spanning alleen maar toe, en het is moeilijk om niet te willen zien waar dit allemaal toe leidt. De nare momenten zijn ook écht naar, dus de tere zieltjes moeten dit sowieso maar overslaan. Als ‘beloning’ voor je geduld is er ook nog eens een twisted eind, dat geniepig speelt met de verwachtingen van de kijker. Vrij geniaal, op een gitzwarte manier.
De film wordt tegelijkertijd naar een hoger niveau getild door de waanzinnige, agressieve editing. Met een grote knal wisselt de film nogal eens van perspectief, het geheel wordt zo ook erg ‘in yo face’. Het maakte de kijkervaring voor mij alleen maar intenser.

Het blijkt maar weer: het meest verontrustende onderwerp voor een film is de mens op z’n laagste punt. Dat er mensen als The Butcher bestaan is iets dat me in deze Halloween-periode banger zal maken dan welk horror-monster dan ook. Brr.

Escapisme is een geliefd fenomeen in de tegenwoordige consu-much-maatschappij. Maar om nu een nieuwe superheld te introduceren onder de noemer ‘de Escapist’, leek zelfs uw geliefde entertainment-reviewguru wat veel. Gelukkig situeert Chabon zijn fictieve roman uit 2001 in de jaren ’40, toen waar escapisme letterlijk nog voorbehouden was tot grootmeesters als Houdini, de boeienkoning die zichzelf wist te bevrijden uit touwen, dwangbuizen, en zware ijzeren kettingen.

Kavalier & Clay

Joe Kavalier woont met zijn familie in Praag, als het Duitse gevaar langzaam optrekt over Europa en de situatie steeds nijpender wordt voor de jonge Jood. Met een korte opleiding tot goochelaar en amateur-escapist, vlucht de tiener richting het veilige New York, waar verre familie van hem woont. Al snel klikt het prima met zijn neefje, Sam Clay. Gezegend met twee enthousiaste geesten, een rijke fantasie, en een stiekeme slof sigaretten, beginnen ze te werken aan hun eerste gezamenlijke comic, de Escapist. Wanneer Sam vervolgens de Escapist aan een heuse uitgever weet te slijten, is de eerste stap naar grote roem gemaakt, en zetten de twee gezamenlijk hun eerste schreden in de opbouw van hun eigen comic-imperium. Een beetje stripliefhebber doet er goed aan eens sporadisch de maandelijkse perikelen van spinnejochies en vleermuiscapes in te wisselen voor Chabon’s enkele reisje geschiedenisles. Kavalier & Clay zijn niet alleen direct geïnspireerd op een aantal grote namen uit epic ‘toen-heten-ze-nog-doodleuk-stripjes’ history, maar tussen alle persoonlijke verwikkelingen van het illustere tweetal door, leert de lezer een hoop over het ontstaan van het  medium, de opkomst van de grote maatschappijen, de ondergang van de kleintjes en de eerste schreden richting Hollywood (het hoorspel!). Er is flink wat name-dropping en een gefingeerde scene met de cameo-koning van Marvel. En veel van de belevenissen die het bedrijfje van Sam & Joe doormaken, zijn rechtstreeks geïnspireerd op ware gebeurtenissen. Zo huist hun Empire comics doodleuk in het pand waar Marvel Comics jaren huisachtig was, bevecht de Escapist (net als Captain America destijds) Hitler op een omstreden cover, en zijn er regelmatig parallelen met DC’s Superman.

Uit kist en kast!

Chabon’s roman mag dan als kapstok de ontwikkeling van het medium genre hebben gekozen, toch maakt dat niet eenvoudigweg de sleutel tot het succes waarom je blijft lezen. Dat is meer het gevolg van de nauwkeurig en kunstig geformuleerde zinnen, die werkelijk sierlijke juweeltjes op juweeltjes stapelen. Niet altijd even eenvoudig te lezen, maar onvermijdelijk stimulerend. Bovendien maken de twee nogal wat mee gedurende hun jaren samen. Kavalier & Clay is rijkelijk gelardeerd met goocheltrucs, golems, nazi-fanatici, en oorlogsgeweld, om nog maar te zwijgen van alle persoonlijke ontwikkelingen die de personages doormaken, de eerste contacten met homos, vriendinnetjes, en alle glamour geassocieerd met striptekenen (seriously..). Grappig wapenfeit is ook dat er na het boek ook een (inmiddels alweer geannuleerde) serie comics verscheen van ‘The Escapist’ waar Chabon ook regelmatig aan meewerkte, en mocht hij meepennen aan het script voor Spider-Man 2. Niet voor niets won Chabon dan ook de Pulitzer-prijs met Kavalier & Clay. En dat strips niet snel tot Pulitzers leiden, behoeft natuurlijk geen verdere introductie. De wonderlijke avonturen van Kavalier & Clay is echter bijzonder prachtig geschreven. Qua stijl verwant aan Truman Capote’s broerige mengsel tussen fictie en non-fictie, maar dan vaak gracieuzer en minder direct geformuleerd. Een lijvig boek over strip en escapisme, aan wiens drastische impact op je nachtelijke uurtjes niet te ontsnappen valt.

Die Irak oorlog, die hebben we nu wel gehad, zou je denken. Zodra er films over uitkomen moet het toch wel afgehandeld zijn? En hee, Obama is onze man, die regelt het wel.. Maar werkelijk? Sluipschutters die journalisten te grazen nemen, brandend fosfor op burgerdoelen, en de NAVO die overduidelijk liegt over het aantal slachtoffers bij bombardementen.

The War You Don’t See is niet de eerste documentaire over de Irak oorlog en hoe die met een web van creatieve leugens aan het grote publiek verkocht is, maar deze gaat wel erg diep in op het concept ‘media manipulatie’, en vooral hoe. De ‘angle’ hier, van de Australische veteraan-journalist John Pilger, is te kijken naar hoe de media in de VS en Groot-Brittanië zich gedraagt met betrekking tot de laatste conflicten, en wie aan de touwtjes trekt.

