Het kwam eigenlijk na het recent kijken van The Last Exorcism, het besef dat ik documentaire-achtige horror best wel tof vind. Ik stond nooit lang stil bij het bestaan van het genre, maar veel dingen die in dit soort films terugkomen spreken me best aan. Het is ook makkelijker om, als je er niet te veel bij nadenkt, te vergeten dat wat je kijkt niet echt is. Dit maakt de ervaring net een tikkie creepier, plus is het gewoon tof om te zien hoe de makers met beperkte middelen of primitieve (en old school) videotechnieken een ongemakkelijke sfeer weten te bouwen. Films als Rec 2 en Noroi waren hier al eerder besproken, maar er bleken genoeg soortgelijke films te zijn om het genre an sich eens te bespreken. Zet de camcorder maar aan, dan kunnen we goed voorbereid beginnen aan een avondje… docu-stijl horror.

The Last Broadcast (1998)

Een jaartje vóór The Blair Witch verscheen was daar The Last Broadcast. De inhoud van de twee films vertoont wel opvallend veel overeenkomsten, misschien is er op de een of andere manier leentjebuur gespeeld, maar dat mogen de advocaten uitzoeken. In TLB horen we over een voorval in New Jersey’s afgelegen Pine Barrens bossen. Enkele jaren eerder trokken vier mannen de Barrens in om voor het lokale low-budget programma Fact or Fiction een live-reportage te doen over lokale legende de Jersey Devil. Slechts één man, Jim Suerd, kwam levend terug en werd uiteindelijk gearresteerd voor de moord op zijn drie collega’s. Hij stierf later onder mysterieuze omstandigheden in de gevangenis. De maker van de (nep) documentaire The Last Broadcast heet David Leigh, en heeft twijfels over de schuld van Suerd. Hij bekijkt al het geschoten videomateriaal van die noodlottige nacht en probeert daar nieuwe informatie uit te halen. Als een vermangelde videoband bij hem wordt afgegeven die niet eerder gezien materiaal bevat zou dat voor eens en altijd het lot van die gedoemde televisiecrew kunnen onthullen…
Wikipedia vertelt me dat het budget van deze film minder dan 1000 dollar was, wat tegelijk hilarisch en awesome is. Je ziet het er wel aan af: 70% van de beelden zijn van matige videokwaliteit en spetterende cinematografie hoef je nergens te verwachten. Gore-hounds kunnen deze sowieso overslaan, want echt gruwelijke zaken zien we nauwelijks.
Het concept is wel aardig, maar het grote nadeel van deze film is dat je maar zit te wachten tot er iets heftigs gebeurt, ennnn dat is er niet echt. De grootste domper op de pret is de laatste 5 minuten, waarin The Last Broadcast ineens een hele weirde twist uit een of andere dubieuze plek tevoorschijn haalt die niet alleen stupide is maar ook nog eens breekt met het docu-formaat van de film. Bam. Alle goodwill in één keer weggespoeld. Hierdoor kan ik deze film niet aanraden, al is het wel een interessante curiositeit die deels de basis heeft gelegd voor een nieuw horror-genre.

The Poughkeepsie Tapes (2007)

Een lange, warme douche. Dat is wat je nodig zult hebben na het zien van The Poughkeepsie Tapes. Van alle titels in deze lijst is dit de meest verontrustende. Het begint allemaal wanneer politieagenten een huurhuis binnenvallen om een moordenaar te arresteren maar in plaats daarvan treffen ze een kast vol videobanden aan. Het blijkt dat de verdachte zijn hele ‘carrière’ heeft gefilmd en meer op zijn geweten heeft dan de politie in eerste instantie dacht. Veel meer. Bij het analyseren van de honderden uren aan geschoten videomateriaal blijkt dat het hier gaat om een zieke en tegelijk geniepig slimme seriemoordenaar.
The Poughkeepsie Tapes is op z’n minst effectief te noemen. De interviews met een breed scala aan specialisten voelen geloofwaardig aan, de manier waarop de modus operandi van de dader wordt onthuld is ongemakkelijk en de beelden die we zien van de tapes zijn naar. De kwaliteit is crappy, de inhoud is verontrustend. Nah ja, over het algemeen dan. Er zijn een paar fragmenten waarin we de dader zelf in beeld zien (met een masker) maar dat maakt het soms wel een beetje goofy en haalde me uit de film. Daar staat tegenover dat een hoop andere scènes bijzonder twisted en ziek zijn. Marteling, psychologische terreur, moord, verminking… freaky shit, man. Dit is daarom ook geen film die je voor je plezier gaat kijken en lijkt voornamelijk bedoeld voor horrorfans die de standaard monster movies beu zijn en iets… duisters willen.
Ik kijk graag horror om een emotionele reactie te krijgen, bang worden is een deel van de ‘fun’. Bij het kijken van The Poughkeepsie Tapes had ik meerdere malen een ‘waarom kijk ik dit??‘ reactie. Ik voelde me ongemakkelijk. Unclean. En dat was precies wat de makers probeerden te veroorzaken. Potentiële kijkers, u bent gewaarschuwd. Houd de douchegel maar in de buurt.

Lake Mungo (2008)

De geslaagdheid van Lake Mungo hangt af van je tolerantie voor geest-foto’s. Vind je het idee dat je een korrelige foto bekijkt waar een creepy uitziend meisje op staat dat eigenlijk dood hoort te zijn nogal kippevel-opwekkend? Dan zit je hier wel goed. Lake Mungo is namelijk een (fake) docu uit Australië over de familie Palmer. Dochterlief Alice was 16 jaar oud toen ze verdronk in een lokaal meer. Enkele weken na die vreselijke gebeurtenis beginnen de Palmers vreemde geluiden in en om het huis te horen. Zoon Mathew heeft ervaring met foto- en videoapparatuur en besluit camera’s in huis te plaatsen om de bron van die geluiden vast te leggen. Is de geest van Alice nog in het huis aanwezig? Zoja, waarom? Tijdens de zoektocht naar deze antwoorden ontdekt de familie dat hun dochter enkele verontrustende geheimen had…
Een goed uitgangspunt, en ik ben blij om te zeggen dat de uitwerking ook dik in orde is. De cinematografie is prima, en het docu-gevoel is goed getroffen. Meermaals zat ik mezelf bij voorbaat al schrap te zetten voor een schrikmoment, en de film speelt wel goed met onze verwachtingen. Sfeer is het sleutelwoord, de opbouw is wat rustig maar gaat goede kanten op en de film zet je aan het twijfelen over bepaalde zaken. Ik ben een beetje ‘n pussy waar het op geest-foto’s aankomt, die meuk blijft creepy en daarom had Lake Mungo echt het juiste effect op me. Er zijn een paar nare foto’s en beelden, een hoop onderhuids ongemakkelijke momenten, en één verlammend eng voorval dat van mij echt een dikke thumbs up krijgt. Een moment waarop je in eerste instantie aan het focusen bent op wat die rare vorm in de verte nou precies is, en zodra je het ziet dan krijg je een hartverzakking. Gaaf!
Al met al een aanrader voor mensen met een zwak voor geest-gerelateerde dingen die eens niet vol zitten met jumpscares en voorspelbare twists.

The Tunnel (2011)

En bij deze nóg een kandidaat uit Australië. The Tunnel is een film die deels gefinancierd is door individuele frames van de film te verkopen, en werd uiteindelijk (behalve in de bioscoop) ook gereleased via BitTorrent. Goed initiatief. Hoe dan ook, The Tunnel gaat over journaliste Natasha die ontdekt dat een overheidsproject plots is stopgezet, waarbij het de bedoeling was dat water uit de tunnels onder Sydney gerecycled zou worden. Wat is de reden hiervoor? En heeft het iets te maken met de geruchten dat daklozen die in deze tunnels leven plots verdwijnen? Met een kleine crew bezoekt ze zonder toestemming deze locaties, waar ze uiteraard meer te weten komt dan goed voor haar is.
The Tunnel bevat beelden die door de crew gefilmd zijn tijdens de reportage en jaren later opgenomen interviews met Natasha en cameraman Steve, die de aanloop naar de excursie en specifieke gebeurtenissen toelichten. Deze aanpak is in dit geval wat jammer, omdat we zo al weten wie in ieder geval de film gaat overleven. De ervaring was een stukje intenser geweest als het lot van de crew bij voorbaat onzeker was.
Sterkste punt van The Tunnel is.. nah ja, de tunnel(s). De haast doolhof-achtige structuur waar de filmcrew in ronddwaalt is zeer beklemmend en helemaal authentiek. Het duurt wel even voor we als kijker ook echt spanning gaan voelen, maar je zit je tot die tijd zeker niet te vervelen. Het wat kleine budget blijkt toch wat problemen te geven, zeker als ‘de tegenstand’ om de hoek komt kijken. Er zijn iets te weinig écht enge momenten en de opgejaagde filmcrew doet niet zo veel behalve wegrennen, schrikken en weer verder rennen. Er is ook geen emotionele climax en het geheel eindigt wat plots. Het is zeker niet slecht, maar zal ook weer geen gigantische indruk achterlaten. Als je een van de titels uit deze lijst wil proberen om te kijken of het genre wat voor je is, dan is The Tunnel op zich een aardige keuze. Als je daarna beseft dat je behoefte hebt aan meer diepgang en een rustige opbouw is Lake Mungo wel een aardige opvolger, en als je iets engers zoekt dan verwijs ik je graag naar…

Grave Encounters (2011)

Ik weet dat ze bestaan, maar ik heb eigenlijk nog nooit een van die geest-opzoek televisieseries gezien. En er zijn er nogal wat: Ghost Hunters, Ghost Lab, Paranormal Cops, Ghost Adventures, en meer van dit soort ongein. Hier hebben we een found footage horrorfilm over precies zo’n soort programma, getiteld Grave Encounters, waarbij er iets heel erg mis ging tijdens de opnames die gemaakt werden in het verlaten Collingwood Psychiatric Hospital. We krijgen bij aanvang niet te horen wat er precies gebeurd is met de vijf crewleden dus ga je als kijker een keer zonder voorkennis de film in. De beelden die we zien zijn wel ge-edit, samengesteld uit vele uren (gevonden) videomateriaal, waardoor zeker de eerste helft van de film echt voelt als zo’n foute (Amerikaanse) televisieserie. Tot er dingen goed misgaan tenminste.
De opbouw van de film is best aardig. Lance Preston, gastheer van het programma, is perfect overdreven zodra de camera’s aanstaan. We zien zowel beelden die geschoten zijn voor het programma als opnames van de crewleden die tussendoor dingen voor de lol vastleggen. Het paranormale serie genre wordt ook lekker op de hak genomen, omdat we tussen takes door zien dat lokale mensen worden omgekocht om fake anecdotes op te hoesten en dat het medium dat spirituele assistentie geeft gewoon een acteur is.
In principe doet Grave Encounters niet zo veel anders dan ‘normale’ horrorfilms, maar als je op zoek bent naar een soort spookhuis-achtbaanrit vol met schrikmomenten en nare locaties dan is deze titel de beste uit de lijst. Je hebt in ieder geval het meeste waar voor je geld. Het leegstaande gebouw is echt bijzonder creepy, de tegenstand is lekker freaky en als extra kick in the nuts speelt de locatie ook ‘vals’, wat de situatie voor de personages alleen maar naarder maakt. Niet elk moment is even effectief, maar het totaalplaatje is een geslaagde horrorfilm die je op het eind redelijk bevredigd en niet met een vies gevoel achterlaat.