Pilger interviewt andere journalisten en regerings-ambtenaren betrokken bij het verstrekken van ‘informatie’ aan de media, zoals bijvoorbeeld de Britse diplomaat verantwoordelijk voor het embargo op Irak. Je ziet hem verklaren dat hij niet luidkeels protesteerde over het feit dat het embargo ‘de gewone man en kinderen specifiek’ raakte, omdat het simpelweg ‘not-done’ was op zijn departement om je daar mee bezig te houden en dat soort dingen naar buiten te brengen. Hun verantwoordelijkheid was draagvlak tegen Saddam te creëren.

En dat is het thema van de docu: de regering wil iets bewerkstelligen, en de media wordt beïnvloedt middels gesofisticeerde manipulatiemedia-campagnes; journalisten worden bijvoorbeeld ‘embedded’ in militaire units (waardoor het leger bepaalt wat ze zien, waar ze zijn, en hoe ze het zien), of journalisten zijn simpelweg oprecht bang voor repercussies als ze te kritisch zijn. Zo kunnen ze buiten the loop gehouden worden, of daadwerkelijk in problemen komen omdat bijvoorbeeld de Israelische ambassade aan touwtjes is gaan trekken bij de Britse regering na een ‘verkeerd’ bericht. Voormalige ambtenaren vertellen dat journalisten als ze erg tegenwerken simpelweg geen toegang krijgen tot bepaalde informatie en pers-conferenties. En dan zijn er nog de aanslagen op de Al-Jazeera kantoren..

Dat er een probleem is laat John Pilger zien aan de hand van beelden en statistieken uit Irak en Afghanistan. Sommige beelden, van gemutileerde burger-slachtoffers en verwoeste steden kunnen shockerend zijn, en lieten me eerlijk gezegd niet onberoerd. Als je de beelden ziet van massa’s graven bij een dorpje ergens in Afghanistan dat ‘per ongeluk’ gebombardeerd is, waar minimaal 70 mensen moeten zijn omgekomen (er is een massagraf met 55 lijken waarvan de lichaamsdelen niet meer te identificeren waren), en je dan hoort dat de NAVO rapporteerde dat er ‘hoogstens 22 burger-slachtoffers’ zijn gevallen…yikes.

Misschien nog shockerender: beelden vanuit Amerikaanse apache-helikopters geschoten waarbij van een mijl afstand een groep burgers geëxecuteerd worden (beelden: dank aan WikiLeaks). Als er twee kinderen bij aanwezig bij bleken te zijn het commentaar: “They shouldn’t have brought children to a battle”. Pilger contrasteert deze beelden met de daadwerkelijke berichtgeving, en zijn boodschap: ‘Fox News verslaat de keerzijde van de oorlog natuurlijk niet, maar de gerespecteerde nieuwszenders en kranten falen net zo hard.’

Wat docu’s zoals deze met een sterke boodschap meestal als zwaktepunt hebben, is dat ze nogal eenzijdig te werk kunnen gaan. Uit een interview met een editor voor BBC-News:

John Pilger lijkt ook net iets hard z’n best te doen gewichtig over te komen wanneer hij in beeld komt, en vooral z’n eind-speech in de ‘Journalists Church’ is iets over de top. Maar even goed maakt hij een keihard punt: we worden en-masse gemanipuleerd, en degenen die ons zouden moeten behoeden voor overheids-’onderdrukking’ worden momenteel ge-coöpt door diezelfde regeringen.

Al met al mist de documentaire een echte spanningsboog waardoor het wel even doorzetten is, maar het maakt wel gestructureerd in concrete voorbeelden duidelijk dat de redenen gegeven voor onze bemoeienis in andere landen vaak bullshit blijken te zijn, hoe journalisten gemanipuleerd worden, en dat journalisten ons dus al dan niet bewust voor de gek houden. Er zitten revealing interviews in, inclusief een ietwat droog interview met Julian Assange van WikiLeaks faam, die vertelt dat de laatste oorlogen een duidelijke geld-witwas-component hebben. Een aanrader als je je interesseert voor hoe de ‘machtigen’ ons manipuleren of gewoon meer ammunitie wil voor je standpunt dat we nooit mee naar Irak of Afghanistan hadden moeten gaan. Desondanks zou ik het aan iedereen willen aanraden, omdat de onthullingen uit The War You Don’t See, als iedereen er bewust van zou zijn, veel zouden veranderen.

Even ter afsluiting wat statistieken uit de docu. Percentage burgerslachtoffers in de grote conflicten van de afgelopen 100 jaar:

Eerste Wereldoorlog: 10%
Tweede Wereldoorlog: 50%
Vietnamoorlog : 70%
Irakoorlog : 90%

Stof tot nadenken..

Men kan er maar geen genoeg van krijgen. Van die vermaledijde countrycultheld die nog wekelijks furore maakt in de Wereld draait door. Met zijn heengaan alweer een jaar of acht geleden, ontstond er een golf aan biografisch materiaal voor gulzige fans. Diverse biografieën waren er al. Sommigen door The Man himself geschreven. En er was een aardige, edoch een tikje geromantiseerde film, Walk the line (2005). Eén ding was er nog niet. Een graphic novel. Maar ook die Cash-koe lijkt nu te zijn aangeboord.