Nou, dat was wel weer voldoende handycam-nachtvisie-interview-horror voor de komende tijd. Het heeft ook een slopend effect op den duur. Ik kan bijvoorbeeld mijn recente vakantievideo’s niet meer kijken omdat ik elk moment een geestverschijning of over het plafond kruipende gruwel verwacht. Brr. Dat wordt dan maar een tijdje switchen naar prentenboeken. Die dingen zijn nog safe, toch? Nee, wacht.. OH SHI-

In de popwereld heb je Michael Jackson, Elvis en Madonna. Op het witte doek zijn het Marilyn Monroe, George Clooney of William Shatner (hey! Hier wel!). Onbetwiste grootheden die iedereen kent. Vraag iemand naar één van de bekendste striptekenaars, en al snel zal de naam Jacques Tardi bovendrijven. Tardi behoort namelijk tot één van de weinigen die het genre wist te vernieuwen met een unieke, eigen stijl. Zoals Moebius of Robert Crumb dat ook wisten te doen. Nu is Tardi al een flink aantal decennia bezig. Zijn eerste strip IJsdemon (de Nederlandse vertaling van Arctic Marauder) verscheen al in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Voor de beginnelingen onder U bracht Fantagraphics Books onlangs een prachtige reeks re-issues van de grootste meesterwerken van Tardi uit. Stuk voor stuk werkjes die in de collectie van een beetje stripliefhebber niet mogen ontbreken. Zo ook in deze reeks Tardi’s doorbraak, The Arctic Marauder. Ruw vertaald, de IJsdemon.

De ijsdemon

In deze voorloper van een ‘graphic novel’ volgen we een jonge Jérome Plumier. Een puberige wetenschapper met een ouderwets ontploft krullenkapsel. Het jaar is 1889 en hij bevindt zich op het stoomschip L’Anjou dat gestaag van Moermansk richting LeHavre koerst, dwars door de ijsbergen en poolkappen. Dan doemt er plotseling een eigenaardig spookschip op, op een even raadselachtige locatie. Plumier raakt gefascineerd door het spektakel, en besluit dit tot op de (zee)bodem uit te zoeken. Wat volgt is een onweerstaanbaar verhaal in de geest van pakweg Jules Verne’s Ontzettend Veel Mijlen Onder De Zee. Met een vleugje optimistische wetenschap, een snufje catastrofaal mysterie, en a whole lotta fijn tekenwerk. De sfeer door de verschillende paginas ademt zowel een vleugje Lovecraft-mysterie als de geur van oudere James Bond-films. Onwaarschijnlijk prachtig is het tekenwerk van Tardi, dat terecht met dit 63 paginas tellend werkje zijn faam verwierf. De sierlijke art-déco achtige prenten werken betoverend en zuigen volledig de aandacht van het verhaal naar de fraaie omlijsting ervan. Gelukkig maar, want kritisch bezien heeft het verhaal zelf niet bijzonder veel om het lijf. Er zijn qua invulling wellicht diepgaandere novellen denkbaar . Bovendien wachten we al dertig jaar op het vervolg op de IJsdemon.

Steampunk Cyber Novel

Dat kleine minpuntje terzijde, is de steampunkcyber-novel tussen de ijsschotsen (als dat geen origineel genre is!) wel een waar grafisch pareltje. Een must-have voor iedereen die iets met graphic novels heeft. Tardi toont hoe verraderlijk krachtig simpele zwart-wit tekeningen kunnen zijn, als je maar creatief genoeg ermee omspringt en lak hebt aan de regeltjes. Dat het tekenwerk van de paginas afknalt, komt vooral door het ongelooflijke oog voor detail en de overdaad aan tekenwerk. Sierlijk overdadige krullen, een lak aan reguliere kaders, en een hekel aan witte plekjes op een pagina. Dat omschrijft het stevig baroque tekenwerk van Tardi wel. Op een spectaculaire manier overigens. Was Tardi een popster geweest, dan had Michael zich beschamend verontschuldigd voor zijn sullige schuifelpasjes in het aanschijns van een volledige tango macabre, blind, en op zijn handen gracieus achteruit hinkelend. Tardi bewijst dat bepaalde comics terecht als kunstwerkjes mogen worden gezien.

Karton. Welke game is er zijn gloriedagen niet in begonnen? Natuurlijk, tegenwoordig kun je het zo gek niet verzinnen, of er is een Wii-variant van de meest doorgewinterde bordspellen waar van de gamers wordt verwacht dat ze voortaan met harkerig gezwalk een chickendance doen om hun pionnetje over het ganzenbord te manoevreren. Waar zijn de tijden dat je met een ferme zwiep het schaakbord keurig door de huiskamer lanceerde? Dat je in een woede-aanval het Risk-plateau tot duizend snippers recyclede?De makers van And yet is moves.. (AYIM) moeten licht nostalgisch aan die tijden terugdenken, want de gehele game speelt zich af in een verscheurd landschap. Letterlijk. Het doel is een wit mannetje door een bordkartonnen bloemen en krantensnippers-grottenlandschap te loodsen. En uiteraard is de route geplaveid met obstakels die het verhinderen om even simpelweg van snipper naar snipper te springen en door het level te scheuren. Een origami platformspelletje dus.

Staat mijn scherm nou zo recht of ben jij nou zo scheef?

Maar niet zomaar een papiermaché variant van Mario Bros, want AYIM heeft nog een eigenaardig gimmickje in petto.Net als een bordspel, kun je het scherm draaien. Sterker nog. Je MOET het scherm draaien, om je mannetje door het level te kunnen loodsen. Immers, hoe anders krijg je je wandelaartje door het gat in het plafond? Juist, door het plafond tot vloer te bombarderen! De bediening van het spel is onwaarschijnlijk simpel. Je mannetje kan twee kanten uit lopen, springen, en er zijn twee toetsen waarmee je het scherm linksom of rechtsom draaien kan. En dat is feitelijk alles wat je nodig hebt. Je oma kan deze game nog spelen. De moeilijkheid van deze geslaagde combinatie tussen een platformer en een puzzle game, is dat wanneer je te snel draait, je karakter te veel snelheid krijgt en tegen een gekartelde klif uiteenspat. Of dat hij te diep valt. En dat gebeurt al vrij snel. Gelukkig zijn er gaandeweg het level regelmatig ijkpunten waar het spel automatisch even een save-game aanmaakt zodat je niet steeds opnieuw hoeft te beginnen. Ook het aantal levens is oneindig. Wel dien je te beschikken over een flinke dosis geduld voor sommige stukken, en een sterke maag, want het vele draaien van het scherm kan aardig wat symptomen van zeeziekte opwekken!

Confetti en slingers voor AYIM

Hoe dan ook, AYIM is prachtig visueel vormgegeven. Er zijn vier verschillende omgevingen, elk bestaande uit een aantal hoofdstukken en met unieke obstakels, van vallende proppen-rotsen tot krantenknipselhagedissen of heuse zwarte gaten. De speelduur en de herspelbaarheid mogen dan voor fanatieke gamers een tikje beperkt zijn en op een dikke dag uit te spelen, AYIM maakt veel goed met een oogstrelende game en een vernieuwend stukje gameplay. AYIM is een independent game, en dat betekent dat er geen grote game-developers achter zitten. Des te knapper dus dat je met beperkte middelen zoiets weet neer te zetten. Geen grote 3D-fabricage, maar gewoon een goed idee op papier dat de show stelen moet. En zonder papier bovendien. Om doorgewinterde gamers tegemoet te komen prijkt er in ieder geval sindskort een versie ervan ook in de WiiWare-shop, en AYIM leent zich ook bij uitstek wat dat betreft ook voor een uitvoering op de iPad. Wie weet, komt dat bordspel ook nog wel.

Man On Wire werd mij aangeraden door een vriend als een film die hem persoonlijk geraakt had. Maar het is geen film, het is documentaire over een fransman met de droom om tussen de Twin Towers te lopen. Nee niet over de grond, maar over een kabel gespannen tussen de daken..

Dit speelt zich af in het verleden uiteraard, en toen ik begon te kijken zonder enige voorkennis dacht ik aanvankelijk: “Hebben een groep fransen in 1974 een terroristische aanslag gepleegd op het WTC, waar ik niks van af weet en waar ze nu doodleuk over vertellen?”.  Je ziet namelijk de hoofdpersonen vermomd in een busje de garage van het WTC inrijden, waar ze zich voordoen als monteurs om zodoende het gebouw in te komen met hun spullen. Maar nee, hun geplande misdaad is van heel andere aard. Er wordt al snel heen en weer geflitst, van beschrijving van de uitvoering van het plan zelf tot het prille begin en de aanloop.

Philippe Petit is namelijk van jongs af aan een acrobaat, maar als hij op 17-jarige leeftijd in de wachtkamer van de tandarts een krantenartikel ziet over wat de grootste torens ter wereld gaan worden, weet hij wat z’n droom is: over een touw tussen de toppen van het WTC te lopen. En die waren 415 meter hoog. Het verhaal wordt verteld door middel van interviews met Philippe en zo’n beetje al z’n handlangers in z’n bizarre plannen: eerst om tussen de torens van de Notre Dame te lopen, vervolgens hoog boven de weg van de Sidney Harbor Bridge te balanceren, en dan de voorbereidingen voor de Twin Towers. De interviews worden afgewisseld met archiefbeelden, oude foto’s en reconstructies die zo goed zijn dat ik eerst twijfelde of het niet ook archiefbeelden waren. Maar man, wat een vertellers zijn het! Vooral Philippe is een gedreven verhalen-verteller; je kan de passie in z’n gezicht aflezen. Z’n handlangers blijken ook een bijzondere mengelmoes van karakters te zijn, van z’n meer down-to-earth vriend tot de Amerikaanse stoner/rocker die ter plekke hielp tot het te heftig werd, ieder had een compleet andere ervaring en vertel-stijl.

Doordat het verhaal zoals het verteld wordt heen en weer springt tussen het ‘heden’ van 1974 waar de ‘coup’ steeds precairer wordt en het verleden, wordt er een enorme spanningsboog opgebouwd. Alhoewel de vraag, “lukt het?” enigzins beantwoord wordt als je ofwel de voor- of achterkant van de DVD-box bekeken hebt of course. Maar daar gaat het niet om; het wordt verteld als een heist-movie: de voorbereidingen met de onmogelijke uitdaging, recrutering van geschikte mensen, de kleurrijke figuren en uiteindelijk de uitvoering met complicaties plus het gevolg voor de deelnemers.

En dat laatste maakt het een beetje dubbel. Je ziet een fantastisch verhaal dat fantastisch verteld wordt, en je ziet dat Philippe is als een dolle artiest; vooral bezig met het uitgevoerd krijgen, maar z’n vrienden moeten hem telkens terug naar de realiteit brengen. Daarentegen heeft de afloop heel verschillende uitwerkingen en gevolgen gehad voor de betrokkenen. Ik ga niet te veel weggeven, maar als je van een goed verhaal over passie voor een droom houdt (en je tolereert franse accenten in je engels), dan is dit zeker een aanrader.