Zwart-wit

An sich is het best verfrissend en bovendien leent het levensverhaal van Johnny Cash zich uitstekend voor een sfeervolle graphic vertolking. Reinhard Kleist (Lovecraft, The secrets of Coney Island), winnaar van de Max and Moritz award in 2008 en de Sondermann Award 2007, nam de pen ter hand en waagde een poging. Maar weet hij de commercieel interessante niche wel om te toveren tot een oogstrelend geheel, waar we ook nog iets nieuws leren buiten wat al bekend moge worden verondersteld onder Cash-fans? Het grafische aspect is dik in orde. Natuurlijk, de keuze voor een graphic noir was wel te verwachten. Hey, we hebben het over ‘The Man in BLACK’, en de titel is ‘I see a darkness’. Gelukkig vatte Kleist dat niet te letterlijk op, zodat er volop van de zwart-witte tekeningen valt te genieten.

Neutrale tekenstijl

De tekenstijl van Kleist is zonder enige opsmuk, simpel, en to the point, passend voor een biografie waaraan je geen eigen visie aan wenst toe te voegen. Jammer is daardoor dat het ook wel erg droogjes blijft. Aan de ene kant is dat een biografie waardig, aan de andere kant is een graphic novel bij uitstek de plek waar je een verhaal wat meer emotionele diepgang kunt geven door perspectiefkeuze en spelen met licht en schaduwen. De beste momenten in I see a darkness blijken dan ook de momenten aan het begin van elk hoofdstuk, waarin Kleist een songtekst van Cash in een visuele vorm giet. Hier kan Kleist wat meer het achterste van zijn pen laten zien, en dat levert prikkelende en soms psychotische paginas op.

Bekend verhaal

Voor het verhaal hoef je I see a darkness niet aan te schaffen. H

eb je al eens een biografie gelezen, de film gezien, of ooit een muziekblad door je handen laten gaan, dan leer je niets nieuws. Sterker nog, begon Walk the line (2005) in San Quentin, I see a darkness opent doodleuk in Folsom Prison om vervolgens naar Johnny’s jeugd te springen. Waarmee de eerste parallel met de film al meteen getrokken lijkt. En net als in de film, nemen we afscheid van Johnny Cash na de befaamde gevangenisconcerten. Ook al voegt I see a darkness wel een vrij overbodig hoofdstuk eraan toe die gewijd is aan de American Recordings. En waarmee de titel van de novel meteen wordt uitgelegd (de gelijknamige song van Will Oldham).

Aanschaffen waard?

I see a darkness is een waardige biografische vertolking, maar brengt niets schokkends en durft weinig nieuwe invalshoeken te kiezen. Sterker nog, hoe aimabel getekend ook, je hebt het allemaal al wel gezien en gehoord. Het leesplezier is er niet minder om, maar waarom liet Kleist Cash niet door een zwart dal gaan en streng gelovig worden in de jaren tachtig? Waarom wéér alles ophangen aan de gevangenissen, in plaats van aan de American Recordings zoals ik op basis van de titel aanvankelijk vermoedde? I see a darkness mist een dergelijke originele invalshoek, waarmee Cash zomaar ook de Man in Black AND White had kunnen worden.

Van origine is Solaris een science fiction roman uit 1961, geschreven door de Poolse auteur Stanisław Lem. Het verhaalt over een ruimtestation wat zich in een baan rond de oceaanplaneet Solaris bevindt. Terwijl wetenschappers het oppervlak van de planeet bestuderen, worden zij op hun beurt bestudeerd en mentaal afgetast door de planeet. Deze blijkt hun geheimen en schuldgevoelens te gebruiken om zich aan de verschillende wetenschappers te manifesteren als belangrijke personen uit hun leven. In essentie is het boek een filosofische verkenning van de beperkingen van het mens-zijn, en het onvermogen te communiceren met levensvormen die hem zó wezensvreemd zijn, dat ze het menselijk begrip te boven gaan. Quote-unquote Wikipedia. Bekender echter zijn de verfilmingen van dit boek. Ik geef toe het boek zelf niet gelezen te hebben (alhoewel Bartelen wel één van zijn andere boeken met een soortgelijk thema heeft gerecenseerd), maar recent heb ik wel beide films eens bekeken en besloot er een dubbelrecensie over te schrijven. Pak er maar eens lekker een mok koffie of thee bij, en ga er goed voor zitten, want jongejongejonge, wat kan die gast ouwehoeren.

De Russen komen! – Solyaris (1972)

De Russische versie van Solaris (getranslitereerd: Solyaris) uit 1972 komt van de hand van regisseur Andrei Tarkovsky, en wordt door velen gezien als een klassiek SF meesterwerk. Ook het feit dat de film 15 jaar onafgebroken draaide in Russische cinemas heeft ongetwijfeld bijgedragen aan zijn cultstatus. Het verhaal draait om de psycholoog Kris Kelvin. De Solaris missie is er na verscheidene decennia nog altijd niet in geslaagd de mysteries van de planeet te doorgronden. Vele  bemanningsleden zijn bezweken aan emotionele crises, en het station, origineel ruimte biedend aan 85 man, heeft nu nog slechts drie inwoners. De leiding terug of Aarde staat eigenlijk op het punt de missie af te breken, en wil dat Kris de situatie evalueert om te oordelen of het nog verantwoord is door te gaan. Bij aankomst blijkt één van de bemanningsleden zelfmoord te hebben gepleegd, en de resterende twee zijn behoorlijk de draad kwijt. Al snel begint ook Kris spoken te zien, en wel in de vorm van zijn overleden vrouw Hari. Is het een poging van Solaris om met hem te communiceren, of om hem te martelen? Terwijl Kris probeert zijn grip op de realiteit te behouden, en de spookgestalte van zijn vrouw steeds menselijker trekken begint aan te nemen, werpt de film diepe vragen op over mens-zijn, de aard van onze realiteit, liefde etc.