Wat mij betreft is een goede film tegelijk ook een memorabele. Nu kijk ik er relatief veel, en de net-niet werkjes zijn met zo’n hoge turn-over al snel weer vergeten. Waar ik na een paar dagen al bijna niks meer kan herinneren van iets als The 40-Year Old Virgin of die matige Clash of the Titans remake, zo spookt de Griekse film Kynodontas uit 2009 me al weken door het hoofd. Volgens mijn eigen logica zou het dus een goede film moeten zijn. ‘Goed’ is alleen nu niet helemaal toereikend. Eerder ‘weird’. En ‘uniek’. En ‘disturbing’.

De eerste 10 minuten zal de kijker al meteen afstoten of juist gefascineerd aan het scherm kluisteren. Oh, en verwarren. We openen met drie jongeren, twee zussen en een broer, die in een badkamer naar een cassette luisteren waarin een stem ze vertelt wat woorden als “zee” en “shotgun” betekenen; respectievelijk “de leren stoel” en “een witte vogel”. Daarna zien we hoe ze een spelletje proberen te bedenken om te zien wie het langst z’n vinger in gloeiend heet water kan houden. Al meteen voel je dat er iets niet helemaal juist is; deze rond-de-twintigers praten heel kinderlijk en hun lichaamstaal lijkt ook vreemd. Ligt het misschien aan de Griekse taalbarrière? Is dit expres bedoeld zo? Dingen worden nog een niveau ongemakkelijker als de vader van deze 3 jongeren, de directeur van een fabriek, een van zijn medewerksters (vrijwillig) geblinddoekt naar huis neemt om tegen betaling seks met zijn zoon te hebben. Mwuh? Wat is dit voor weirde, arty meuk? Vrees niet, al deze bizar lijkende zaken komen uiteindelijk samen tot iets heel speciaals. En verontrustends. Als u als lezer nu denkt “Bartelen, what the hell man!? Kun je niet gewoon iets leuks als Shrek Forever After kijken of zo?” is mijn antwoord een stellig “Neen!”. En na een korte pauze voeg ik daar nog “Zout op met je stink-Shrek!” aan toe.

Met elke scène die volgt krijgen we een iets beter beeld over wat er in godsnaam met dit verknipt lijkende gezin aan de hand is. Het duurde even, maar wat ik ervaarde toen dit besef eenmaal kwam was vrij uniek. Tegelijk een gevoel van fascinatie, ongemak en een soort primitieve angst. Ik wil je dit gevoel niet ontzeggen, dus houd ik de specifieke plotdetails expres achterwege. Laten we het houden op het feit dat Kynodontas (wat ‘snijtand’ betekent) een beangstigend scenario presenteert; een dat volkomen normaal is voor alle betrokkenen maar dat voor ons als buitenstaander zeer onnatuurlijk is. Thema’s als controle, onschuld en bescherming zijn tot hun uiterste doorgetrokken en dankzij de kille, afstandelijke presentatie wordt er niets gesensationaliseerd. Een hoop zaken worden lekker aan de kijker overgelaten, zoals het hoort.

Voor de mensen die op dit punt wat meer willen weten over de inhoud (op zich begrijpelijk) kan ik zeggen dat de vader in het gezin dat we volgen hele unieke methoden gebruikt om zijn kinderen te beschermen van de boze buitenwereld. Er is jarenlang structureel gewerkt aan het opbouwen van een illusie, maar er zijn maar een paar kleine invloeden van buitenaf nodig om de hele thuissituatie in gevaar te brengen.

Als de films die je normaal kijkt alleen Hollywood blockbusters of romantische komedies zijn, kun je met een grote boog om Kynodontas heen lopen. Sterker nog; dat zou ik je aanraden. Dit is echt een film die in geen enkel hokje lijkt te passen en oplettendheid van de kijker eist. Het bevat ook enkele relatief explicitiet getoonde seksuele activiteiten, die overigens wel belangrijk zijn voor de verhaallijn. Ik weet dat ik normaal kan overkomen als zo’n leipo die constant ‘hurr hurr boobies’ roept, maar ditmaal zijn die scènes echt nuttig en zelfs nodig.

Kynodontas is uiteindelijk een arthouse film die je niet gezellig met de familie op de bank gaat kijken (of ze moeten net zo weird zijn als het gezin dat er in speelt). Het is er wél eentje die je niet snel zal vergeten. Dat is in ieder geval meer dan ik kan zeggen van, euh, dinges.. Clash of the 40 Year Old Virgins of zo.

Elke generatie heeft zo zijn eigen Beatles. Zo’n band die eigenhandig een genre weet te vernieuwen en ingeslapen muziekfans weet te overtuigen dat er nog wél enige rek in rockmuziek zit. Dat er nog steeds grenzen doorbroken kunnen worden en vernieuwing mogelijk is. Bands als Radiohead, the Ramones, the Pixies, Sonic Youth of My Bloody Valentine. Onnavolgbare bands die gewoon lekker hun eigen ding doen, dat misschien pas met het verstrijken van de jaren op de juiste waarde kan worden geschat, maar dat in ieder geval zich niet makkelijk laat vergelijken met alles wat er al bestaat. Arcade Fire is zo’n band die op eenzame hoogte, ver buiten het zicht van de grote massa, de grenzen van de popmuziek aardig oprekt.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Wie?

Rond 2004 breekt de band rondom songwriter Win Butler definitief door. Er is dan al pakweg een jaar een grote hype op internet, waar de eerste EP van de band sneller rondcirkelt dan menig computervirus. Funeral, een cd rondom diverse begrafenissen die de vele bandleden meemaakten, maakte grote indruk wereldwijd met zijn geslaagde mengsel van experimentele folk, getormenteerde zang, en muzikale gekte. Als dan de opvolger Neon Bible, waarvoor de band een heuse kerk kocht om het album er te kunnen opnemen, eveneens een consistent barokpop-meesterwerkje blijkt, en Arcade Fire bovendien op het podium werkelijk een revelatie blijkt die hun muziek niet alleen speels en avontuurlijk maar ook met overweldigende energie neerzet, is Arcade Fire terecht één van die grote bands geworden wiens carrière in raketvaart stijgt. Het duurt dan drie lange jaren waarin Arcade Fire slechts tijdens enkele campagneactiviteiten van Barack Obama te zien was, maar nu is er The Suburbs, het nieuwste album van de Canadese folkrockers uit Montréal.

Suburbs

De band bestaat nog altijd uit tenminste zeven leden met gitaren, drums, maar ook violen, harpen, xylofoons en orgels.  En ook ditmaal heeft Arcade Fire weer een klein monumentje afgeleverd. De toon is wel ietsjes veranderd. Het album klinkt minder energiek of villein vergeleken met eerder werk. Vlakker en toegankelijker. Sterker nog, songs als Modern Man doen zelfs denken aan de degelijkheid van Bruce Springsteen. Gelukkig staan daar ook weer energieke folkpunkstampers als Empty Room of het opgefokte Month of May tegenover, of de heerlijk hoekig pompende single Ready to start. Maar ondanks dat het album gebalanceerder en –gruwelgruwelterm- ‘volwassener’ klinkt, is er nog altijd genoeg voldoende muzikale afwisseling. Al wordt die minder in noise-escapades gezocht maar eerder in vrolijke pop als in Sprawl II (Mountains beyond Mountains) of ingetogen, trage nummers als Rococo. Songs waarbij je even fronst en je afvraagt of je nog altijd naar Arcade Fire zit te luisteren. Een gewaagde stap. Toch zijn die uitstapjes soms wat minder geslaagd, al wijzen ze erop dat de band nog steeds vernieuwing zoekt. Dat blijkt ook uit de clip van We used to wait, die met veel bombarie ‘interactief’ heet maar wel -inherent aan vernieuwing- met wat ‘bugs’ gepaard gaat.

Ready to land?
Arcade Fire mag dan milder en vlakker zijn geworden en zich een toegankelijker geluid hebben aangemeten, ze doen nog steeds hun eigen ding dat hen ver boven de middelmaat van een muziekindustrie gedomineerd door Nickelback-rock en zielloze R&B uit doet stijgen.  Al is de afstand met dit album, dat minder scherp overkomt als het magistrale Funeral of de overweldigende bombast van Neon Bible, wel ietsje verkleind. Zouden de bandleden dan toch ooit nog met hun voeten terug op aarde keren?

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Wat maakt een horrorfilm voor jou als kijker geslaagd? Ben je pas tevreden als het nepbloed je om de oren spat en er zeker drie mensen een serie lichaamsdelen op creatieve manieren verliest? Of ga je liever voor een rustig ontvouwend plot met subtiele onderhuidse creepyheid die de gemiddelde kijker in slaap zou sussen? Ik ben niet zo’n moeilijke pipo wat dit betreft en kan met beide richtingen wel uit de voeten, al heeft de tweede categorie wel mijn voorkeur. Wat ik voornamelijk belangrijk vind voor de geslaagdheids-factor is horror die dingen een klein beetje anders probeert te doen. Noroi is een mooi voorbeeld van een wat slome film die me lekker ongemakkelijk liet voelen door een paar verfrissende elementen.

Deze Japanse productie uit 2005 heeft een prima opzet, en eentje die ik zelf nog niet zo vaak zag. De film wordt namelijk gebracht als een documentaire, gemaakt door ene meneer Kobayashi. Volgens de voice-over in het begin is deze wat mollige man een onderzoeker naar het paranormale die al meerdere films en boeken heeft uitgebracht. De film Noroi (‘the curse’) zou zijn laatste werk zijn; 2 dagen na het afronden hiervan brandde zijn huis af en kwam zijn vrouw om. Kobayashi himself verdween gedurende de brand en is niet meer teruggezien. Hierna begint Noroi pas echt en krijgen we langzaam maar zeker een beeld van de gebeurtenissen die leiden tot dat tragische einde.

Kobayashi en zijn cameraman beginnen hun nieuwe project met een bezoekje aan een gezin dat opvallende geluiden hoort bij de buren, voornamelijk weird babygehuil. En dat is vreemd, want de buurvrouw woont alleen samen met haar 8-jarig zoontje. Als Kobayashi een paar vragen wil stellen aan deze (creepy uitziende) dame valt ze hem haast in woede aan. Om het huis liggen dode vogels en zijn er vreemd gevlochten touwen te vinden. Kobayashi vertrekt uiteindelijk zonder antwoorden, uitgezwaaid door het gezin dat hem ontving. Er verschijnt een tekst in beeld; een auto-ongeluk enkele dagen later zou dit gezin het leven kosten, en de creepy buren verhuizen kort daarna.

Dit is een typische manier waarop de scènes in Noroi zich voltrekken. Kobayashi interviewt iemand, de cameraman probeert wat interessante dingen op te vangen, en waar mogelijk zijn er extra beschrijvingen die bepaalde zaken toelichten. Het voelt echt als een docu, en hierdoor zul je vermoedelijk wat makkelijker meegesleept worden door wat er op je scherm gebeurt. Een extra toevoeging zijn fragmenten van (best authentiek ogende) televisieprogramma’s en nieuwsuitzendingen die gerelateerd zijn aan het huidige onderzoek. Deze geven wat backstory aan een paar personages, al nemen ze wel wat tijd in en voegt niet alles evenveel toe.