Is Solaris goed te verteren? Tsja… Solaris is, het mag rustig gezegd worden, een art house film. Tarkovsky gebruikt de cinematografie als verhalend medium en gooit met metaforen. De film wisselt ogenschijnlijk willekeurig tussen kleur en zwart-wit. De camera blijft hangen op beelden van algen in stromend water, het renaissance-schilderij “Jagers In De Sneeuw” van Pieter Bruegel de Oude, personen, het bubbelende oppervlak van Solaris, of de beruchte vijf-minuten-lange autorit-scène. En de film is stil. Zo stil. Muziek, alsmede (Russische) dialoog, worden spaarzaam gebruikt. De film geeft je geen kant-en-klare antwoorden. Hell, het stelt zelfs de vragen niet. Net zoals voor de karakters geldt; wat je uit Solaris haalt, is wat je er mee naar binnen neemt. En de film geeft je alle ruimte en tijd om je gedachten te laten gaan.

Met een speelduur van 2u47m (althans, de Criterion Collection editie die ik hier heb) is het een lange zit. De film is, zoals je nu wel geraden zult hebben, langzaam. En als je behoort tot de huidige, ongeduldige generatie kijkers die om de drie minuten iets opgeblazen wilt zien, en liefst ook iets met veel vechten en schieten enzo, dan zal de film een beproeving zijn. Daarnaast oogt de film wat gedateerd. Alhoewel het gezegd moet worden dat het interieur van het ruimtestation een heerlijke retro-charme heeft, kan ik me voorstellen dat hoe sommige personen zich tot elkaar verhouden misschien niet helemaal meer van deze tijd is. Vergeet daarbij ook niet dat dit een Russische film is, dus je moet ook nog even wat culturele verschillen overbruggen. Dat wil niet zeggen dat de film saai is. Alhoewel het even duurt voordat Kris naar Solaris vertrekt (toch wel zo’n 45 minuten), neemt de film daarna een beklemmend karakter aan.

Er zouden nog maar twee mensen over moeten zijn op het station, maar Kris ziet al snel schimmen in zijn ooghoeken. En wat doet die dwerg in de kamer van Dr. Sartorius?? De krankzinnigheid van de overgebleven bemanningsleden, Dr. Snaut en Dr. Sartorius, is tastbaar, en wordt briljant uitgebeeld door de acteurs. Ook de lieftallige Natalya Bondarchuk zet een meesterlijke rol neer als Hari, Kris zijn overleden vrouw, terwijl ze worstelt met haar identiteit. En de film neemt een heerlijke, misschien niet geheel onverwachte, wending aan het einde. Dit is een film die duidelijk meer dan één keer gekeken moet worden om hem goed te bevatten. En het is ook een film die zich er voor leent. Ik heb hem tot nu toe twee keer gezien, en ik zou er zo weer voor gaan zitten. Juist omdat de film niet alles voor je invult nodigt deze uit tot herhaalde kijkbeurten. Een diepzinnige, gelaagde film om bij tot rust te komen.

En toen… – Solaris (2002)

Fast forward 30 jaar, en de Amerikaanse regisseur Steven Soderbergh, ook wel bekend van Ocean’s Eleven, besluit zijn interpretatie van Stanisław Lem’s boek naar het witte doek te brengen. Met George Clooney in de hoofdrol.

Ja, laat dat maar even bezinken.

Wie nu een verkrachting van het origineel door Hollywood vreest; je bevindt je in goed gezelschap. Ook Salman Rushdie (ja, die ja) moedigde ons aan toch vooral snel het origineel te bekijken:

“[...]before it’s transformed by Steven Soderbergh and James Cameron into what they ludicrously threaten will be ’2001 meets Last Tango in Paris.’ What, sex in space with floating butter? Tarkovsky must be turning over in his grave.“

Echter, niets blijkt minder waar te zijn.

Meer nog dan Tarkovsky, vergroot Soderbergh de relatie uit tussen Chris Kelvin (gespeeld door meneer Clooney) en Rheya (gespeeld door Natascha McElhone, ook wel bekend van The Truman Show). De planeet Solaris, en ook de overige bemanningsleden, verdwijnen daarmee meer naar de achtergrond. Het verhaal gaat heen en weer tussen de ontwikkelingen op het ruimtestation, en vele terugblikken die langzaam de relatie van Chris en Rheya inkleuren. Naar mijn smaak zetten Clooney en McElhone een geloofwaardige versie neer van het koppel, alhoewel McElhone bijna akelig vaak lief glimlachend voor de camera wordt gezet. Helaas komt vooral Snow, de schor fluisterende en Insane-Clown-Posse–luisterende interpretatie van Dr. Snaut, voor mijn gevoel niet erg uit de verf. Minder moeite heb ik met de rol van Gordon, Tarkovsky’s Dr. Sartorius, alhoewel de keuze van actrice misschien een beetje riekt naar politieke correctheid, om het maar eens even heel politiek incorrect te zeggen.

Ook Soderbergh kiest, ik zou bijna zeggen gelukkig, voor een rustige aanpak qua cinematografie. Ook hier lange, trage scènes, en vooral een subtiel gebruik van achtergrondgeluiden. De special effects zijn oogstrelend, de ruimteschepen realistisch (geen geluid in de ruimte!), en Solaris wordt vooral weergegeven als een welwillende en mystieke entiteit, in plaats van een voornamelijk vijandige en ongrijpbare. De dialoog vult hier een stuk meer van het verhaal in. Stelt de vragen. Dus echt de weg kwijt raken zul je als kijker niet. Gelukkig blijft de hoeveelheid technobabble beperkt, en wordt deze enkel wat bijgewerkt naar de huidige era (geen straling, maar higgs-bosons bijvoorbeeld). En dan de muziek. Ye gods. Cliff Martinez verzorgt een hypnotiserende, minimalistsche, orkestrale score die me lang bleef achtervolgen. Interessant genoeg riep deze versie van Solaris bij mij sterke associaties op met The Fountain van Darren Aronofsky. Beiden hebben een prachtige cinematografie, een pijnlijk mooie score (in dit geval van Clint Mansell), draaien om liefde, en het verlies van een geliefde, en deelden allebei een flinke emotionele gut punch uit.

Dus?

Ik vind het moeilijk om één van de twee films aan te wijzen als superieur. Tuurlijk, Tarkovsky’s versie heeft de cultstatus en leeftijd mee. Maar zijn versie is toch vooral een cerebrale ervaring, terwijl die van Soderbergh meer een emotionele is. Na een eerste kijkbeurt vatte ik Solaris (2002) beter (wat kan ik zeggen, ik ben een kind van mijn generatie), maar Solaris (1972) kreeg bij herhaald kijken ook een duidelijke meerwaarde. Stanisław Lem is over geen van beide versies te spreken, maar ik raad beide films van harte aan. Voor de geduldige kijker.

Roep het woord ‘comics’ tegen een random voorbijganger op straat, en er kunnen twee dingen gebeuren; die persoon slaat je he-le-maal in elkaar óf denkt vermoedelijk meteen aan kleurrijke superhelden in strakke pakjes. En ook al ben ik de laatste persoon die iets heeft tegen superheroes, moet ik toegeven dat deze werkjes niet altijd het niveau ‘simpel vermaak’ kunnen overstijgen. Soms heb je gewoon behoefte aan een volwassen comic die niet zo braafjes hoeft te zijn en tegelijk goed in elkaar steekt. De door Vertigo uitgegeven serie Scalped voldoet aan die eisen en gaat nog verder dan dat. Het is méér dan goed. Deze comic is namelijk krankzinnig geniaal. Misschien wel het beste wat ik in mijn elke maand steeds verder uitpuilende kast met comics heb staan.

Scalped stamt uit 2007 en is ondertussen al het 46e issue gepasseerd. Het concept klinkt in principe niet zo spannend; het leven van mensen op een indianenreservaat dat onder beheer staat van een gewetenloze misdaadbaas met een duister verleden. De comic werd vaak beschreven als ‘De Sopranos maar dan met indianen’. Dat klopt wel een beetje, maar een betere serie om het mee te vergelijken is The Wire, een politieserie die uitgroeide tot een maatschappijkritisch meesterwerk. Scalped zit in hetzelfde genre te rommelen; een crime-drama met een haast onzichtbare lijn tussen goed en kwaad. Het is zeker geen comic voor kids, elk issue bevat namelijk nogal wat drugs, seks, geweld, en meer dubieuze taal dan het gemiddelde wc hokje in een Amsterdamse uitgaansgelegenheid. Ik zou het niet anders willen.

Het duurde niet lang voor ik als lezer zonder voorkennis meegesleept werd door deze comic. In den beginne zien we hoofdpersoon Dashiell Bad Horse na enkele jaren afwezigheid terugkeren op de “rez”, de Prairie Rose Indian Reservation in South Dakota. Hij trekt al snel de aandacht van Chief Lincoln Red Crow, de man die de hele rez zo’n beetje in zijn zak heeft. Dashiel is nogal een vol woede zittende badass zonder echt doel in zijn leven dus Red Crow kijkt een gegeven bad horse niet in de bek en biedt hem werk aan bij de lokale (en compleet corrupte) politiedienst. Werk genoeg voor Dashiell, want drugshandel en dergelijke illegale activiteiten zijn overal te vinden. Er hangt sowieso een donkere sluier over dit reservaat, die ontstaan is na een incident in 1976 waarbij twee FBI agenten door lokale actievoerders vermoord werden. Dingen worden gecompliceerder wanneer we ontdekken dat Gina, één van de verdachten van deze dubbele moord, Dashiell’s moeder is. En ooit de minnares was van Red Crow.

Vooruit, ik kan alsnog indenken dat dit niet super interessant klinkt. Maar geloof me; Scalped is op z’n minst indrukwekkend te noemen. De cast is groot en puilt uit van de fascinerende types met elk hun motivaties en geheimen. De manier waarop de verhaallijnen zich ontwikkelen, samenkomen en weer verder razen is echt fantastisch; het lijkt alsof schrijver Jason Aaron zonder moeite de levens van de rez-bewoners bespeelt met het maximale (dramatische) effect als uitgangspunt. Er zijn geen ‘typetjes’ in deze serie, iedereen heeft diepgang en komt verrassend uit de hoek. Nah vooruit, er komen een paar mismaakte huurmoordenaars langs die wat ongeloofwaardig zijn en in de derde trade wordt een Hmong ‘problem solver’ geïntroduceerd die uit een Tarantino film lijkt te zijn gewandeld, maar dat zijn minieme kanttekeningen.

Het klinkt sneu, maar Scalped lezen is voor deze jongen een van de weinige overgebleven genietmomentjes. Alles in deze serie klopt gewoon: storylines wisselen elkaar prima af, flashbacks vullen het totaalplaatje steeds op de best mogelijke manier aan, de actie is bruut en genadeloos, en elke reveal is effectief. Het eind van issue 1 heeft al een waanzinnige twist die de serie nóg meer potentieel geeft (het blijkt namelijk dat Dashiell een undercover FBI agent is die opgedragen is Red Crow in te rekenen), en de climax van de eerste trade is een gigantisch “Ohhhh shit en nu?” moment. En het gestoorde? Het kwaliteitsniveau blijft gewoon constant.