De plekken die Kobayashi bezoekt en mensen die hij spreekt lijken in eerste instantie niets met elkaar te maken te hebben. Zo gaat hij langs bij een klein meisje dat bijzonder sterke paranormale gaven blijkt te hebben, probeert hij een fatsoenlijk gesprek te hebben met een nerveuze, in aluminiumfolie gewikkelde man die beweert door ectoplasmatische wormen belaagd te worden (ik dacht dat ik de enige was!), en benadert hij een actrice die sinds het maken van opnames rond een oude tempel gevolgd lijkt te worden door iets onnatuurlijks. Als een van deze personages ontvoerd wordt en mensen zelfmoord beginnen te plegen, blijkt er een rode draad door de levens van alle geïnterviewden te lopen en gaat een in eerste instantie simpel onderzoek een hele nare kant op…

Een belangrijke vraag die op dit punt gesteld kan worden is; hoe eng is Noroi? En dat is een lastige. Wat de een verlammend eng vindt, maakt een ander juist hard aan het lachen. Noroi was wat mij betreft eerder creepy dan écht beangstigend. Ik krijg altijd kippenvel bij films met goed gebrachte geestverschijningen, en ook hier zijn er een paar vrij effectieve. Ook al komt het neer op bleke kindjes die niets meer doen dan in de achtergrond staan en rechtstreeks de camera inkijken, dan nog voel ik me daar ongemakkelijk door. Geesten zijn wat mij betreft dan ook een effectiever horror-’monster’ dan zuurspugende aliens of bloedzuigende CGI-creeps; is er iets naarder dan licht ontbindende menselijke gedaanten die overal op kunnen duiken, moeilijk op camera vast te leggen zijn en jou overal kunnen vinden? Klinkt als een typische schoonmoeder. Anyways, de film heeft ook nog een overkoepelende dreiging in de vorm van een soort demonische entiteit die mogelijk de oorzaak is van alle ellende. Woepie, alsof spook-baby’s en in het bos rondlopende geestkindjes niet erg genoeg waren.

Maar écht eng wordt het steeds maar niet. Een reden hiervoor is dat de film ongeveer 2 uur duurt, en zoals gezegd veel interviews en videofragmenten bevat waarin we informatie voorgeschoteld krijgen maar er niet direct iets gebeurt wat ons hart laat overslaan. En als er creepy dingen gebeuren dan zijn die ook relatief subtiel. Zo zien we wat later in de film een opgenomen conversatie tussen twee vrouwen. Een van hen staat op om iets in de keuken te pakken, maar blijft bij de deur stilstaan, met de rug naar de camera. Vervolgens begint ze met een zware stem vreemde kreungeluiden te maken terwijl ze heen en weer wiegt en vogels zich plots tegen het nabije raam te pletter vliegen. Komt vrij onverwacht, en daar zit hem voornamelijk de spanning. Geen dingen die op de camera afspringen of wezens die plots in spiegels te zien zijn, maar voornamelijk practische effecten met af en toe een scheutje CGI.
Het eind van de film is vrij naar maar tegelijk ook wel bevredigend, en liet me achter met een creepy, ongemakkelijk gevoel. Of misschien zat mijn ondergoed tegen die tijd gewoon wat verkeerd. Stomme geitenwollen slips.

Noroi is niet voor iedereen; types die houden van een simpel ontvouwend verhaal hoeven hier niet te komen kijken. Het duurt echt even voordat al die gefilmde mensen en situaties een onderlinge band blijken te hebben, en echte antwoorden over Wat Er Nou Aan De Hand Was krijgen we ook niet helemaal. Zo heb ik nog steeds geen idee waarom een groep mensen (waarvan we er enkelen heel even hebben leren kennen) zich tegen het eind van de film verzamelt in een parkje en daar collectief zelfmoord pleegt. Of misschien ben ik niet meer in touch met al die hippe nieuwe tijdsverdrijven. Kids these days…
Maar zoek je voor de verandering een onderhuids creepy horrorfilm die de kijker minder tegemoetkomt en door de manier van filmen eens wat anders doet dan wéér een film over een groep fotomodel-tieners in een verlaten huis? Dan is Noroi best een interessante optie. Ik heb die nacht in ieder geval met het licht aan geslapen. Brr.

Mocht je nog geen vakantiebestemming hebben gekozen, doe jezelf dan één plezier: vraag niet aan Ariel Pink of hij nog een leuke plek voor je weet. De man zal je ongetwijfeld een last-minute  vlucht naar Californië aanraden, met een tussenstop in Alaska en liefst zelf de piloot bellen om je te laten eindigen in grauw, regenachtig London. Het nieuwste experimentele eindproduct van de band Ariel Pink’s Haunted Graffiti, de cd Before Today, is al net zo ongrijpbaar.

Excentrieke trip

Ariel Marcus Rosenberg, zoals hij werkelijk heet, maakt al pakweg een jaar of tien liedjes in zijn thuisstad Los Angeles. Dat deed hij hoofdzakelijk voor zichzelf en een handvol fans. Als een bandlid van Animal Collective zijn werk ontdekt, maakt deze het tot zijn missie om Ariel Pink via zijn eigen label bekend te maken. En zo geschiedde. De massa zal de freak folk van Ariel Pink, waarin middels traditioneel instrumentarium onontgonnen grenzen worden verkend, niet als een aanwinst beschouwen. Ze zullen de muziek als experimenteel en ontoegankelijk ervaren. Helemaal omdat de artiest wars is van compromissen. Ariel gaf in interviews al aan dat hij eraan gewend is om tijdens optredens van het podium te worden gejoeld.