OK, iets meer over de inhoud. De eerste trade ‘Indian Country’ behandelt Dashiells onmogelijke situatie en stelt alle andere personages voor wiens levens de komende tijd flink zullen worden opgeschud. Het is al snel duidelijk dat de rez een intens shitty plek is om te wonen; meth laboratoria, wannabe gangsters en arme gezinnen wisselen elkaar af, drugsproblemen en alcoholisme zijn dagelijks terugkerende issues. Een door Red Crow gepland casino zou volgens vele rezbewoners de uitkomst zijn en voor nieuwe inkomsten moeten zorgen. De werkelijkheid blijkt echter minder rooskleurig…
Trade 2, ‘Casino Boogie’, speelt zich af op de openingsdag van dit nieuwe casino. Elk individuele issue volgen we één personage en zien we hoe zij deze dag doorbrengen en anderen beïnvloeden. Het eindresultaat is echt fantastisch. De manier waarop alle storylines elkaar kruisen is een genot om te lezen. Ergens in deze tweede trade is mijn mening over Scalped van ‘daaaamn dit is echt goed’ veranderd in ‘holy shit ik kan niet geloven hoe vet dit is!’.
De derde trade, wiens titel nogal spoilery is en ik dus expres achterwege zal laten, schroeft de emotionele impact van de serie nog wat verder omhoog. Dashiell wordt flink door de mangel gehaald als hij een moord op een prostituee mag onderzoeken en blijkt dat de dader inrekenen een stuk lastiger is dan hij had gehoopt. Hij wordt tegelijk geconfronteerd met de achtergebleven kinderen die nu zonder ouders door het leven moeten, en heeft als klap op de vuurwaterpijl ook nog een persoonlijke tragedie te verwerken. Heftige situaties en fragiele emoties wisselen elkaar mooi af, met weer een retegoed eindresultaat.

Schrijver Jason Aaron wist met Scalped zich al snel te profileren als getalenteerde gast, en is daarna ook voor Marvel aan de slag gegaan. Titels als Wolverine : Weapon X, Ghost Rider en PunisherMAX zijn onder Aaron’s beheer allemaal dik de moeite waard en materiaal voor aankomende reviews. Zijn Ghost Rider run is bijvoorbeeld een heerlijk pulp-y, avontuurlijk geheel geworden wat het personage weer uit de brandende mottenballen trok. Maar in zijn ‘eigen’ serie blijft hij het sterkst. Het dialoog dat uit de personages komt rollen is meestal wat grof, maar het is onmogelijk om op deze rez op te groeien en niet afgestompt te worden door de uitzichtloosheid om je heen.

Het tekenwerk van de Servische R. M. Guéra is ook nog eens intens goed. (Ik begin door mijn voorraad superlatieven heen te raken denk ik) Er wordt prima gebruik gemaakt van licht en schaduw en het rood-bruin-grijze kleurenpalet zet meteen een broeierige sfeer neer. Balen dat hij later in de serie afgewisseld zal worden door andere tekenaars, maar in deze eerste 3 trades is het gewoon genieten geblazen van Guéra’s rauwe, intense stijl.

Het zal vast wel duidelijk zijn ondertussen; I fukkin’ love Scalped. Zelden heb ik álle elementen in een serie zo goed samen zien komen. De gedachte dat deze comic ooit afloopt maakt me diep melancholisch, de periode die ik moet wachten tussen het uitkomen van trades lijkt altijd uitzichtloos lang. Ik vind het vervelend om deze pijnlijke lijdensweg in m’n eentje te moeten doorlopen, en in het kader ‘gedeelde smart is halve en/of hilarische smart’ kan ik alle Dorkside lezers deze comic dan ook van harte aanbevelen. Het is de enige comic die je moet lezen om daarna met een content gevoel de eeuwige jachtvelden te kunnen betreden. Hoka hey, indeed.

Moeten overleven in een post-apocalyptische omgeving is, hoe meer ik er over nadenk, misschien toch niet zo gaaf. Gemuteerde pimpelmeesjes, water dat licht geeft in het donker, een constante door as- en stofwolken veroorzaakte duisternis en dat hele radioactiviteits-ding wat ook nog nare effecten op je interne huishouding heeft. Het enige voordeel, kunnen doen of ik in de Fallout-setting aan het live roleplayen ben, is helaas niet genoeg om te compenseren voor de nadelen. Nét niet. Toch heb ik een ongezonde interesse in het hele post-apocalyptische gebeuren; boeken als The Road of de Philip K. Dick Reader zijn bij mij altijd welkom, en de intens nare ‘dit gebeurt er nou écht met de wereld als het mis gaat’ film Threads staat gepland voor een review. Dus als je dan ontdekt dat er een televisieserie bestaat die zich in deze setting afspeelt? Whoa, daar teken ik voor!

Ik ben heel benieuwd hoe de initiële pitch voor deze serie uit 2006, die de naam Jericho draagt, is gegaan.
Pitchpersoon: “OK, het gaat over een klein plaatsje in het midden van de V.S. waar een verloren zoon terug naar huis komt voor een korte tijd, en precies op dat moment wordt het land genuked.”
Fat tv executive: “Oh, en dan sluit die jongen zich aan bij het leger wanneer Amerika de schuldige natie met de grond gelijk maakt? Net als ‘24‘ of zo. Nice. Scoort goed bij mannelijke kijkers tussen de 18 en 30.”
Pitchpersoon: “Nee, hij blijft in zijn geboortestad. Plus weet Amerika niet wie de dader is achter de grootschalige aanval. Sterker nog, er is van Amerika op dat punt niet zo gruwelijk veel meer over.”
Fat tv executive: “Hmm.. ah, ik snap het al. En dan komen er na een tijdje mutants met superpowers en dan wordt het Smallville achtig, right? Of Heroes? Veel geld te halen uit die hoek.”
Pitchpersoon: “Euh, nee, het gaat over gewone mensen die plots op hun eigen kleine community zijn aangewezen om te overleven, en…”
Fat tv executive: “Whoaaaa de paddo’s beginnen te werken. Euhhgghh ok vooruit knul hier heb je een zak geld maak jij je programma maar over die dingen met die.. dingen.. Oeh, the colors!”

Jericho is een fictief stadje in de staat Kansas waar nog minder spannende dingen gebeuren dan in het gat waar ik ten tijde van schrijven verblijf. Wij hebben hier tenminste nog entertainment in de vorm van het 5-daagse non-stop polonaise festival. In Jericho kent iedereen elkaar, bestaat de enige vorm van wetshandhaving uit een paar (niet al te competente) agenten en is het dagelijkse leven niet meer dan een rustige rit richting irrelevantie. Geen wonder dat hoofdpersoon Jake (Skeet Ulrich) hem uiteindelijk gesmeerd is uit dat gat. Als hij jaren later terugkeert om wat zaken af te handelen breekt de pleuris ook net toevallig uit. Een atoombom ontploft in de buurt van Denver en ineens worden alle zekerheden omver gegooid. Is het hele land aangevallen? Door wie? Volgt er een invasie? Is dit het begin van de Derde Wereldoorlog? Interessante vragen die we als kijker net zomin kunnen beantwoorden als de stadsbewoners. Langzaam worden meer feiten bekend, en het wordt steeds duidelijker dat de situatie de komende tijd niet beter zal worden. Wat nu?

Ondanks het feit dat het uitgangspunt van de serie een nucleaire aanval is, worden de mogelijke gruwelijke gevolgen hiervan wat terzijde geschoven. Ik kan me die keuze wel voorstellen, niemand wil een televisieserie zien waarin een deel van de cast met uitvallend haar over de grond rolt, kotsend en bloedend. Eet u smakelijk. Daarom kan er iemand in een van de eerste afleveringen onwetend door een van radioactieve stofdeeltjes doordrenkte regenbui lopen en uiteindelijk met wat snelle behandeling er zonder gekke symptomen vanaf komen. Tegen het eind van seizoen 1 komt er overigens een verklaring voor het feit dat Jericho en omstreken niet zo erg lijken te lijden onder de normale gevolgen van de kernaanval, en het is nog best logisch ook.

De serie is voornamelijk een drama met wat actie-elementen. De eerste paar afleveringen hebben wat romance-plotjes die gelukkig al snel naar de achtergrond verdwijnen, want we leven nu in een goddamn Fallout-prequel setting dus is er wel wat interessanters om de aandacht op te vestigen. Naarmate het eerste seizoen vordert wordt de inzet ook groter en komt er ook meer wapenvuur bij kijken. Tegen die tijd is de setting al goed neergezet dus geef je ook werkelijk een moer om dat voorheen zo suffe stadje en haar inwoners.
Ondanks de limitaties van een serie die toch qua concept en uitvoering wat risico’s met zich meebrengt (geen bekende namen in de cast, een vrij naar uitgangspunt) was ik blij verrast door de mate van continuïteit en het feit dat er zowaar interessante dingen worden gedaan met het idee. De plaatselijke supermarkt is na korte tijd zo goed als leeg. De akkers om het stadje heen zijn deels onbruikbaar. Benzine en medicijnen raken op. En ergste van allemaal; de winter komt om de hoek kijken. Uh oh… Vooruit, Jericho wordt geen doffe en deprimerende ellende, maar het wordt de personages ook weer niet te makkelijk gemaakt. En als blijkt dat de naburige plaats New Bern het veel zwaarder heeft getroffen en jaloers wordt op de grondstoffen van Jericho wordt het voortbestaan van het stadje ineens een stuk minder zeker.

De cast is lekker groot en er zijn veel terugkerende personages. Het stadje voelt op zich wel als, nah ja, een stadje, ook al zien we niet echt veel oude mensen of kleine kinderen en lijken de meeste figuranten op de achtergrond wat té onbezorgd en lichamelijk in topconditie. Ik weet dat er bijna niemand op zit te wachten, maar een meer realistische insteek met steeds zieker/smeriger wordende mensen die mentaal ook steeds verder de weg kwijtraken… ik zou het kijken. Maar sinds ik “per ongeluk” een golfclub tegen m’n kop heb gekregen heb ik wel vaker van dat soort rare ideeën. Moving on.

De cast van Jericho is helemaal in orde, en ook best indrukwekkend groot. De eerder genoemde Skeet Ulrich is prima als de semi-bad-boy hoofdpersoon wiens dubieuze verleden erg nuttig blijkt te zijn als de bommen eenmaal gevallen zijn. Gerald McRaney is de oude en empathische burgemeester Green die steeds moeilijkere keuzes moet maken om als stad het hoofd boven water te houden. Michael Gaston is perfect als de eikelige Gray Anderson die Jericho het liefst onder zijn controle zou hebben. Sprague Grayden is wel aardig als het ‘girl next door’ typje dat gelukkig genoeg toevoegt. Lennie James is geweldig als Hawkins, De Gast Die Meer Weet, een rol die hem op het lijf is geschreven. Zijn precieze identiteit is lange tijd een van de gaafste onbeantwoorde vragen.
Daar over gesproken… het concept dat Amerika genuked wordt en niemand echt precies lijkt te weten wie hier achter zit is best prima. Tijdens het kijken was ik bang dat als we eenmaal de waarheid achter deze daad zouden ontdekken, dit wat van de magie zou weghalen. Dat was inderdaad het geval, helaas. Intrige en complottheorieën mixen niet zo super met post-apocalyptische survival.

Een extra iets dat me opviel; het dialoog is opvallend goed. Als er in een drama-moment een Serieus Gesprek plaatsvindt voelt dat deels geloofwaardig en is het deels gewoon slim geschreven. Ik was op den duur echt begaan met de meeste characters, iets dat ik bij aanvang eigenlijk niet verwachtte. En kreeg ik nou echt een brok in de keel bij een sterfgeval in de season finale? Ja, dat kreeg ik. Jericho weet goed met drama om te gaan zonder te vervallen in clichés of slaapverwekkende plotjes.