Niet hapslikklaar

Ook Before Today is flink doorbijten. Al doet songwriter Ariel het niet langer alleen, maar met voltallige band, de Haunted Graffiti. Ook worden de songs niet meer thuis op cassettebandjes gezet, maar is er een studio geboekt. Toch klinkt het resultaat niet bijzonder hi-fi. De drums en de rauwe stem van Ariel liggen vaak verscholen achter een diepe echo, en de gitaren klinken aangenaam krakkemikkig. De vasthoudende luisteraar wordt echter beloond met een wondere wereld aan muziekstijlen en vreemde wendingen tegen het décor van jaren-tachtig-pop. In het nummer Fright Night wordt tegen de droompop van Stereolab aangeschurkt, terwijl Revolution’s a lie dan weer de mosterd haalt bij de new wave van Joy Division of The Cure ten tijde van Pornography, een referentie die overigens op meer nummers doorklinkt. Bright Lit Skies doet weer denken aan een B-kantje van the Byrds. Geen makkelijk album dus, maar wel een fraai groeidiamantje waarmee het een zomer lang goed vertoeven is.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

De twee epicentra in de wereld als het om strips gaat, zijn natuurlijk de Verenigde Staten met de helden uit de werelden van Marvel en DC, en ehm.. Frankrijk. Want in geen enkel land is de strip als kunstvorm nog zo levendig als in Frankrijk. Natuurlijk hebben de Fransen (en de Belgen overigens ook) een enorme traditie op stripgebied (voor zover het gaat om non-superhelden-nonsens), van Lucky Luke tot Astérix, maar het zijn niet alleen guitige strips voor koters die er worden uitgebracht.

Uniek

Daarbuiten wordt af en toe sporadisch nog wel eens een leuk strippie getekend, maar om nu te zeggen dat Fokke en Sukke de wereld overgaan zoals de Franse uitgevers dat met hun strips weten te bewerkstelligen, nee. Niet echt. Dat ligt voor een groot deel waarschijnlijk aan de aard van de strips. Zoals Marvel en DC af en toe nog wel eens iets bijzonders willen maken om een groter publiek aan te boren, of om gewoon simpelweg iets unieks te doen (zie bijvoorbeeld de werken op het Icon-label waar Marvel tekenaars meer hun eigen ding mogen doen), zo staan de Franco-Belgische stripuitgevers ook open voor rariteiten. Als het maar bijzonder is.

Spaanse strip

En zo eindigen de Spaanse schrijver Juan Diaz Canales en tekenaar Juanjo Guarnido op een gegeven moment ook bij de grote uitgever Dargaud (van o.a. Astérix, XIII, en Lucky Luke) met Blacksad. De strip draait om detective Blacksad, op zich niet zo speciaal, ware het niet dat hij een kat is. Sowieso zijn alle karakters in de strip dieren, of althans mensenlijven met dierenkoppen. Enfin, meer daarover later, maar Blacksad is dus een detective in de jaren ’50, net na de oorlog. Het land en de men.. ehm..dieren dragen nog de littekens van de oorlog met zich mee, en het is dus bij lange na nog niet bepaald een vrolijke bende. Sterker nog, Blacksad is het prototype aan lager wal geraakte loner die wel erg gesteld is op zijn verlopen regenjas in de grauwe stad waar hij woont. Vrienden heeft hij niet veel, al huppelt een irritante journalist als een zelfverklaarde side-kick af en toe om hem heen, de wezel Weekly, en is commissaris Smirnov (en damn waarom heet ik niet zo!) hem gunstig gezind, maar voor de rest draaien de strips rondom de norse Blacksad en de zaken die hij tracht op te lossen

Verkoopsucces

Sinds 2000, toen het eerste deel verscheen en alleen al in Frankrijk 200.000 exemplaren wist te verkopen (ter vergelijking, Fokke en Sukke verkochten van het Afzien van 2007 zo’n 50.000-60.000 stuks). Inmiddels zijn er drie delen verschenen: Ergens tussen de schaduwen (2000), Arctic Nation (2003), en Rode Ziel (2005), en er wordt op internet zelfs over een film gespeculeerd. Elk deel valt overigens blind aan te schaffen voor stripliefhebbers. Blacksad is een geraffineerde comic noir, vol grauw detectivejargon, pedofiele ijsberen in krijtstrepen pakken en zakelijke, gladde kikkers met sigaren. De verhalenen de saillante personages houden je van begin tot eind aan de paginas gekluisterd. En met een flinke dosis extra-grafische bloedige moorden of smeuige vrijpartijtjes, is  Blacksad ook niet bepaald een strip voor kinderen of zachtzinnigen. Het antropomorfiseren van de karakters, die elk een dierenkop krijgen die het best bij hun karakter past, geeft de strip duidelijk een eigen smoel en maakt Blacksad een stuk aparter dan zomaar een detective-stripje. Het oogstrelende tekenwerk en de fraaie inkleuring draagt ook een flink steentje aan de pret bij. Guarnido liet in interviews zich ontvallen dat hij liefst films op papier wil maken, en met Blacksad lijkt hij daar uitermate in geslaagd. Elke pagina bevat wel een tekening die rechtstreeks uit een Hollywoodprent met Humprey Bogart zou kunnen komen. Zo’n scéne die je zou willen inlijsten en boven je bureau zou willen hangen, ware het niet dat er dan bijvoorbeeld een gier iets te expliciet aan een strop bungelt.

Oogstrelend en overdonderend

Al met al is Blacksad dus best een eigenzinnig Europees product. Geen spandex capes of superkrachten. Maar wel in een oer-Amerikaanse ‘crime noir’ setting. Best of both worlds, zullen we maar denken. Hoe dan ook, Blacksad verdient een plek in je boekenkast. Waar wacht je nog op! Regenjas aan en halen! Miauw..