Door tegenvallende kijkcijfers leek seizoen 1 meteen ook het laatste te worden. Een campagne van vocale fans zorgde er voor dat er alsnog een kleine follow-up kwam in de vorm van een tweede seizoen met 7 afleveringen. Gelukkig maar, want de cliffhanger waar seizoen 1 mee eindigde was frustrerend spannend. In de laatste afleveringen start men een nieuwe verhaallijn die door de beperkte tijd wel wat snel doordendert. De schaal van de gebeurtenissen wordt dan wel weer een stuk groter en we zien hoe Amerika zich op politiek gebied probeert te herstellen. Potentie alom, en daarom dus extra zuur dat de koek al zo snel op is. De allerlaatste aflevering weet een paar dingen zo goed en kwaad als het kan af te sluiten, maar je zult alsnog overblijven met een heel erg sterk ‘ik wil meeeer!’ gevoel, zeker met de hints in die laatste aflevering naar een wel heel erg grootschalig evenement. Een schrale hoop; er is een 6-delige comic gestart in 2009. Dan weer lullig dat door stomme vertragingen deze serie ten tijde van schrijven nog niet eens afgerond is. Het lijkt wel of alle Powers That Be een hekel hebben aan Jericho. Bastardos.

In het rijtje met ‘series die vroegtijdig zijn beëindigd’ mag Jericho wat mij betreft een hoge plaats innemen. Het was relatief gedurfd, interessant, spannend, geslaagd dramatisch en zeker een verfrissend concept. Ik zal als eerbetoon in mijn eerstvolgende Fallout New Vegas speelsessie een radioactief biertje voor de serie laten leeglopen. Je wordt gemist, ouwe!

Eindelijk. 2010 zit erop. Een jaar met weinig muzikale verrassingen, geen grote platen, zonder grote knallers van films (Inception is zo ongeveer de meest indrukwekkende release, hetgeen genoeg zegt), en waarin de grootste verrassing hooguit de introductie van de iPad moet zijn geweest. Eén van de vele misperen van 2010 vond ik persoonlijk de éénmalige terugkeer van de Lullo’s op het podium van de HMH. Niet dat ik de heren geen financieel verzetje gun, maar omdat het me niet bracht wat ik ervan verwacht had, namelijk, ouderwets lachen. Nu ligt er ‘Het diner’. Herman Koch’s laatste roman, die alom is geprezen en inmiddels diverse prijzen in de wacht sleepte. Benieuwd of de oud-Jiskefetter een overtuigend nieuw begin heeft weten te maken? Lees verder.

Het verhaal

Paul Lohman en zijn vrouw Claire gaan een avondje uit eten met Paul’s broer Serge en diens muze Babette. Het tijdsbeeld is niet noodzakelijk aangegeven, maar op basis van gespreksstof en een kleurloze omschrijving van de huidige minister-president doen een pre-Rutte tijdperk vermoeden. Sterker nog, een half jaar jaartje pre-Rutte welteverstaan, want Serge is stevig op weg naar het minister-presidentschap. Tot ergernis van zijn broer, die Serge maar een onbeholpen, boerse plompzak lijkt te vinden. In vijf hoofdstukken, toepasselijk getiteld naar vijf gangen van een diner in een dergelijke sjiek restaurant, leert de lezer waarom de twee koppels eigenlijk vanavond bij elkaar zijn gaan zitten. Tussen de bedrijven door zijn er diverse flashbacks naar momenten uit Paul’s leven.

Maar hoe prettig bedacht de vormgeving ook moge zijn (de subtiele dure kreeft op de kaft, een prettig lezende bladspiegel, en de guitig gevonden hoofdstuktitels), de inhoud is stukken minder kunstig. Koch’s schrijfstijl is niet bijzonder literair. Daarmee bedoel ik, dat er geen zinnen van drie bladzijdes staan die op ongeletterde lezers als professioneel Klingonees overkomen. Integendeel, zijn stijl is simpel en to-the-point. Dergelijk millimeterproza kan uiterst doeltreffend werken, zoals Kluun al vaker bewezen heeft, maar indien niet kordaat toegepast, maakt het weinig indruk. Voorts voelde ik persoonlijk geen greintje sympathie of inlevingsvermogen voor de aanvankelijk tamelijk moreel verheven-betweterige Paul, ook al zou dit karakter ook later wat andere kanten van zijn persoonlijkheid laten zien. Babette en Claire voelden slechts als behang voor de twee heren en de te voeren noodzakelijke discussie. Toepasselijk is wel dat, net als bij een goed diner, de eerste gangen weinig behaagden en het hoofdgerecht het leeuwendeel van de lezersmaaltijd bevat.

Prijzen(s)waardig?

Toch begrijp ik de ophef niet, noch de literaire prijzen. Goed, Koch leest even snel weg als de gemiddelde Dorkside-review, maar van een groot literair werk verwacht ik met de snelheid van rocketpacks uit de atmosfeer te worden gelanceerd na het lezen van wéér zo’n prachtige volzin, waarmee de schrijver me in vervoering brengt. Niets hiervan. De verhaallijn verwachtte ik aanvankelijk een aangenaam, sullig komisch relaas (want de roman opent wel met erg belegen grapjes en observaties) á la Sideways, maar helaas. Halverwege ontplooit Het Diner zich plotsklaps als een soort psychologische thriller zonder thrills. Voor mij persoonlijk compenseerden deze verwikkelingen uit de roman  het gebrek aan literaire pracht geenszins, en lichtelijk teleurgesteld liet ‘Het Diner’ mij een beetje onverzadigd achter. Hopelijk smaakt de Jiskefet musical stukken beter dan dit rommelige kliekje onsamenhangende en niet goed combinerende keur aan ingrediënten.